جواب فعالیت های درس دوازدهم مطالعات هفتم | حفاظت از زیستگاه های ایران

در این مطلب، پاسخ کامل فعالیت‌های درس دوازدهم «حفاظت از زیستگاه‌های ایران»از کتاب مطالعات اجتماعی پایه هفتم را بررسی می‌کنیم. تمام پرسش‌های صفحات ۶۵، ۶۸، ۷۰ و ۷۱ و همچنین کاربرگه شماره ۱۰ پاسخ داده شده‌اند تا هیچ سؤال کلاسی یا عملی بدون جواب باقی نماند.

۱- گفت‌وگو کنید: با توجه به اطلاعاتی که از تخریب زیستگاه‌ها به دست آوردید، اولاً مهم‌ترین عامل نابودی حیات‌وحش چیست؟ ثانیاً اگر قرار باشد شما مسئول برنامه‌ریزی و حفاظت بعضی گونه‌های جانوری بشوید، کدام گونه را انتخاب می‌کنید؟ چرا؟

پاسخ: مهم‌ترین عامل نابودی حیات‌وحش، فعالیت‌های نادرست انسان‌هاست. تخریب جنگل‌ها و مراتع، ساخت‌وساز بدون برنامه، شکار و صید بی‌رویه، رهاکردن زباله در طبیعت و آلوده‌کردن آب، خاک و هوا باعث نابودی زیستگاه‌ها و کاهش تعداد جانوران می‌شود.

اگر من مسئول حفاظت از یک گونه جانوری بودم، یوزپلنگ ایرانی را انتخاب می‌کردم؛ زیرا این جانور از گونه‌های کمیاب و در معرض خطر انقراض ایران است و با حفاظت از زیستگاه، جلوگیری از شکار و کاهش خطرهای جاده‌ای می‌توان به ادامه نسل آن کمک کرد.

۲- آیا می‌دانید روز هوای پاک چه روزی است؟ اعلام این روز، چه وظایفی را به ما یادآوری می‌کند؟

پاسخ: روز ۲۹ دی‌ماه در ایران «روز هوای پاک» نام‌گذاری شده است.

✓ تا حد امکان از وسایل حمل‌ونقل عمومی، دوچرخه یا پیاده‌روی استفاده کنیم.

● خودروهای شخصی را به‌موقع معاینه فنی کنیم تا دود کمتری تولید کنند.

◆ زباله، پلاستیک و برگ‌های خشک را نسوزانیم.

✓ درخت بکاریم و از فضای سبز محافظت کنیم.

● در مصرف سوخت و انرژی صرفه‌جویی کنیم.

◆ از فعالیت‌هایی که باعث آلوده‌شدن هوا می‌شوند، خودداری کنیم.

وقتی برخی گونه‌های یک زیستگاه نابود می‌شوند، غذای برخی گونه‌های دیگر کم می‌شود و آن گونه نیز شروع به کاهش می‌کند. آیا می‌توانید در این مورد مثالی بزنید؟

پاسخ: اگر تعداد گیاهان و علف‌های یک زیستگاه کاهش پیدا کند، جانوران گیاه‌خواری مانند خرگوش غذای کافی نخواهند داشت و تعداد آن‌ها کم می‌شود. با کاهش خرگوش‌ها، جانوران گوشت‌خواری مانند روباه نیز با کمبود غذا روبه‌رو می‌شوند و تعادل زنجیره غذایی به هم می‌خورد.

۳- کاریکاتور این درس در صفحه ۶۵ چه پیامی دارد؟ توضیح دهید.

پاسخ: در این کاریکاتور، جانوران زباله‌های خود را در محیط زندگی انسان‌ها می‌ریزند. پیام آن این است که همان‌طور که ما دوست نداریم دیگران محل زندگی‌مان را آلوده کنند، نباید زباله‌های خود را در طبیعت و زیستگاه جانوران رها کنیم. طبیعت خانه گیاهان و جانوران است و آلوده‌کردن آن، زندگی آن‌ها را به خطر می‌اندازد.

۴- به چند گروه تقسیم شوید. هر گروه با راهنمایی معلم به قرآن کریم مراجعه کند و این آیات را پیدا کند و معنی آن‌ها را در کلاس بخواند و با هم درباره پیام آیه گفت‌وگو کند.

پاسخ: معنی و پیام آیات معرفی‌شده در کتاب به شرح زیر است:

فهرست سوره‌های قرآن را بررسی کنید و تعدادی از سوره‌هایی را که به نام یک گیاه یا جانور است، بیابید.

پاسخ: بقره به معنی گاو، انعام به معنی چهارپایان، نحل به معنی زنبور عسل، نمل به معنی مورچه، عنکبوت، فیل و تین به معنی انجیر، از سوره‌هایی هستند که نام آن‌ها به یک جانور یا گیاه مربوط است.

۵- فهرستی از اشیای منزلتان که از چوب درختان ساخته شده تهیه کنید و به کلاس بیاورید.

پاسخ: در منزل ما وسایل زیر از چوب یا فرآورده‌های چوبی ساخته شده‌اند:

✓ میز و صندلی

● تختخواب

◆ کمد و کابینت

✓ کتابخانه و قفسه

● در و چهارچوب در

◆ مبل و میز تلویزیون

✓ قاب عکس و وسایل تزئینی چوبی

● مداد، وردنه و قاشق چوبی

کدام‌یک از این موارد را شما یا اعضای خانواده‌تان تاکنون انجام داده‌اید؟ کدام‌یک را تصمیم می‌گیرید از این به بعد انجام دهید؟ چه موارد دیگری را برای حفاظت از زیستگاه‌ها پیشنهاد می‌کنید؟

پاسخ: من و اعضای خانواده‌ام تاکنون زباله‌ها را در طبیعت رها نکرده‌ایم، کاغذهای باطله را برای بازیافت جدا کرده‌ایم، در حیاط گل و درخت کاشته‌ایم و در فصل گرم برای پرندگان ظرف آب گذاشته‌ایم.

تصمیم می‌گیریم از این پس مصرف کاغذ و پلاستیک را کاهش دهیم، هنگام رفتن به جنگل از روشن‌کردن آتش خودداری کنیم و اگر آتشی روشن کردیم، پیش از ترک محل آن را کاملاً خاموش کنیم.

همچنین می‌توانیم در برنامه‌های پاک‌سازی طبیعت شرکت کنیم، از خرید وسایل ساخته‌شده از پوست و اعضای بدن جانوران وحشی خودداری کنیم، به حیوانات آسیب نرسانیم و آلودگی‌های مهم محیط‌زیستی را به مسئولان مربوط اطلاع دهیم.

۶- با توجه به آنچه در درس ششم خواندید، محیط‌بانان با چه خطراتی روبه‌رو می‌شوند که باید خود را در مقابل آن‌ها بیمه کنند؟

پاسخ: محیط‌بانان ممکن است با خطر حمله جانوران وحشی، گزش مار و حشرات، تیراندازی شکارچیان غیرمجاز، آتش‌سوزی جنگل‌ها، سقوط از کوه و صخره، غرق‌شدن در رودخانه، سیل، طوفان، تصادف در مسیرهای دشوار و آسیب‌دیدگی هنگام مأموریت روبه‌رو شوند؛ بنابراین لازم است در برابر حوادث و صدمات جسمی بیمه شوند.

۷- کاربرگه شماره (۱۰) «چه اتفاقاتی می‌افتد اگر…؟» را در کلاس انجام دهید.

الف) اگر فردی زباله‌ها را در آب رودخانه‌ای که از کنار روستا می‌گذرد، بریزد…

پاسخ:

● آب رودخانه آلوده و غیرقابل استفاده می‌شود.

◆ ماهی‌ها و دیگر آبزیان مسموم می‌شوند یا از بین می‌روند.

● مصرف آب آلوده موجب بیماری مردم و دام‌های روستا می‌شود.

◆ زباله‌ها مسیر آب را مسدود می‌کنند و بوی نامطبوع و جانوران موذی به وجود می‌آورند.

ب) اگر گروهی هنگام مسافرت در یک فضای سبز کنار جاده توقف کنند و آنجا ناهار بخورند، سپس پلاستیک غذاها، بطری‌ها و زباله‌ها را در آنجا رها کنند و بروند…

پاسخ:

● پلاستیک‌ها و بطری‌ها مدت زیادی در طبیعت باقی می‌مانند و خاک و آب را آلوده می‌کنند.

◆ جانوران ممکن است زباله‌ها را بخورند یا در آن‌ها گرفتار شوند.

● زیبایی طبیعت از بین می‌رود و حشرات و جانوران موذی در محل جمع می‌شوند.

ج) اگر گروهی از دانش‌آموزان به یک اردوی تفریحی در ناحیه جنگلی بروند، چای درست کنند و بخورند، اما هنگام ترک آنجا آتش را با دقت خاموش نکنند…

پاسخ:

● وزش باد ممکن است شعله یا خاکسترهای باقی‌مانده را پخش کند و جنگل آتش بگیرد.

◆ درختان و گیاهان می‌سوزند و زیستگاه جانوران نابود می‌شود.

● جانوران آسیب می‌بینند و دود حاصل از آتش‌سوزی، هوا را آلوده می‌کند.

د) اگر پسری تفنگ بادی پدرش را به پارک کوچک نزدیک خانه‌شان ببرد و به پرندگان شلیک کند…

پاسخ:

● پرندگان زخمی یا کشته می‌شوند و تعداد آن‌ها کاهش پیدا می‌کند.

◆ ممکن است ساچمه به کودکان یا افراد حاضر در پارک برخورد کند.

● آرامش پارک و امنیت مردم و جانوران از بین می‌رود.

۲- آیا به نظر شما با کسانی که زیستگاه‌ها را تخریب می‌کنند، چگونه باید برخورد کنیم؟

پاسخ: ابتدا باید در صورتی که خطری وجود ندارد، با احترام به آن‌ها توضیح دهیم که کارشان به طبیعت و زندگی جانوران آسیب می‌زند و از آنان بخواهیم کار خود را متوقف کنند. اگر تخریب ادامه پیدا کرد یا فرد در حال شکار غیرمجاز، قطع درختان یا ایجاد آلودگی گسترده بود، باید موضوع را به محیط‌بانان، شهرداری، دهیاری یا سازمان حفاظت محیط‌زیست گزارش دهیم تا طبق قانون با او برخورد شود. نباید با افراد مسلح یا خطرناک مستقیماً درگیر شویم.

۸- از اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی چه می‌فهمید؟ کدام جمله در این درس همین مطلب را می‌گوید؟

پاسخ: از اصل پنجاهم قانون اساسی می‌فهمیم که حفاظت از محیط‌زیست یک وظیفه عمومی است و همه مردم و مسئولان باید برای حفظ محیط زندگی نسل امروز و نسل‌های آینده تلاش کنند. هیچ‌کس حق ندارد فعالیتی انجام دهد که باعث آلودگی یا تخریب جبران‌ناپذیر محیط‌زیست شود.

جمله مرتبط در درس: «حفاظت از محیط‌زیست فقط مخصوص سازمان حفاظت از محیط‌زیست نیست، بلکه وظیفه همه ما است.»

۹- به چند گروه تقسیم شوید. با راهنمایی معلم، هر گروه مجموعه تصاویری از مناظر زیبای طبیعی ایران گردآوری یا پوستری درباره محیط‌زیست طراحی کند. پوسترها یا مجموعه تصاویر را به دیوار کلاس نصب کنید و زیر هر تصویر نام محل یا زیر هر پوستر یک پیام بنویسید. هیئت داورانی تشکیل دهید تا بهترین‌ها را انتخاب کند. دلایل برنده‌شدن هر تصویر یا پوستر باید در کلاس اعلام شود.

پاسخ پیشنهادی: گروه ما پوستری با عنوان «ایران سبز، خانه همه ما» طراحی می‌کند. در این پوستر از تصاویر جنگل‌های حرا در خلیج فارس، دشت ارژن در استان فارس، اشترانکوه در استان لرستان، جنگل‌های شمال و کویر لوت استفاده می‌کنیم.

پیام پوستر: «طبیعت امانت نسل‌های آینده است؛ از آن حفاظت کنیم.»

تقسیم کار اعضای گروه:

✓ یک نفر تصاویر مناسب را جمع‌آوری می‌کند.

● یک نفر نام و ویژگی هر منطقه را می‌نویسد.

◆ یک نفر طراحی و رنگ‌آمیزی پوستر را انجام می‌دهد.

✓ یک نفر پوستر و پیام آن را در کلاس معرفی می‌کند.

دلیل انتخاب پوستر برتر: اطلاعات آن صحیح و مرتبط با درس است، تصاویر متنوع و باکیفیتی دارد، نوشته‌ها خوانا هستند، پیام محیط‌زیستی روشنی دارد و اعضای گروه در طراحی آن خلاقیت و نظم به خرج داده‌اند.