جواب درس دوم منطق دهم انسانی؛ لفظ و معنا (پاسخ فعالیت‌ها و تمرین‌ها)

۲- «خواب» چهار حرف دارد.

۳- وقتی زنگ زدی، خوابیده بودم.

۱- خواب خوبی دیدم.
مربوط به حیطه ذهن است؛ زیرا خواب دیدن در ذهن انسان اتفاق می‌افتد و یک امر ذهنی است.

۲- «خواب» چهار حرف دارد.
مربوط به حیطه زبان است؛ زیرا درباره خود واژه «خواب» و حروف تشکیل‌دهنده آن صحبت شده است، نه معنای آن.

۳- وقتی زنگ زدی، خوابیده بودم.
مربوط به حیطه خارج است؛ زیرا درباره یک اتفاق واقعی و عملی که در جهان خارج رخ داده صحبت می‌کند.

۱- فردی دو ساعته، پیاده از تهران به مشهد رفت! (مسافرت وی سه هفته طول کشید، ولی همواره دو عدد ساعت به دست خود بسته بود!)

خطای این جملات:
این خطاها به دلیل استفاده از یک لفظ با چند معنای متفاوت به وجود آمده‌اند. به این واژه‌ها در زبان فارسی «مشترک لفظی» گفته می‌شود.

۲- خرما و خر ما
«خرما» به دو شکل برداشت می‌شود:
۱- میوه خرما.
۲- خرِ ما.

۳- نان و نام
«نان» می‌تواند به معنای خوراکی یا شهرت و احترام باشد.

۴- گل و گل
«گل» می‌تواند به معنای گیاه یا گل‌ولای باشد.

الف) امشب صدای تیشه از بیستون نیامد / شاید به خواب شیرین فرهاد رفته باشد.
پاسخ:
«شیرین» می‌تواند به معنای:
۱- نام شیرین، شخصیت داستانی.
۲- خوشایند و لذت‌بخش.

ب) علی کاری است. کاری غذا را خوشمزه می‌کند؛ پس علی غذا را خوشمزه می‌کند.
پاسخ:
«کاری» دو معنا دارد:
۱- فعال و کوشا.
۲- نوعی ادویه.

۲- معنای واژه‌های زیر را مشخص کنید:

نمی‌توانید وارد بخش مراقبت‌های ویژه بشوید.
پاسخ: اجازه ندارید، ما مانع ورود شما می‌شویم.

چون رانندگی بلد نیستی، نمی‌توانی ماشین را داخل پارکینگ بیاوری.
پاسخ: مهارت انجام این کار را ندارید.

پیر شده‌ای و دیگر نمی‌توانی این سنگ را بلند کنی.
پاسخ: توان و نیروی لازم را ندارید.

۱- خانه‌ام را فروختم.
پاسخ: تمام خانه را فروختم.

۲- خانه‌ام را رنگ کردم.
پاسخ: بخشی از خانه را رنگ کردم.

۳- خانه‌ام را دزد برد.
پاسخ: وسایل خانه‌ام را دزد برد.

۱- تند ورق نزن، کتابم را پاره کردی!
پاسخ: صفحات کتابم (دلالت تضمن)

۲- فلانی شیر است.
پاسخ: شجاع (دلالت التزامی)

۳- کتابم را گم کردم.
پاسخ: کل کتاب را گم کرده است (دلالت مطابقی)

۴- ماشینم خراب شد.
پاسخ: بخشی از ماشین خراب شده است (دلالت تضمن)

۱- به نظر علی احمدی دانشجوی خوبی است.
– به نظر، علی احمدی دانشجوی خوبی است.
– به نظر علی، احمدی دانشجوی خوبی است.
– به نظر علی احمدی، دانشجوی خوبی است.

۲- یک کنفرانس علمی در مورد حفاری چاه‌های نفت در شهر بوشهر برگزار می‌شود.
– یک کنفرانس علمی در مورد حفاری چاه‌های نفت، در شهر بوشهر برگزار می‌شود.
– یک کنفرانس علمی در مورد حفاری چاه‌های نفت در شهر بوشهر، برگزار می‌شود.

به واژه‌هایی که یک لفظ دارند اما دارای چند معنا هستند، «مشترک لفظی» گفته می‌شود. همچنین شناخت انواع دلالت مانند دلالت مطابقه، تضمن و التزام به ما کمک می‌کند تا معنای دقیق واژه‌ها و جمله‌ها را بهتر درک کنیم.

درک درست معنا، توجه به نشانه‌های نگارشی و شناخت ابهام‌های زبانی، از عوامل مهم در درست فکر کردن و درست استدلال کردن هستند.