در ادامه، جواب کامل درس چهارم عربی دوازدهم فنی حرفهای و کاردانش «تَأثيرُ اللُّغَةِ الْفارِسيَّةِ عَلَى اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ» را به ترتیب صفحات ۴۰، ۴۱، ۴۴، ۴۵، ۴۶ و ۴۷ مشاهده میکنید.
جواب سوالات صفحه ۴۰ عربی دوازدهم فنی
أَجِبْ عَنِ الْأَسئِلَةِ التّالِيَةِ مُستَعيناً بِالنَّصِّ.
ترجمه: با کمک متن، به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
١ـ لِماذا ازدادَتِ الْمُفرَداتُ الْعَرَبيَّةُ فِي اللُّغَةِ الْفارِسيَّةِ بَعدَ ظُهورِ الْإِسلامِ؟
پاسخ: بِسَبَبِ انتِشارِ الْإِسلامِ وَ الثَّقافَةِ الْإِسلاميَّةِ وَ استِخدامِ اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ فِي الْعِلمِ وَ الدِّينِ وَ الْإِدارَةِ.
ترجمه: به دلیل گسترش اسلام و فرهنگ اسلامی و استفاده از زبان عربی در علم، دین و امور اداری.
٢ـ مَن هُوَ مُؤَلِّفُ «مُعجَمِ الْمُعَرَّباتِ الْفارِسيَّةِ فِي اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ»؟
پاسخ: اَلدُّكتورُ أَلتونجي.
ترجمه: دکتر التونجی.
٣ـ مَتىٰ دَخَلَتِ الْمُفرَداتُ الْفارِسيَّةُ فِي اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ؟
پاسخ: مُنذُ الْعَصرِ الْجاهِليِّ.
ترجمه: از عصر جاهلیت.
٤ـ مَتىٰ ازدادَ نُفوذُ اللُّغَةِ الْفارِسيَّةِ فِي اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ؟
پاسخ: فِي الْعَصرِ الْعَبّاسيِّ.
ترجمه: در عصر عباسی.
٥ـ أَتوجَدُ لُغَةٌ بِدونِ كَلِماتٍ دَخيلَةٍ فِي الْعالَمِ؟
پاسخ: لا، لا توجَدُ لُغَةٌ بِدونِ كَلِماتٍ دَخيلَةٍ.
ترجمه: خیر؛ زبانی بدون واژههای دخیل وجود ندارد.
٦ـ ما هُوَ الْأَصلُ الْفارِسيُّ لِكَلِمَةِ «فِردَوس»؟
پاسخ: پردیس
ترجمه حوار صفحه ۴۱ عربی دوازدهم فنی
حِوارٌ (فِي الصَّيدَليَّةِ)
گفتوگو در داروخانه
اَلْحاجُّ: عَفواً، ما عِندي وَصفَةٌ وَ أُريدُ هٰذِهِ الْأَدويَةَ الْمَكتوبَةَ عَلَى الْوَرَقَةِ.
زائر: ببخشید، نسخهای ندارم و این داروهای نوشتهشده روی برگه را میخواهم.
اَلصَّيدَليُّ: أَعطِني الْوَرَقَةَ: مِحرارٌ، حُبوبٌ مُسَكِّنَةٌ لِلصُّداعِ، حُبوبٌ مُهَدِّئَةٌ، كَبسول أمبيسيلين، قُطنٌ طِبّيٌّ، مَرهَمٌ لِحَسّاسيَّةِ الْجِلدِ …
داروساز: برگه را به من بده: دماسنج، قرصهای مسکن سردرد، قرصهای آرامبخش، کپسول آمپیسیلین، پنبۀ پزشکی و پماد حساسیت پوستی …
لا بَأسَ، وَلٰكِنْ لا أُعطيكَ أمبيسيلين.
اشکالی ندارد؛ اما آمپیسیلین به تو نمیدهم.
اَلْحاجُّ: لِماذا لا تُعطيني؟
زائر: چرا به من نمیدهی؟
اَلصَّيدَليُّ: لِأَنَّ بَيعَها بِدونِ وَصفَةٍ غَيرُ مَسموحٍ. لِمَن تَشتَري هٰذِهِ الْأَدويَةَ؟
داروساز: زیرا فروش آن بدون نسخه مجاز نیست. این داروها را برای چه کسی میخری؟
اَلْحاجُّ: أَشتَريها لِزُمَلائي فِي الْقافِلَةِ.
زائر: آنها را برای همسفرانم در کاروان میخرم.
اَلصَّيدَليُّ: رَجاءً، راجِعِ الطَّبيبَ؛ اَلشِّفاءُ مِنَ اللهِ.
داروساز: لطفاً به پزشک مراجعه کن؛ شفا از جانب خداست.
جواب اختبر نفسک صفحه ۴۴ عربی دوازدهم فنی
اِختَبِرْ نَفسَكَ: تَرجِمِ الْآياتِ وَ الْأَحاديثَ حَسَبَ قَواعِدِ الدَّرسِ، ثُمَّ عَيِّنِ الْأَفعالَ الْمُضارِعَةَ.
١ـ ﴿قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ اللهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ﴾ سورة الإخلاص
ترجمه: بگو او خدای یکتاست؛ خدا بینیاز است؛ نزاده و زاده نشده است و هیچکس همتای او نیست.
افعال مضارع: يَلِدْ، يولَدْ، يَكُنْ
٢ـ ﴿قالَتِ الْأَعرابُ آمَنّا قُلْ لَمْ تُؤمِنوا وَلٰكِنْ قولوا أَسلَمنا﴾ الحجرات: ١٤
ترجمه: بادیهنشینان گفتند: ایمان آوردیم. بگو: ایمان نیاوردهاید؛ بلکه بگویید اسلام آوردهایم.
فعل مضارع: تُؤمِنوا
٣ـ ﴿أَوَلَمْ يَعلَموا أَنَّ اللهَ يَبسُطُ الرِّزقَ لِمَن يَشاءُ …﴾ الزمر: ٥٢
ترجمه: آیا ندانستند که خداوند روزی را برای هر کس که بخواهد گسترش میدهد؟
افعال مضارع: يَعلَموا، يَبسُطُ، يَشاءُ
٤ـ لَنْ يَدخُلَ الْجَنَّةَ أَحَدٌ إِلّا بِرَحمَةِ اللهِ. رَسولُ اللهِ (ص)
ترجمه: هیچکس جز با رحمت خدا وارد بهشت نخواهد شد.
فعل مضارع: يَدخُلَ
٥ـ لَمْ يَبعَثِ اللهُ تَعالىٰ نَبِيّاً إِلّا بِلُغَةِ قَومِهِ. رَسولُ اللهِ (ص)
ترجمه: خدای متعال هیچ پیامبری را جز به زبان قومش نفرستاده است.
فعل مضارع: يَبعَثْ
٦ـ هَلَكَ امرُؤٌ لَمْ يَعرِفْ قَدرَهُ. اَلْإِمامُ عَليٌّ (ع)
ترجمه: کسی که قدر و جایگاه خود را نشناسد، هلاک میشود.
فعل مضارع: يَعرِفْ
⭐ نکته امتحانی: لَنْ فعل مضارع را به «آیندۀ منفی» تبدیل میکند؛ اما لَمْ همراه فعل مضارع، معنای «گذشتۀ منفی» میدهد.
جواب تمرین اول صفحه ۴۵ عربی دوازدهم فنی
اَلتَّمرينُ الْأَوَّلُ: عَيِّنِ الْجُملَةَ الصَّحيحَةَ وَ غَيرَ الصَّحيحَةِ حَسَبَ الْحَقيقَةِ.
١ـ «اَلْمِسكُ» عِطرٌ يُتَّخَذُ مِن نَوعٍ مِنَ الْغِزلانِ.
پاسخ: صحیح ✓
ترجمه: مُشک عطری است که از نوعی آهو به دست میآید.
٢ـ «اَلشَّرشَفُ» قِطعَةُ قُماشٍ توضَعُ عَلَى السَّريرِ.
پاسخ: صحیح ✓
ترجمه: ملحفه، تکهای پارچه است که روی تخت قرار میگیرد.
٣ـ اَلْعَرَبُ يَنطِقونَ الْكَلِماتِ الدَّخيلَةَ طِبقَ أَصلِها.
پاسخ: خطا ✗
ترجمه: عربها واژههای دخیل را دقیقاً مطابق اصل آنها تلفظ میکنند.
دلیل: آواها و وزن برخی واژهها هنگام ورود به زبان عربی تغییر میکند.
٤ـ فِي اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ مِئاتُ الْكَلِماتِ الْمُعَرَّبَةِ ذاتُ الْأُصولِ الْفارِسيَّةِ.
پاسخ: صحیح ✓
ترجمه: در زبان عربی صدها واژۀ عربیشده با ریشه فارسی وجود دارد.
٥ـ أَلَّفَ الدُّكتورُ أَلتونجي مُعجَماً يَحتَوي كَلِماتٍ تُركيَّةً مُعَرَّبَةً فِي الْعَرَبيَّةِ.
پاسخ: خطا ✗
ترجمه: دکتر التونجی فرهنگی تألیف کرده است که واژههای ترکیِ عربیشده را در بر دارد.
اصلاح: کتاب مورد اشاره درباره واژههای فارسی عربیشده است.
جواب تمرین دوم صفحه ۴۵ عربی دوازدهم فنی
اَلتَّمرينُ الثّاني: عَيِّنِ الْعِبارَةَ الْفارِسيَّةَ الْمُناسِبَةَ لِلْعِبارَةِ الْعَرَبيَّةِ.
١ـ تَجري الرّياحُ بِما لا تَشتَهي السُّفُنُ.
پاسخ: بَرَد کشتی آنجا که خواهد خدای / وگر جامه بر تن دَرَد ناخدای
٢ـ اَلْبَعيدُ عَنِ الْعَينِ، بَعيدٌ عَنِ الْقَلبِ.
پاسخ: از دل برود هر آنکه از دیده رود.
٣ـ أَكَلْتُم تَمري وَ عَصَيتُم أَمري.
پاسخ: نمک خورد و نمکدان شکست.
٤ـ خَيرُ الْكَلامِ ما قَلَّ وَ دَلَّ.
پاسخ: کم گوی و گزیده گوی چون دُر.
٥ـ اَلصَّبرُ مِفتاحُ الْفَرَجِ.
پاسخ: گر صبر کنی ز غوره حلوا سازی.
٦ـ اَلْخَيرُ في ما وَقَعَ.
پاسخ: هر چه پیش آید خوش آید.
جواب تمرین سوم صفحه ۴۶ عربی دوازدهم فنی
اَلتَّمرينُ الثّالِثُ: عَيِّنِ الصَّحيحَ فِي الْمُفرَدِ وَ الْجَمعِ.
| ردیف |
مفرد |
جمع نوشتهشده در کتاب |
پاسخ |
| ۱ |
مَحصول |
مَحاصيل |
✓ صحیح |
| ۲ |
فُستان |
بَساتين |
✗ نادرست |
| ۳ |
بِضاعَة |
بَضائِع |
✓ صحیح |
| ۴ |
أَفضَل |
فَضائِل |
✗ نادرست |
| ۵ |
ماشيَة |
مَواشي |
✓ صحیح |
| ۶ |
سَفينَة |
سُفُن |
✓ صحیح |
| ۷ |
مَكتَبَة |
كُتّاب |
✗ نادرست |
| ۸ |
غَزال |
غِزلان |
✓ صحیح |
| ۹ |
صانِع |
صُنّاع |
✓ صحیح |
| ۱۰ |
نَفس |
أَنفُس |
✓ صحیح |
| ۱۱ |
مَدينَة |
مُدُن |
✓ صحیح |
| ۱۲ |
دَواء |
أَدويَة |
✓ صحیح |
| ۱۳ |
سِعر |
أَسعار |
✓ صحیح |
| ۱۴ |
حَبّ |
أَحِبّاء |
✗ نادرست |
| ۱۵ |
عَبد |
مَعابِد |
✗ نادرست |
| ۱۶ |
عَمَل |
أَعمال |
✓ صحیح |
| ۱۷ |
فُرصَة |
فُرَص |
✓ صحیح |
| ۱۸ |
جَمَل |
جُمَل |
✗ نادرست |
| ۱۹ |
لَحم |
لُحوم |
✓ صحیح |
| ۲۰ |
ريح |
رِياح |
✓ صحیح |
| ۲۱ |
تُهمَة |
تُهَم |
✓ صحیح |
| ۲۲ |
أَلف |
آلاف |
✓ صحیح |
برای تشخیص موارد نادرست:
فُستان ← فَساتين
فَضائِل جمع «فَضيلَة» است، نه «أَفضَل».
مَكتَبَة ← مَكتَبات
أَحِبّاء جمع «حَبيب» است.
مَعابِد جمع «مَعبَد» است.
جُمَل جمع «جُملَة» است؛ جمع «جَمَل» به معنای شتر، جِمال است.
جواب البحث العلمي صفحه ۴۷ عربی دوازدهم فنی
اُكتُبْ عِشرينَ كَلِمَةً مُعَرَّبَةً أَصلُها فارِسيٌّ مِنْ أَحَدِ هٰذِهِ الْكُتُبِ.
ترجمه: بیست واژۀ عربیشده که اصل آنها فارسی است، از یکی از این کتابها بنویسید.
نمونۀ پیشنهادی: در این بخش از نمونههای شناختهشدۀ واژههای فارسیِ واردشده به عربی استفاده شده است.
| ردیف |
واژۀ عربیشده |
اصل یا صورت فارسی |
| ۱ |
فِردَوس |
پردیس |
| ۲ |
مِهرَجان |
مهرگان |
| ۳ |
شَرشَف |
چادرشب |
| ۴ |
جِصّ |
گچ |
| ۵ |
سِراج |
چراغ |
| ۶ |
بَنَفسَج |
بنفشه |
| ۷ |
جاموس |
گاومیش |
| ۸ |
إِبريق |
آبریز |
| ۹ |
ديباج |
دیبا |
| ۱۰ |
مِسك |
مُشک |
| ۱۱ |
خَندَق |
کَندَک |
| ۱۲ |
سِرداب |
سرداب / سردآب |
| ۱۳ |
بُستان |
بوستان |
| ۱۴ |
إيوان |
ایوان |
| ۱۵ |
دِيوان |
دیوان |
| ۱۶ |
نَيروز |
نوروز |
| ۱۷ |
بَرنامَج |
برنامه |
| ۱۸ |
فِهرِس |
فهرست |
| ۱۹ |
دُستور |
دستور |
| ۲۰ |
قَهرَمان |
واژهای با اصل فارسی |
⭐ نکات مهم امتحانی درس چهارم:
لَنْ + فعل مضارع: معمولاً به صورت آیندۀ منفی ترجمه میشود؛ مانند: لَنْ يَدخُلَ = وارد نخواهد شد.
لَمْ + فعل مضارع: به صورت گذشتۀ منفی ترجمه میشود؛ مانند: لَمْ يَعرِفْ = نشناخت / نشناخته است.
هنگام ورود یک واژه از زبانی به زبان دیگر، ممکن است آوا یا ساخت آن تغییر کند؛ مانند: پردیس ← فردوس و مهرگان ← مهرجان.
نکتۀ مهم: دادوستد واژهها میان زبانها امری طبیعی است و تقریباً هیچ زبانی کاملاً بدون واژۀ دخیل نیست.
بیشتر بخوانید:
