جواب فعالیت های درس دوازدهم سلامت و بهداشت دوازدهم | اعتیاد و عوارض آن
پاسخ کامل درس ۱۲ سلامت و بهداشت دوازدهم «اعتیاد و عوارض آن» شامل جواب گفت و گوهای کلاسی و گروهی، فعالیت انفرادی، خودارزیابی و ایفای نقش صفحات ۱۴۰، ۱۴۱، ۱۴۵، ۱۴۷، ۱۴۹ و ۱۵۱.
درس دوازدهم سلامت و بهداشت دوازدهم، «اعتیاد و عوارض آن»، درباره پیامدهای وابستگی به مواد و مهارتهای مراقبت از خود است. پاسخ فعالیتهای صفحات ۱۴۰، ۱۴۱، ۱۴۵، ۱۴۷، ۱۴۹ و ۱۵۱ شامل جدولهای تکمیلشده، نمونههای نه گفتن و یک نمایش کوتاه برای اجرای کلاسی است.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس سیزدهم سلامت و بهداشت دوازدهم
جواب فعالیت ۱ صفحه ۱۴۰ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی کلاسی
احتمالاً شما تابهحال با فرد معتاد مواجه شدهاید و یا درباره اعتیاد اطلاعاتی دارید. نگرش شما درباره پدیده اعتیاد و فرد معتاد چیست؟
پاسخ: به نظر من اعتیاد مشکلی جدی و قابل پیشگیری و درمان است که میتواند سلامت، روابط خانوادگی و عملکرد تحصیلی یا شغلی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. فرد درگیر اعتیاد به کمک تخصصی و حمایت نیاز دارد و تحقیر یا سرزنش او راهحل مناسبی نیست. در عین احترام به او، باید از مصرف مواد و قرار گرفتن در موقعیتهای پرخطر دوری کنیم.
اعتیاد را نباید فقط به ضعف اراده نسبت داد؛ عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و زیستی در آن نقش دارند. درمان نیز ممکن است به پیگیری طولانیمدت نیاز داشته باشد.
نمونه پاسخ کوتاه: با مصرف مواد مخالفم، اما فرد درگیر اعتیاد را بیارزش نمیدانم. او به درمان و حمایت نیاز دارد و من هم باید مراقب سلامت و حد و مرزهای خودم باشم.
جواب فعالیت ۲ صفحه ۱۴۱ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی کلاسی
با بازگو کردن نمونههایی از مشاهدات و یا شنیدههای خود درباره پیامدهای اعتیاد گفتوگو کنید و تأثیر آن را بر وضعیت خانوادگی افراد معتاد در مقایسه با خانواده سالم مورد تحلیل قرار دهید.
پاسخ: نمونه فرضی: در خانوادهای، وابستگی یکی از اعضا به مواد باعث شده بخشی از درآمد صرف تهیه مواد شود و انجام بعضی مسئولیتها عقب بیفتد. اعضای خانواده نگران سلامت او هستند و بدقولیهای مکرر به اعتماد میان آنها آسیب زده است. مراجعه برای درمان و دریافت مشاوره خانوادگی میتواند به بهتر شدن این وضعیت کمک کند.
در خانوادهای که روابط سالمتری دارد، اعضا معمولاً درباره مشکلات گفتوگو میکنند، مسئولیتها را میپذیرند و از یکدیگر حمایت میکنند. خانواده درگیر اعتیاد نیز میتواند با درمان و حمایت، این شرایط را دوباره تقویت کند.
| موضوع مقایسه | پیامد احتمالی اعتیاد در خانواده | ویژگی روابط سالم خانوادگی |
|---|---|---|
| اقتصادی | هزینه مصرف و درمان، احتمال کاهش درآمد | برنامهریزی برای نیازهای ضروری و آینده |
| عاطفی | نگرانی، فشار روانی و احتمال کاهش اعتماد | احترام، گفتوگو و حمایت متقابل |
| مسئولیتها | احتمال بیتوجهی به وظایف خانه، کار یا تحصیل | تقسیم وظایف و پاسخگویی درباره تعهدها |
| فرزندان | احتمال احساس ناامنی و اختلال در تمرکز و درس | دسترسی به حمایت، امنیت و راهنمایی |
نکته: این پیامدها در همه خانوادهها یکسان نیستند. فرزندان مسئول اعتیاد والدین یا درمان آنها نیستند و در صورت نیاز باید از بزرگسال قابل اعتماد یا مشاور کمک بگیرند.
جواب فعالیت ۳ صفحه ۱۴۵ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی گروهی
برخی از دلایل گرایش نوجوانان به مصرف موادمخدر در جدول زیر ارائه شده است، اگر شما دلایل دیگری هم میدانید با آنها جدول را کامل کنید و روشهای خودمراقبتی خود را نیز پیشنهاد کنید.
پاسخ: شش ردیف نخست مطابق کتاب و دو ردیف آخر، نمونه تکمیلی هستند. ترتیب اولویت زیر فقط یک پیشنهاد برای گفتوگوی کلاسی است؛ رتبهبندی ثابت و یکسانی برای همه نوجوانان وجود ندارد.
| ردیف | دلایل گرایش | ترتیب اولویت پیشنهادی | روشهای خودمراقبتی |
|---|---|---|---|
| ۱ | ضعف اعتقادات دینی و ایمان به خدا | ۸ | تقویت باورها و ارزشهای شخصی و بهرهگیری از حمایت معنوی، همراه با یادگیری مهارتهای زندگی |
| ۲ | رفتارهای نامناسب والدین | ۲ | گفتوگو در شرایط امن و کمک گرفتن از مشاور، معلم یا بزرگسال قابل اعتماد |
| ۳ | مصرف مواد در بین دوستان | ۱ | رد قاطع پیشنهاد مصرف، ترک موقعیت پرخطر و انتخاب دوستانی که به تصمیم ما احترام میگذارند |
| ۴ | فقدان عزت نفس | ۵ | شناخت تواناییها، تعیین هدفهای دستیافتنی و تمرین بیان محترمانه خواستهها |
| ۵ | افسردگی | ۳ | دریافت کمک تخصصی و پرهیز از مصرف مواد برای پنهان کردن یا تسکین خودسرانه ناراحتی |
| ۶ | سابقهٔ خانوادگی | ۴ | آگاهی از خطر، دوری از موقعیت مصرف و استفاده از حمایت افراد امن؛ سابقه خانوادگی به معنای ابتلای حتمی نیست. |
| ۷ | کنجکاوی و باور به بیخطر بودن یک بار مصرف | ۶ | کسب اطلاعات معتبر و نپذیرفتن تجربه مصرف برای اثبات شجاعت یا رفع کنجکاوی |
| ۸ | فشار روانی و نداشتن راهکار مناسب برای مقابله با آن | ۷ | تمرین حل مسئله، فعالیت بدنی، استراحت و گفتوگو با فرد قابل اعتماد |
نکته: اعتیاد علت واحدی ندارد؛ نباید از روی باور مذهبی، شرایط خانواده یا یک ویژگی شخصی درباره ابتلای افراد قضاوت کرد.
جواب فعالیت ۴ صفحه ۱۴۷ سلامت و بهداشت دوازدهم
انفرادی در کلاس
اگر دوستانتان با جملات و عبارات زیر شما را به مصرف مواد دعوت کنند، پاسخ و عکس العمل شما چیست؟ جدول را کامل کنید.
پاسخ: پاسخ مناسب میتواند کوتاه، روشن و بدون توهین باشد:
| دعوت به مصرف مواد | پاسخهای شما |
|---|---|
| تو که نمیترسی! میترسی؟! | برای ثابت کردن شجاعتم به خودم آسیب نمیزنم. نه، مصرف نمیکنم. |
| همه همین کار را میکنند. | انتخاب دیگران دلیل نمیشود من هم انجامش بدهم. تصمیم من مصرف نکردن است. |
| بهخاطر این و آن، لذت خودت را از دست نده. | این تصمیم خودم است. برای لذت بردن، تفریح سالم را انتخاب میکنم. |
| بچهننه نباش، مطمئن باش هیچکس جز من و تو از این موضوع باخبر نمیشه. | پنهان ماندن، خطرش را از بین نمیبرد. نمیخواهم مصرف کنم. |
| یک بار امتحان کردن کسی را معتاد نمیکنه. | یک بار مصرف هم تضمین بیخطری ندارد. نمیخواهم امتحان کنم. |
| اگر این کار را نکنی، دیگه پیش ما نیا. | دوستی نباید به مصرف مواد وابسته باشد. اگر شرطتان این است، از این جمع میروم. |
| مطمئن باش هیچ مشکلی پیش نمییاد، خیلی خوش میگذره. | نمیتوانی بیخطر بودنش را تضمین کنی. نه، ترجیح میدهم کار دیگری انجام بدهم. |
| نگران نباش! ما مدتهاست داریم همین کار را میکنیم. | ادامه دادن شما، این کار را بیخطر نمیکند. من مصرف نمیکنم. |
| مطمئن باش حال بهتری پیدا میکنی. | برای بهتر شدن حالم راه سالمتری انتخاب میکنم. لطفاً اصرار نکن. |
📌 عکسالعمل مناسب: اگر اصرار ادامه داشت، همان پاسخ کوتاه را تکرار میکنم، وارد بحث طولانی نمیشوم و از موقعیت فاصله میگیرم. در صورت احساس خطر، از فرد قابل اعتماد کمک میخواهم.
جواب فعالیت ۵ صفحه ۱۴۹ سلامت و بهداشت دوازدهم
خودارزیابی
چند موقعیت را که معمولاً تحت فشار دوستان دعوت به انجام عملی میشوید را بهخاطر بیاورید. عکس العمل شما به درخواست آنها چه بوده است؟ آنها را در جدول زیر بنویسید و در ارزیابی مهارت مقاومتی از ۱ تا ۲۰ به خود امتیاز دهید.
پاسخ: جدول زیر نمونه فرضی است. در پاسخ شخصی، تجربه واقعی و امتیاز صادقانه خودتان را بنویسید. امتیازها نمره تشخیصی یا معیار رسمی نیستند.
| موقعیت | عکسالعمل | امتیاز نمونه |
|---|---|---|
| پیشنهاد مصرف سیگار در جمع دوستان | گفتم «نه، مصرف نمیکنم» و با ادامه اصرار، از جمع فاصله گرفتم. | ۱۹ از ۲۰ |
| اصرار برای غیبت از کلاس | ابتدا مردد شدم، اما گفتم میخواهم در کلاس حاضر باشم و پیشنهاد را نپذیرفتم. | ۱۷ از ۲۰ |
| درخواست فرستادن عکس خصوصی یکی از همکلاسیها | مخالفت کردم و گفتم بدون رضایت صاحب عکس، آن را منتشر نمیکنم. | ۲۰ از ۲۰ |
برای ارزیابی خود: بررسی کنید آیا پاسخ روشن دادهاید، با ادامه اصرار بر تصمیم خود ماندهاید و در صورت نیاز از موقعیت فاصله گرفتهاید. اگر جایی تسلیم فشار شدهاید، هدف سرزنش خودتان نیست؛ مشخص کنید دفعه بعد چه جمله یا رفتاری به شما کمک میکند.
جواب فعالیت ۶ صفحه ۱۵۱ سلامت و بهداشت دوازدهم
ایفای نقش
تصور کنید با شرایطی روبهرو شدهاید که برای انجام کاری نادرست و بر خلاف میلتان تحت فشار دوستانتان هستید. برای امتناع، از جملاتی همچون:
نه! من جداً نمیخواهم.
نه! این کار خلاف قانون است.
نه! من میخواهم بروم فوتبال، بیا با من برویم فوتبال.
نه! من عقلم را هنوز از دست ندادهام.
نه! به نظرم مصرف مواد خوب نیست.
استفاده کنید و آن را بهصورت یک داستان بنویسید و در صورت امکان در کلاس به نمایش بگذارید.
پاسخ: نمونه داستان و نمایش کوتاه «تصمیم خودم»:
شخصیتها: آرمان، کیان و رضا
آرمان بعد از کلاس با کیان و رضا قرار داشت به زمین فوتبال برود. نزدیک زمین، کیان پیشنهاد کرد قبل از بازی به جمع چند نفر بپیوندند و مادهای را که آنها مصرف میکردند امتحان کنند. آرمان مکث کرد و گفت:
آرمان: نه! من جداً نمیخواهم.
کیان: فقط یک بار است. تو که نمیترسی؟
آرمان: برای ثابت کردن شجاعتم لازم نیست مصرف کنم. تصمیمم را گرفتهام.
کیان: قرار نیست کسی بفهمد.
آرمان: نه! به نظرم مصرف مواد خوب نیست. پنهان ماندنش هم خطرش را از بین نمیبرد.
رضا: من هم ترجیح میدهم برویم سراغ بازی.
آرمان: نه! من میخواهم بروم فوتبال، بیا با من برویم فوتبال.
کیان باز هم اصرار کرد، اما آرمان وارد بحث نشد. پاسخ کوتاهش را تکرار کرد و همراه رضا به سمت زمین فوتبال رفت. او میدانست برای مراقبت از خودش لازم نیست همه را راضی کند.
نکته اجرا: برای این نمایش نیازی به همراه داشتن سیگار، دارو یا هیچ مادهای نیست؛ گفتوگو و حرکت بازیگران برای نشان دادن موقعیت کافی است.
کیفیت نمایش دوستان خود را ارزیابی کنید و به آنها امتیاز دهید.
پاسخ: پس از دیدن نمایش، میتوانید از الگوی پیشنهادی زیر استفاده کنید. امتیازهای جدول فقط نمونه فرضیاند:
| معیار پیشنهادی | حداکثر امتیاز | امتیاز فرضی |
|---|---|---|
| روشن و قاطع بودن پاسخ منفی | ۵ | ۵ |
| حفظ احترام و پرهیز از درگیری | ۵ | ۵ |
| پیشنهاد جایگزین سالم و ترک موقعیت | ۵ | ۴ |
| وضوح صدا و هماهنگی بازیگران | ۵ | ۴ |
| مجموع | ۲۰ | ۱۸ |
نمونه نظر درباره نمایش: پیام نمایش روشن بود و شخصیت اصلی بدون توهین بر تصمیمش ماند. برای بهتر شدن اجرا، بازیگران میتوانند با صدای واضحتر صحبت کنند و هنگام ترک موقعیت، حرکت هماهنگتری داشته باشند.
خلاصه درس دوازدهم سلامت و بهداشت دوازدهم
اعتیاد میتواند کنترل مصرف را دشوار کند و به سلامت، تحصیل، کار و روابط خانوادگی آسیب برساند، اما قابل درمان است. برای پیشگیری، شناخت عوامل خطر، برخورداری از حمایت، مدیریت فشار روانی و تمرین نه گفتن اهمیت دارد. در برابر پیشنهاد مصرف میتوان پاسخ روشن داد، آن را بدون بحث طولانی تکرار کرد و از موقعیت فاصله گرفت. کمک خواستن از فرد قابل اعتماد نشانه مسئولیتپذیری است و احترام به فرد درگیر اعتیاد، با نپذیرفتن مصرف مواد منافاتی ندارد.
