جواب فعالیت های درس یازدهم آمادگی دفاعی نهم | آمادگی و ایمنی در برابر زمین لرزه
پاسخ کامل درس ۱۱ آمادگی دفاعی نهم «آمادگی و ایمنی در برابر زمین لرزه» شامل جواب فعالیت های ۱ تا ۴ صفحات ۱۱۳، ۱۱۴، ۱۱۷ و ۱۱۸ و فعالیت پایانی صفحه ۱۲۲ کتاب. عنوان رسمی درس نیز همین است.
درس یازدهم آمادگی دفاعی نهم، «آمادگی و ایمنی در برابر زمین لرزه»، دربارهٔ شناخت خطرهای زلزله، ایمنسازی محیط و همکاری هنگام شرایط اضطراری است. در ادامه، پاسخ فعالیتها، توضیح تصاویر و راهنمای فعالیت پایانی این درس را میخوانید.
جواب فعالیت ۱ صفحه ۱۱۳ آمادگی دفاعی نهم
دربارهٔ نمونههای دیگری از زمین لرزه که در سالهای اخیر در کشور ما رخ داده است تحقیق و نتیجهٔ آن را در کلاس ارائه دهید.
پاسخ: بهجز زلزلههای رودبار و بم که در کتاب معرفی شدهاند، میتوان دربارهٔ نمونههای زیر تحقیق کرد:
۱. زمینلرزهٔ کرمانشاه در سال ۱۳۹۶
در ۲۱ آبان ۱۳۹۶، زمینلرزهای بزرگ در منطقهٔ مرزی ایران و عراق رخ داد که مناطق غربی استان کرمانشاه، از جمله سرپلذهاب، از آن آسیب دیدند. بزرگی این رویداد در گزارش سازمان زمینشناسی آمریکا ۷٫۳ ثبت شده است. این حادثه اهمیت ساختوساز مقاوم و آمادگی برای اسکان و امدادرسانی را نشان داد.
۲. زمینلرزههای هرمزگان در سال ۱۴۰۱
بامداد ۱۱ تیر ۱۴۰۱، چند زمینلرزهٔ شدید در هرمزگان رخ داد. بزرگی یکی از رویدادهای اصلی حدود ۶ بود. وقوع چند لرزش نزدیک به هم یادآوری میکند که بعد از پایان لرزش نخست نیز باید مراقب پسلرزهها باشیم و بدون تأیید ایمنی به ساختمان آسیبدیده برنگردیم.
۳. زمینلرزهٔ خوی در سال ۱۴۰۱
در ۸ بهمن ۱۴۰۱، زمینلرزهای با بزرگی گزارششدهٔ ۵٫۹ در شهرستان خوی، در آذربایجان غربی، رخ داد. این حادثه به خانهها آسیب رساند و نیاز به امدادرسانی و اسکان اضطراری ایجاد کرد. وقوع آن در فصل سرد نشان داد که وسایل گرمایشی ایمن و امکانات مناسب اسکان نیز در برنامهریزی امدادی اهمیت دارند.
نمونهٔ جمعبندی برای ارائه در کلاس
زلزلههای کرمانشاه، هرمزگان و خوی نشان میدهند که آمادگی در برابر زمینلرزه برای بسیاری از مناطق ایران ضروری است. مقاومسازی ساختمانها، مهار وسایل سنگین، تمرین پناهگیری و هماهنگی امدادگران میتواند آسیبها را کاهش دهد.
توجه کنید که «بزرگی زلزله» با «شدت آثار آن در یک محل» تفاوت دارد؛ بنابراین عددهایی مانند ۵٫۹ یا ۷٫۳ را در این تحقیق با عنوان بزرگی نوشتهایم.
جواب فعالیت ۲ صفحه ۱۱۴ آمادگی دفاعی نهم
آیا میتوانید نام گروههای زیر را بنویسید؟
پاسخ: نام گروهها در تصویر، از راست به چپ:
۱. گروه تدارکات و پشتیبانی: تصویر تحویل دادن وسایل و تجهیزات.
۲. گروه نجات و امداد: تصویر رسیدگی به فرد مصدوم.
۳. گروه جستوجو: تصویر جستوجو در میان آوار.
۴. گروه آتشنشان: تصویر خاموش کردن آتش.
📌 این گروهها زیر نظر رئیس یا سرپرست شورای ایمنی فعالیت میکنند. ورود به ساختمان آسیبدیده، جستوجو در آوار، جابهجایی مصدوم و مهار آتش به آموزش تخصصی نیاز دارد و وظیفهٔ دانشآموزان آموزشندیده نیست.
جواب سوال و فعالیت ۳ صفحه ۱۱۷ آمادگی دفاعی نهم
اگر وسایل موجود در تصاویر، محکم در جای خود نصب میشدند، خطر سقوط آنها کمتر نمیشد؟
پاسخ: بله. اگر کمدها، قفسهها و وسایل سنگین با اتصال مناسب مهار شده بودند، احتمال واژگون شدن و سقوط آنها کمتر میشد. قرار دادن وسایل سنگین در طبقات پایین و استفاده از حفاظ مناسب قفسه نیز خطر افتادن وسایل را کاهش میدهد.
با دقت در تصاویر زیر، مشخص کنید که هر تصویر به چه مکانی از مدرسه مربوط میشود و در هریک از آنها چه اقدامات ایمنی انجام شده است؟
پاسخ:
تصویر اول، سمت راست؛ کتابخانه:
قفسهٔ کتاب با بست و پیچ به دیوار متصل شده است. این اتصال، احتمال واژگون شدن قفسه هنگام لرزش را کاهش میدهد.
تصویر دوم، سمت چپ؛ آزمایشگاه:
کمد یا قفسهٔ نگهداری وسایل آزمایشگاهی با اتصال مناسب به دیوار مهار شده است تا احتمال افتادن آن کمتر شود.
نمونهٔ نتیجهٔ بحث کلاس:
مهار کردن قفسهها و کمدها، یکی از راههای کاهش خطرهای داخل ساختمان است. علاوه بر مهار خود قفسه، باید از افتادن محتویات آن نیز با چیدمان مناسب و حفاظ یا درِ ایمن جلوگیری شود.
جواب فعالیت ۴ صفحه ۱۱۸ آمادگی دفاعی نهم
با توجه به آنچه که تاکنون آموختهاید، نسبت به تهیهٔ فهرست نکات ایمنی در مدرسه و منزل با مشورت گروه اقدام کنید و نتیجه را به کلاس ارائه دهید.
پاسخ: نمونهٔ تکمیل جدول:
| محل | پاسخ دانشآموز | نتیجهٔ بحث کلاس |
|---|---|---|
| مدرسه | مهار قفسهها و کمدها؛ قرار دادن وسایل سنگین در طبقات پایین؛ باز نگه داشتن خروجیها و راهروها؛ بررسی ایمنی تأسیسات توسط متخصص؛ تمرین پناهگیری و خروج منظم پس از پایان لرزش. |
خطر سقوط وسایل کمتر میشود؛ مسیر خروج مسدود نمیماند و دانشآموزان وظیفهٔ خود را میشناسند. رفع نقصهای ساختمان و تأسیسات باید به افراد متخصص سپرده شود. |
| خانه | مهار کمد و کتابخانه؛ دور کردن وسایل سنگین از بالای تخت؛ خلوت نگه داشتن راه خروج؛ آماده کردن کیف ضروری؛ تمرین خانوادگی و مشخص کردن راه تماس. |
اعضای خانواده با محل پناهگیری و وسایل ضروری آشنا میشوند. مهار وسایل، آموزش و برنامهٔ ارتباطی، سردرگمی و خطر آسیب را کاهش میدهد. |
نام گروههای چهارگانهٔ شورای ایمنی را بنویسید.
پاسخ:
- گروه تدارکات و پشتیبانی.
- گروه نجات و امداد.
- گروه جستوجو.
- گروه آتشنشان.
چهار مورد از راههای ایمنسازی آزمایشگاه و کتابخانه را بنویسید.
پاسخ:
- کمدها و قفسهها با بست مناسب، مانند بست L و اتصال متناسب با دیوار، توسط فرد ماهر مهار شوند.
- وسایل سنگین در طبقات پایین قرار بگیرند و برای جلوگیری از سقوط محتویات قفسه، حفاظ یا درِ مناسب نصب شود.
- مواد شیمیایی با نظارت مسئول آزمایشگاه، در محل مناسب و بر اساس سازگاری مواد نگهداری شوند؛ مواد ناسازگار نباید کنار هم قرار بگیرند.
- راهروها و مسیرهای خروج از وسایل اضافی خالی بمانند تا خروج منظم پس از پایان لرزش امکانپذیر باشد.
چهار نمونه از وسایل ضروری گروه آتشنشانی را نام ببرید.
پاسخ: کپسول آتشنشانی مناسب، کلاه ایمنی، دستکش حفاظتی و چراغقوه.
نوع تجهیزات باید متناسب با خطر و زیر نظر مسئول ایمنی انتخاب شود. استفاده از تجهیزات اطفای حریق نیز به آموزش نیاز دارد.
جواب فعالیت پایانی صفحه ۱۲۲ آمادگی دفاعی نهم
با توجه به آمادگی در برابر زلزله دانش آموزان در مدرسه با همکاری و مشارکت مسئولان و همدیگر اقدامات و توصیههای آمادگی در برابر زلزله را در مراحل قبل، حین و بعد از زلزله تمرین نمایند.
پاسخ: این فعالیت عملی است و باید با برنامهریزی مسئولان مدرسه اجرا شود. مراحل زیر، راهنمای تمرین هستند:
✅ پیش از زلزله؛ شناخت و آمادهسازی
- محل مناسب پناهگیری در کلاس، مانند زیر میز محکم، را شناسایی میکنیم.
- مسیر خروج و محل تجمعِ تعیینشده در فضای باز را میشناسیم.
- وسایل لق یا خطرناک را به معلم گزارش میدهیم تا توسط مسئولان مهار شوند.
- وظایف گروهها و شیوهٔ حضور و غیاب پس از خروج را تمرین میکنیم.
✅ هنگام لرزش؛ پناهگیری و محافظت
- روی دستها و زانوها پایین میآییم تا تعادل خود را بهتر حفظ کنیم.
- اگر میز محکم نزدیک ماست، زیر آن پناه میگیریم، سر و گردن را محافظت میکنیم و پایهٔ میز را نگه میداریم.
- اگر میز مناسب در دسترس نیست، در همان نزدیکی و دور از شیشه و وسایل سقوطکردنی، پایین میمانیم و سر و گردن را با دستها میپوشانیم.
- هنگام لرزش به سمت خروجی و راهپله نمیدویم و از آسانسور استفاده نمیکنیم.
- اگر از قبل در حیاط هستیم، در فضای باز و دور از ساختمان، دیوار و اجسام سقوطکردنی میمانیم و از سر و گردن محافظت میکنیم.
✅ پس از پایان لرزش؛ خروج هماهنگ و بررسی وضعیت
- پس از بررسی مسیر توسط مسئولان و با دستور معلم، بدون دویدن و هل دادن از مسیر تعیینشده خارج میشویم.
- در محل تجمع مشخص میمانیم تا حضور و غیاب انجام شود.
- مصدوم شدن یا غیبت هر فرد را به معلم گزارش میدهیم.
- بدون هماهنگی از مدرسه خارج نمیشویم و برای برداشتن وسایل به ساختمان برنمیگردیم.
- برای پسلرزه آماده میمانیم و در صورت شروع دوبارهٔ لرزش، از خود محافظت میکنیم.
📌 هنگام لرزش، دویدن به بیرون یا ایستادن در چارچوب در، روش عمومیِ توصیهشده نیست. اصل تمرین، «پایین آمدن، پوشاندن سر و گردن و نگه داشتن پناه» است. جستوجو در آوار، دستکاری برق و گاز و جابهجایی مصدوم را به افراد آموزشدیده میسپاریم.
برای گزارش فعالیت چه بنویسیم؟
پس از اجرای واقعی مانور، محل پناهگیری، مسیر خروج، نحوهٔ حضور و غیاب و مشکلهای مشاهدهشده را ثبت میکنیم. برای مثال، اگر وسیلهای مسیر خروج را بسته بود، آن را گزارش میدهیم تا برطرف شود. هدف تمرین، شناخت و اصلاح همین مشکلهاست.
خلاصه درس یازدهم آمادگی دفاعی نهم
آگاهی، آمادگی و همکاری، سه عامل مهم برای کاهش آسیبهای زمینلرزه هستند. شناخت خطرها، مهار وسایل سنگین، باز نگه داشتن مسیرهای خروج و تمرین پناهگیری باید پیش از حادثه انجام شود. شورای ایمنی نیز با چهار گروه تدارکات و پشتیبانی، نجات و امداد، جستوجو و آتشنشان، وظایف را هماهنگ میکند. دانشآموزان باید متناسب با آموزش و توان خود همکاری کنند و کارهای خطرناک و تخصصی را به امدادگران بسپارند.
