جواب درس یازدهم دین و زندگی یازدهم | عزت نفس
پاسخ کامل درس ۱۱ دین و زندگی یازدهم «عزت نفس» ویژه رشته های تجربی و ریاضی، شامل جواب تدبر در قرآن صفحه ۱۳۹ و خودارزیابی های ۱ و ۲ صفحات ۱۴۱ و ۱۴۳.
درس یازدهم دین و زندگی یازدهم، «عزت نفس»، درباره شناخت ارزش انسان و ایستادگی در برابر گناه و زورگویی است. در ادامه، پاسخ تدبر در قرآن صفحهٔ ۱۳۹ و خودارزیابیهای صفحات ۱۴۱ و ۱۴۳ را همراه با چند نمونه پاسخ برای فعالیت شخصی بخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب درس دوازدهم دین و زندگی یازدهم | پیوند مقدس
جواب تدبر در قرآن صفحه ۱۳۹ دین و زندگی یازدهم
در آیات زیر بیندیشید و راه دستیابی به «عزّت» را بیان کنید.
۱ـ «مَن کانَ یُریدُ العِزَّةَ فَلِلّٰهِ العِزَّةُ جَمیعًا…»
هرکس عزّت میخواهد، بداند که هرچه عزّت است، از آنِ خداست. (فاطر، ۱۰)
۲ـ «لِلَّذینَ أَحْسَنُوا الْحُسْنىٰ وَزِیادَةٌ وَلا یَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلا ذِلَّةٌ»
برای کسانی که نیکوکاری پیشه کردند، پاداشی نیک و چیزی فزونتر است و بر چهرهٔ آنان غبار خواری و ذلت نمینشیند. (یونس، ۲۶)
۳ـ «وَالَّذینَ کَسَبُوا السَّیِّئاتِ جَزاءُ سَیِّئَةٍ بِمِثْلِها وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ»
آنان که بدی پیشه کردند، جزای بد به اندازهٔ عمل خود میبینند و بر چهرهٔ آنان غبار ذلت مینشیند. (یونس، ۲۷)
راه پیشنهادی قرآن برای رسیدن به عزت:
پاسخ: برای رسیدن به عزت باید به خداوند، سرچشمهٔ همهٔ عزتها، تکیه کنیم و با بندگی او، نیکوکاری و دوری از گناه، عزت خود را حفظ کنیم. این آیات نشان میدهند که نیکی انسان را از خواری دور میکند و بدکاری زمینهٔ ذلت او را فراهم میسازد.
پاسخ کوتاه برای جای خالی: بندگی خداوند، انجام کارهای نیک و دوری از گناه و بدی.
جواب خودارزیابی ۱ صفحه ۱۴۱ دین و زندگی یازدهم
آیا تاکنون با کسی که عزت و کرامت شما را نادیده گرفته، مواجه شدهاید؟ چه عکسالعملی نشان دادهاید؟
پاسخ: این فعالیت دربارهٔ تجربهٔ شخصی شماست. نمونههای زیر را میتوانید متناسب با تجربهٔ واقعی خود تنظیم کنید.
نمونهٔ اول؛ برخورد با تمسخر
بله؛ یکبار یکی از همکلاسیهایم پاسخ اشتباه مرا مسخره کرد. با آرامش گفتم که اشتباه کردن بخشی از یادگیری است و از او خواستم با احترام صحبت کند. به او توهین نکردم و اجازه ندادم ترس از تمسخر، مانع شرکت کردنم در کلاس شود.
نمونهٔ دوم؛ ایستادگی در برابر درخواست نادرست
بله؛ کسی از من خواست برای حمایت از او دروغ بگویم و وقتی نپذیرفتم، مرا تحقیر کرد. محترمانه اما محکم گفتم که دوستی نباید باعث دروغگویی شود. برای جلب رضایت او از تصمیم درست خود دست نکشیدم.
نمونهٔ سوم؛ برخورد با توهین در فضای مجازی
بله؛ در یک گروه مجازی پیامی توهینآمیز دربارهٔ من نوشته شد. وارد دعوا و توهین متقابل نشدم و از فرستنده خواستم پیام را حذف کند. چون رفتار او ادامه پیدا کرد، موضوع را با مدیر گروه و یکی از بزرگترهای مورد اعتماد در میان گذاشتم.
📌 حفظ عزت نفس با دفاع محترمانه از حق خود همراه است. کمک گرفتن از خانواده یا معلم در برابر آزار و زورگویی، نشانهٔ ضعف نیست.
جواب خودارزیابی ۲ صفحه ۱۴۳ دین و زندگی یازدهم
با توجه به آیات و احادیث و نکاتی که در درس آمده، جاهای خالی را تکمیل کنید.
پاسخ: عبارتهای رنگی، پاسخ پیشنهادی جای خالیها هستند.
تسلیم و بندگی خداوند: عزت و تسلیمناپذیری در برابر غیرخدا.
احساس حضور در پیشگاه خداوند: دوری از گناه و حفظ عزت نفس.
غفلت از خداوند: پیروی از هوی و هوس و گرفتار شدن در ذلت و خواری.
عزت نفس: حفظ پیمان با خدا و ایستادگی در برابر گناه و خواستههای نامشروع.
ذلت نفس: تسلیم شدن در برابر هوی و هوس و زورگویان و سستی در عزم و تصمیم.
فقیری که دارای عزت نفس باشد، گدایی نمیکند.
گدا، ابتدا عزت نفس خود را زیر پا میگذارد و سپس گدایی میکند.
جوانی که عزت نفس دارد، در برابر خواستههای نامشروع و هوی و هوس، مقاومت خود را نمیشکند.
انسان عزیز در برابر ستمگران و زورگویان شکستناپذیر و در برابر مردم متواضع و فروتن است.
📌 منظور از تأکید درس بر عزتِ فرد نیازمند، حفظ کرامت اوست؛ فقر از ارزش انسان کم نمیکند و درخواست کمک ضروری یا دریافت حمایت، بهخودیخود به معنای نداشتن عزت نفس نیست.
خلاصه درس یازدهم دین و زندگی یازدهم
عزت نفس یعنی انسان ارزش خود را بشناسد و در برابر زورگویی و خواستههای نادرست تسلیم نشود. شناخت کرامت انسانی، توجه به عظمت خداوند و بندگی او، به تقویت این ویژگی کمک میکند. انسان باعزت برای رسیدن به پول، شهرت یا تأیید دیگران، شخصیت و درستکاری خود را کنار نمیگذارد و در عین ایستادگی در برابر ظلم، با مردم متواضع و مهربان است. خواستههای مادی در حد طبیعی بد نیستند؛ مشکل زمانی آغاز میشود که تمام هدف زندگی شوند و انسان را از عقل، وجدان و ارزشهای اخلاقی دور کنند. تمرین تصمیم درست و مقاومت در برابر گناه، بهویژه در نوجوانی و جوانی، عزت نفس را تقویت میکند.
