جواب فعالیت های درس هجدهم مطالعات پنجم | ایرانیان مسلمان حکومت تشکیل می دهند

در درس هجدهم مطالعات پنجم، «ایرانیان مسلمان حکومت تشکیل می‌دهند»، با روی کار آمدن بنی‌عبّاس، تشکیل حکومت‌های ایرانی و رونق علم، هنر و زبان فارسی آشنا می‌شویم. در ادامه، پاسخ پرسش نقشه‌ها و خط زمان صفحهٔ ۱۱۵، فعالیت‌های صفحهٔ ۱۱۷ و خلاصهٔ درس را می‌خوانید.

جواب سوال صفحه ۱۱۵ درس ۱۸ مطالعات اجتماعی پنجم

به نقشه‌ها و نمودار خطّ زمان توجّه کنید و حکومت‌های ایرانی این دوره را نام ببرید.

پاسخ: طاهریان، صفّاریان، سامانیان، علویان و آل بویه.

این حکومت‌ها از اوایل قرن سوم هجری به‌تدریج در بخش‌های مختلف ایران شکل گرفتند. همان‌طور که نمودار نشان می‌دهد، دورهٔ حکومت بعضی از آن‌ها با یکدیگر هم‌زمان بوده است.

جواب فعالیت صفحه ۱۱۷ درس ۱۸ مطالعات اجتماعی پنجم

۱ـ چرا ایرانیان بنی‌عبّاس را به قدرت رساندند؟ چرا مردم از حکومت بنی‌عبّاس ناراضی شدند؟

پاسخ: ایرانیان از ظلم و تبعیض حکومت بنی‌امیّه ناراضی بودند. بنی‌عبّاس وعده می‌دادند که با ستم مبارزه کنند و انتقام خون امام حسین (ع) و یارانش را بگیرند؛ به همین دلیل، گروهی از ایرانیان از آن‌ها حمایت کردند. ابومسلم خراسانی نیز با فرماندهی نیروهای مخالف بنی‌امیّه، به پیروزی بنی‌عبّاس کمک کرد.

امّا پس از مدّتی، بنی‌عبّاس هم ستمگری را آغاز کردند، به دستورهای اسلام توجّه نکردند و امامان شیعه و پیروان آن‌ها را آزار دادند. به همین دلیل، مردم از حکومت آنان ناراضی شدند.

۲ـ چرا هنر و زبان فارسی در دوره‌ی حکومت‌های ایرانی رونق پیدا کرد؟

پاسخ: زیرا برخی از حکومت‌های ایرانی، مانند سامانیان و صفّاریان، به زبان فارسی اهمّیت می‌دادند و شاعران و دانشمندان را تشویق می‌کردند. همچنین فرمانروایان آل بویه و طاهریان به عمران و آبادانی علاقه داشتند و از کشاورزان حمایت می‌کردند. حمایت از اهل علم و ادب، ساخت بناها و گسترش مراکز علمی، زمینهٔ پیشرفت فرهنگ و هنر را فراهم کرد.

برای نمونه، رودکی در دورهٔ سامانیان زندگی می‌کرد و فرمانروایان آل بویه در بغداد بیمارستان مهمّی ساختند و به آموزش علم پزشکی پرداختند.

۳ـ با توجّه به آنچه در کتاب فارسی امسال خوانده‌اید، یک نمونه از هوشمندی‌های ابوعلی سینا را تعریف کنید.

پاسخ: در داستان «وقتی بوعلی، کودک بود»، هنگامی که مادر حسین بیمار شد، پزشک گفت که او مدّتی از مادرش دور بماند. حسین از پزشک پرسید چرا مادرش بیمار شده و چگونه ممکن است بیماری او به حسین منتقل شود. او به پاسخ‌های ساده قانع نمی‌شد و می‌خواست دلیل واقعی را بفهمد.

وقتی پزشک توضیح داد که شناخت و درمان بیماری‌ها به دانش، تجربه، دقّت و فکر کردن نیاز دارد، حسین فهمید که با آموختن علم می‌تواند روزی بیماری‌ها را بشناسد و مادرش را درمان کند. از آن پس با پشتکار بیشتری به خواندن، نوشتن و پرس‌وجو پرداخت. این رفتار، کنجکاوی و هوشمندی او را نشان می‌دهد.

خلاصه درس ۱۸ مطالعات پنجم؛ ایرانیان مسلمان حکومت تشکیل می‌دهند

با ورود اسلام به ایران و پایان حکومت ساسانیان، دورهٔ تازه‌ای در تاریخ کشور آغاز شد. پس از مدّتی، ظلم و تبعیض بنی‌امیّه موجب نارضایتی مردم شد. بنی‌عبّاس با وعدهٔ مبارزه با ستم، حمایت گروهی از ایرانیان را به دست آوردند و با کمک ابومسلم خراسانی به حکومت رسیدند؛ امّا خودشان نیز پس از مدّتی ستمگری را آغاز کردند. مرکز حکومت آن‌ها بغداد بود.

از اوایل قرن سوم هجری، حکومت‌های طاهریان، صفّاریان، سامانیان، علویان و آل بویه در بخش‌های مختلف ایران تشکیل شدند. بعضی از آن‌ها با خلفای عبّاسی رابطهٔ دوستانه داشتند و بعضی با آنان مخالفت می‌کردند. علویان و آل بویه پیرو مذهب شیعه بودند.

در این دوره، حمایت فرمانروایان ایرانی از زبان فارسی، شاعران، دانشمندان و آبادانی شهرها باعث رونق فرهنگ و هنر شد. رودکی شاعر معروف دورهٔ سامانیان بود. ابوعلی‌سینا نیز دانشمند و پزشک بزرگ ایرانی و وزیر یکی از شاهزادگان آل بویه بود. در زمان آل بویه، مراکز علمی شیعه گسترش یافت و به آموزش پزشکی توجّه شد.

مطالب پیشنهادی:

جواب فعالیت های درس هفدهم مطالعات پنجم | سفر به کربلا (۲)

جواب فعالیت های درس شانزدهم مطالعات پنجم | سفر به کربلا (۱)

جواب فعالیت های درس پانزدهم مطالعات پنجم | مدینه شهر پیامبر (ص)

جواب فعالیت های درس چهاردهم مطالعات پنجم | بازگشت از سفر حج