جواب فعالیت های درس پنجم مطالعات پنجم | جمعیت ایران

جواب سؤال متن صفحه ۲۴ مطالعات پنجم

حتماً تاکنون کلمه‌ی «جمعیت» را شنیده‌اید. این کلمه چه چیزی را به ذهن شما می‌آورد؟

پاسخ: با شنیدن این کلمه، به تعداد آدم‌هایی فکر می‌کنم که در یک روستا، شهر یا کشور زندگی می‌کنند. به مجموعهٔ افرادی که در یک جا زندگی می‌کنند، جمعیت می‌گویند.

جواب فعالیت صفحه ۲۴ درس پنجم مطالعات پنجم

پاسخ‌های مربوط به کلاس و مدرسه، نمونه‌ای برای یک مدرسهٔ فرضی هستند. این مدرسه در هر پایه دو کلاس دارد. شما می‌توانید تعداد واقعی دانش‌آموزان مدرسهٔ خود را جایگزین کنید.

۱ــ جمعیت کلاس شما چند نفر است؟

پاسخ: در این نمونه، من در کلاس پنجم «الف» درس می‌خوانم و کلاس ما ۳۰ دانش‌آموز دارد.

۲ــ با راهنمایی معلّم، در این باره پرس‌وجو کنید که جمعیت هر کلاس مدرسه و همچنین، جمعیت کلّ مدرسه‌ی شما چند نفر است.

پاسخ: تعداد دانش‌آموزان هر کلاس در مدرسهٔ فرضی ما به این صورت است:

جمعیت کلّ این مدرسه ۴۰۵ دانش‌آموز است.

۳ــ جمعیت کلاس ششم از جمعیت کلاس شما بیشتر است یا کمتر؟

پاسخ: در این نمونه، کلاس ششم «الف» ۲۸ نفر و کلاس ما ۳۰ نفر دارد؛ بنابراین جمعیت آن کلاس ۲ نفر از کلاس ما کمتر است.

۵ــ آیا می‌توانید بگویید جمعیت شهر یا روستای محلّ زندگی شما تقریباً چند نفر است؟

پاسخ: نمونه برای شهر داران: جمعیت شهر داران در استان اصفهان، طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، حدود ۲۰ هزار نفر بوده است. این عدد مربوط به همان سرشماری است.

پاسخ سؤال صفحه ۲۶ درس ۵ مطالعات اجتماعی پنجم

در حال حاضر، جمعیت کشور ما بیش از ۸۰ میلیون نفر است. به نمودار جمعیت ایران توجّه کنید و جمعیت کنونی ایران را با جمعیت سال‌های گذشته مقایسه کنید. از این مقایسه چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟

پاسخ: از مقایسهٔ ستون‌های نمودار نتیجه می‌گیریم که جمعیت ایران در سال‌های نشان‌داده‌شده افزایش یافته است. طبق نمودار کتاب، جمعیت از حدود ۱۹ میلیون نفر در سال ۱۳۳۵ به حدود ۸۵ میلیون نفر در سال ۱۴۰۰ رسیده است.

آخرین سالِ نمودار کتاب، ۱۴۰۰ است؛ بنابراین عدد ۸۵ میلیون نفر را به همان سال نسبت می‌دهیم. در راهنمای نمودار نیز هر آدمک نشان‌دهندهٔ پنج میلیون نفر است.

همان‌طور که می‌بینید، جمعیت ایران در همه جای آن به‌طور یکسان پراکنده نشده است. بعضی نواحی جمعیت بیشتر و بعضی، جمعیت کمتری دارند؛ چرا؟

پاسخ: چون شرایط طبیعی و امکانات زندگی در همهٔ نواحی یکسان نیست. جاهایی که آب کافی، آب‌وهوای مناسب، خاک حاصلخیز، شغل و امکانات آموزشی و درمانی بیشتری دارند، جمعیت بیشتری جذب می‌کنند. در مقابل، نواحی خشک با بارندگی کم، زمین‌های شور و خاک نامناسب، معمولاً جمعیت کمتری دارند.

پاسخ فعالیت صفحه ۲۶ درس پنجم مطالعات اجتماعی پنجم

۶ــ با توجّه به نقشه‌ی صفحه‌ی روبه‌رو، از ناحیه‌ی ۲ و ۳ چند شهر مثال بزنید.

پاسخ:

ناحیهٔ ۲، کنارهٔ دریای خزر: رشت، بندر انزلی، ساری و گرگان.

ناحیهٔ ۳، نواحی کوهپایه‌ای: همدان، کرمانشاه، سنندج و خرم‌آباد.

۷ــ با کمک معلّم، محلّ تقریبی زندگی خود را در روی نقشه با دایره‌ای مشخّص کنید و بگویید جزء کدام نواحی جمعیتی ایران است.

پاسخ: نمونه برای شهر داران: محل تقریبی داران را در غرب استان اصفهان، در سمت غربِ نقطهٔ شهر اصفهان روی نقشه، با یک دایره مشخص می‌کنیم. این شهر در محدودهٔ ناحیهٔ ۳، یعنی نواحی کوهستانی و کوهپایه‌ای زاگرس، قرار می‌گیرد.

۸ــ هر چه از ناحیه‌ی مرکزی ایران به سمت کوهپایه‌های البرز و زاگرس پیش برویم، تعداد شهرها و روستاهای پرجمعیت، بیشتر می‌شود یا کمتر؟ چرا؟

پاسخ: بیشتر می‌شود؛ زیرا در این نواحی، آب‌وهوای معتدل‌تر، خاک آبرفتی و وجود معدن‌های مختلف، شرایط مناسب‌تری برای زندگی، کشاورزی و کار فراهم می‌کند. نواحی مرکزی ایران به دلیل بارندگی کم و خاک شور و نامناسب، جمعیت کمتری دارند.

جواب فعالیت صفحه ۲۸ درس ۵ مطالعات پنجم

به تصویرهای بالا دقّت کنید و پاسخ دهید.

۹ــ الف) چه عواملی ممکن است موجب شود که مردم یک مکان را ترک کنند و به جای دیگری مهاجرت کنند؟

پاسخ: در تصویر ناحیهٔ «الف»، کمبود آب، خشکسالی، کمبود درآمد و شغل و جنگ، عوامل دورکنندهٔ جمعیت هستند. این مشکلات ممکن است مردم را وادار کنند برای داشتن زندگی بهتر و امن‌تر، به جای دیگری مهاجرت کنند.

ب) چه عواملی باعث می‌شود مردم به یک مکان جذب شوند؟

پاسخ: در تصویر ناحیهٔ «ب»، درآمد بیشتر، شغل‌های بیشتر، فروشگاه‌های بزرگ، بیمارستان مجهز و دانشگاه، عوامل جذب‌کنندهٔ جمعیت هستند. آب‌وهوای مساعد، خاک حاصلخیز و وجود کارخانه‌ها و معدن‌ها نیز می‌توانند مردم را به یک ناحیه جذب کنند.

۱۰ــ به نظر شما چه کارها و برنامه‌هایی باید در ناحیه‌ی الف اجرا شود تا جمعیت در همان‌جا بماند و به ناحیه‌ی ب مهاجرت نکند؟ دو پیشنهاد ارائه بدهید.

پاسخ:

۱. با ایجاد کارگاه‌های تولیدی و حمایت از کشاورزی و کسب‌وکارهای محلی، شغل و درآمد کافی برای مردم فراهم کنیم.

۲. امکانات ضروری زندگی را بهتر کنیم؛ مثلاً با تأمین آب آشامیدنی سالم، بهبود آبرسانی، کاهش هدررفت آب و گسترش خدمات آموزشی و درمانی، نیازهای مردم را در همان محل برطرف کنیم.

۱۱ــ از پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ خود بپرسید آیا متولّد همین مکانی هستند که در آن زندگی می‌کنند، یا به آنجا مهاجرت کرده‌اند. نتیجه را در کلاس به دوستانتان بگویید.

پاسخ: نمونهٔ گزارش خانوادگی:

شما می‌توانید گزارش خود را با توجه به پاسخ اعضای خانواده‌تان بنویسید.

خلاصه درس پنجم مطالعات اجتماعی پنجم؛ جمعیت ایران

جمعیت، مجموعهٔ افرادی است که در یک جا زندگی می‌کنند. اگر تعداد تولدها از تعداد مرگ‌ها بیشتر باشد، جمعیت افزایش می‌یابد. مهاجرت مردم به یک ناحیه نیز می‌تواند جمعیت آن را بیشتر کند. جمعیت جوان، با برخورداری از آموزش و فرصت کار، می‌تواند به پیشرفت و دفاع از کشور کمک کند.

جمعیت ایران به‌طور یکسان پراکنده نیست. مهم‌ترین ویژگی‌های نواحی جمعیتی نقشهٔ درس عبارت‌اند از:

• تهران و اطراف آن: به دلیل پایتخت بودن و وجود اداره‌ها، دانشگاه‌ها و کارخانه‌ها، جمعیت زیادی دارد.
• کنارهٔ دریای خزر: با وجود وسعت کم، به دلیل آب‌وهوای مساعد، باران کافی و خاک حاصلخیز، پرجمعیت است.
• کوهپایه‌های البرز و زاگرس و نواحی کوهستانی آذربایجان و خراسان: آب‌وهوای معتدل، خاک آبرفتی و معدن‌ها، زمینهٔ شکل‌گیری شهرها و روستاهای پرجمعیت را فراهم کرده‌اند.
• نواحی داخلی ایران: بارندگی کم، زمین‌های شور و خاک نامناسب باعث کم‌جمعیت بودن یا خالی از جمعیت بودن بعضی قسمت‌ها شده است.

مهاجرت یعنی رفتن مردم از جایی به جای دیگر برای زندگی یا کار. کمبود آب، خشکسالی، بیکاری و جنگ می‌توانند مردم را از یک ناحیه دور کنند؛ در مقابل، شغل، درآمد و امکانات مناسب، جمعیت را به یک ناحیه جذب می‌کنند.

برای ادامهٔ تمرین، پاسخ فعالیت‌های دیگر درس‌های مطالعات اجتماعی پنجم را در تاپ ناپ ببینید.

مطالب پیشنهادی:

جواب فعالیت های درس چهارم مطالعات پنجم | من عضو گروه هستم

جواب فعالیت های درس سوم مطالعات پنجم | همدلی با دیگران