جواب اندیشه و جست و جو صفحه ۱۶ تاریخ یازدهم؛ بخش برای مطالعه
جواب اندیشه و جست و جو صفحه ۱۶ تاریخ معاصر ایران یازدهم بخش برای مطالعه؛ پاسخ فعالیتهای درس صفر درباره آثار باستانی، یکتاپرستی و خدمات ایرانیان.
در اندیشه و جستوجو صفحه ۱۶ تاریخ معاصر ایران یازدهم، چهار فعالیت پژوهشی درباره شهرها و آثار باستانی ایران، ویژگیهای معنوی ایرانیان پیش از اسلام و سهم ایرانیان در تمدن جهان مطرح شده است. در ادامه برای هر فعالیت، یک نمونه پاسخ کامل، روان و دانشآموزی ارائه میکنیم.
جواب اندیشه و جستوجو صفحه ۱۶ تاریخ یازدهم
نمونه پاسخ؛ شهر سوخته:
شهر سوخته یکی از مهمترین شهرهای باستانی ایران است که در استان سیستان و بلوچستان و در نزدیکی زابل قرار دارد. این محوطه باستانی از آثار مهم تمدنهای کهن فلات ایران به شمار میرود و کاوشهای باستانشناسی فراوانی در آن انجام شده است.
کاوشهای علمی شهر سوخته در دورههای مختلف انجام گرفته و از سال ۱۳۷۶ نیز گروههای ایرانی، پژوهش و کاوش در بخشهای گوناگون آن را از سر گرفتند. این کاوشها در سالهای اخیر نیز ادامه داشته و بخشهایی از مناطق مسکونی، ساختمانها و گورستان این شهر مورد بررسی قرار گرفته است.
باستانشناسان در شهر سوخته آثار گوناگونی مانند سفالینهها، مهرها، ابزارها، اشیای سنگی و چوبی و بقایای ساختمانها پیدا کردهاند. مطالعه این یافتهها اطلاعات ارزشمندی درباره شیوه زندگی، مشاغل، هنر، معماری و روابط اجتماعی مردم این شهر در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
اهمیت شهر سوخته فقط به قدمت آن محدود نمیشود؛ بلکه یافتههای آن نشاندهنده وجود جامعهای سازمانیافته و برخوردار از مهارتهای گوناگون در ایران باستان است. به همین دلیل، ادامه کاوشهای باستانشناسی در این شهر میتواند اطلاعات تازهای درباره تاریخ و تمدن ایران در دوران باستان به دست دهد.
نمونه پاسخ؛ تخت جمشید در استان فارس:
یکی از مهمترین آثار باستانی استان فارس، تخت جمشید است. این مجموعه از مشهورترین آثار باقیمانده از دوران هخامنشیان به شمار میرود و در نزدیکی شهر مرودشت قرار دارد.
هخامنشیان برای اداره قلمرو گسترده خود چند پایتخت داشتند. شوش پایتخت زمستانی، هگمتانه پایتخت تابستانی و تخت جمشید پایتخت بهاری آنان بود.
در تخت جمشید مجموعهای از کاخها، تالارها، ستونهای سنگی، پلکانها و نقشبرجستههای ارزشمند دیده میشود. نقشبرجستههای این مجموعه، نمایندگانی از اقوام و سرزمینهای مختلف قلمرو هخامنشی را نشان میدهند و اطلاعات مهمی درباره پوشش، فرهنگ و روابط سیاسی آن دوره در اختیار ما قرار میدهند.
تخت جمشید نمادی از هنر، معماری، توانایی و شکوه تمدن ایران باستان است و امروزه یکی از شناختهشدهترین آثار تاریخی ایران محسوب میشود.
خوزستان: شوش و چغازنبیل
کرمانشاه: مجموعه تاریخی بیستون
همدان: هگمتانه
سیستان و بلوچستان: شهر سوخته
فارس: تخت جمشید و پاسارگاد
نمونه پاسخ:
ایرانیان پیش از اسلام دارای باورهای معنوی و اخلاقی ریشهداری بودند. با ظهور زردشت در میان ایرانیان، او مردم را به پرستش خدای یگانهای به نام اهورامزدا دعوت کرد و آنان را به اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک فراخواند.
از باورهای مهم ایرانیان باستان میتوان به اعتقاد به جهان پس از مرگ، آخرت و ظهور منجی در پایان جهان اشاره کرد؛ منجیای که بر اساس این باور، روزی ظهور میکند و حکومتی سرشار از عدل و داد و به دور از ظلم و ناپاکی برپا خواهد کرد.
ارزشهای اخلاقی نیز در زندگی ایرانیان جایگاه مهمی داشت. در گزارشهای تاریخی از ویژگیهایی مانند راستگویی، پاکدامنی، شجاعت، اعتدال و نجابت ایرانیان سخن گفته شده است.
فرمانروایان ایران باستان نیز برخلاف برخی فرمانروایان تمدنهای دیگر، خود را خدا نمیدانستند و ادعای خدایی نداشتند. بر اساس مطالب کتاب، ایرانیان مردمانی حقجو و یکتاپرست بودند و باورهای معنوی و اخلاقی بخش مهمی از فرهنگ و هویت آنان را تشکیل میداد.
نمونه پاسخ برای روزنامه دیواری:
ایران یکی از سرزمینهای کهن جهان است و مردم آن از هزاران سال پیش در شکلگیری و گسترش تمدن بشری نقش داشتهاند. آثار باستانشناسی بهجامانده نشان میدهد که ساکنان فلات ایران از گذشتههای دور در زمینههای مختلف علمی، فنی، هنری و فرهنگی دارای تواناییهای قابل توجهی بودهاند.
ایرانیان پیش از اسلام:
در ایران باستان، پیشرفتهایی در زمینه سفالگری، ساخت چرخ سفالگری، پرورش اسب، ساخت ارابههای چهارچرخ و معماری طاقهای هلالی و گنبدی به وجود آمد. ایرانیان همچنین در پیدایش و گسترش خط و تولید میراث معنوی و علمی در زمینههایی مانند اندیشههای دینی و فلسفی، علم اعداد، نجوم و ریاضیات سهم داشتند.
آثار بزرگی مانند تخت جمشید، پاسارگاد، شوش و دیگر بناهای تاریخی نیز نشانه توانایی ایرانیان در معماری، شهرسازی، هنر و اداره حکومتهای بزرگ است.
ایرانیان پس از اسلام:
با گسترش اسلام در ایران، ایرانیان نقش مهمی در شکلگیری و شکوفایی تمدن اسلامی ایفا کردند. دانشمندان بزرگی مانند محمد بن زکریای رازی، ابوریحان بیرونی و ابنسینا در رشتههای مختلف علمی به شهرت جهانی رسیدند.
ایرانیان در گسترش علوم، پزشکی، فلسفه، ریاضیات، نجوم، ادبیات و هنر نیز نقش مهمی داشتند. زبان فارسی در دورههایی مانند عصر سامانیان رونق فراوان یافت و شاعران و نویسندگان ایرانی، آثار ارزشمندی به زبان فارسی پدید آوردند.
فردوسی با سرودن شاهنامه به حفظ و گسترش زبان و فرهنگ فارسی کمک بزرگی کرد و شخصیتهایی مانند خواجه نصیرالدین توسی، سعدی، مولوی و بسیاری از دانشمندان و ادیبان دیگر آثار ماندگاری در فرهنگ و تمدن ایران و جهان به جا گذاشتند.
بنابراین ایرانیان چه پیش از اسلام و چه پس از آن، در زمینههای علمی، فرهنگی، هنری و اجتماعی سهم چشمگیری در تمدن بشری داشتهاند و آثار و اندیشههای بسیاری از دانشمندان و هنرمندان ایرانی همچنان بخشی از میراث ارزشمند جهان به شمار میرود.
