جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۰۰ زمین شناسی یازدهم؛ فصل ششم
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۰۰ زمین شناسی یازدهم فصل ۶ زمین شناسی و سازههای مهندسی؛ بررسی نقشه توپوگرافی و درههای V و U شکل برای ساخت پل و سد.
در صفحه ۱۰۰ زمینشناسی یازدهم از فصل ششم «زمینشناسی و سازههای مهندسی»، نقش شکل ناهمواریهای زمین در مکانیابی سازههایی مانند پل و سد بررسی میشود. در این فعالیت باید ویژگیهای درههای V شکل و U شکل را با یکدیگر مقایسه کنیم و ببینیم هرکدام برای احداث سازههای مهندسی چه مزایا و محدودیتهایی دارند.
یکی دیگر از موارد مهم در مکانیابی سازهها توجه به وضعیت شکلهای آن منطقه است.
مورفولوژی (شکلشناسی) و توپوگرافی (عارضهنگاری) محل احداث سازه، در پایداری آن تأثیر قابل توجهی دارد.
با استفاده از نقشههای توپوگرافی تهیهشده، میتوان پستی و بلندیهای یک منطقه را تشخیص داد؛ بهطوریکه مناطق مرتفع (کوهها) در این نقشهها منحنیهای به هم نزدیکتر و تراز ارتفاعی بالاتری را نشان میدهند، در حالی که در مناطق کمارتفاع و دشتها فاصله منحنیهای توپوگرافی از هم بیشتر است.
جواب جمعآوری اطلاعات صفحه ۱۰۰ زمینشناسی یازدهم
درههای V شکل:
این درهها معمولاً بر اثر فرسایش رودخانهای به وجود میآیند و دارای کف نسبتاً باریک و دامنههای شیبدار هستند.
برای احداث پل: اگر جنس سنگها و پایداری دامنهها مناسب باشد، باریک بودن دره باعث میشود فاصله میان دو طرف دره کمتر باشد؛ بنابراین ممکن است بتوان پل را با دهانه کوتاهتر و هزینه کمتر احداث کرد. البته شیب زیاد دامنهها و احتمال ریزش یا لغزش باید بررسی شود.
برای احداث سد: یک دره V شکل باریک و دارای دیوارههای سنگی مقاوم میتواند در بسیاری از موارد محل مناسبی برای ساخت سد باشد؛ زیرا طول بدنه سد کمتر میشود و تکیهگاههای طبیعی دو طرف دره میتوانند مناسب باشند.
اما مناسب بودن نهایی محل سد فقط به V شکل بودن دره بستگی ندارد و باید عواملی مانند مقاومت و نفوذپذیری سنگها، وجود گسل و درزه، پایداری دامنهها و شکل و ظرفیت مخزن پشت سد نیز بررسی شوند.
درههای U شکل معمولاً در اثر فعالیت یخچالها ایجاد میشوند و دارای کف پهنتر و دیوارههای نسبتاً پرشیب هستند.
برای احداث پل: به دلیل پهن بودن کف دره، فاصله دو طرف دره معمولاً بیشتر است؛ بنابراین ممکن است پل به طول بیشتر، پایههای بیشتر و هزینه ساخت بالاتر نیاز داشته باشد. البته اگر امکان احداث پایههای مناسب در کف دره وجود داشته باشد، ساخت پل همچنان امکانپذیر است.
برای احداث سد: پهن بودن دره به این معناست که برای بستن عرض دره معمولاً بدنه سد طولانیتری مورد نیاز است؛ بنابراین از نظر مقدار مصالح و هزینه، ممکن است نسبت به یک تنگه باریک مناسبیت کمتری داشته باشد.
از طرف دیگر، شکل پهن دره میتواند امکان تشکیل مخزن گستردهتری را فراهم کند. پس برای قضاوت درباره مناسب بودن آن، باید علاوه بر شکل دره، جنس سنگبستر، وضعیت پی و تکیهگاهها، نفوذپذیری، رسوبات کف دره و حجم مخزن نیز بررسی شود.
برای ساخت سد یا پل باید مقاومت سنگها، گسلها، درزهها، نفوذپذیری، پایداری دامنه، فرسایشپذیری و ویژگیهای پی سازه نیز بررسی شوند.
