جواب فعالیت های فصل ۱۰ علوم نهم؛ نگاهی به فضا – صفحه ۱۰۸ تا ۱۱۹

آیا این نقاط همهٔ آن چیزی است که در آسمان وجود دارد؟
خیر. در فضا افزون بر ستاره‌ها و سیاره‌ها، اجرام فراوان دیگری مانند قمرها، سیارک‌ها، دنباله‌دارها، سحابی‌ها، شهاب‌سنگ‌ها و کهکشان‌ها وجود دارند.

آیا آنها در محل خود ثابت‌اند یا جابه‌جا می‌شوند؟
اجرام آسمانی ثابت نیستند و همگی حرکت دارند. سیاره‌ها به دور خورشید، قمرها به دور سیاره‌ها و ستاره‌ها نیز در کهکشان حرکت می‌کنند. البته به علت فاصله بسیار زیاد ستاره‌ها، موقعیت آنها نسبت به یکدیگر در مدت کوتاه تقریباً ثابت به نظر می‌رسد.

۶ــ با استفاده از اسطرلابی که ساخته‌اید، زاویه ارتفاع چند ستاره را اندازه‌گیری نمایید. برای این کار، اسطرلاب را در دست بگیرید و از داخل نی به ستاره مورد نظر نگاه کنید. زاویه ارتفاع را به‌وسیله نخ و وزنه بخوانید.

از داخل نی به ستاره موردنظر نگاه کنید و پس از ثابت نگه داشتن اسطرلاب، عددی را که نخ آویزان روی درجه‌بندی نشان می‌دهد بخوانید. مقدار به‌دست‌آمده به جرم آسمانی، زمان و محل مشاهده بستگی دارد و برای همه دانش‌آموزان عدد ثابتی نیست.

300,000 km/s

ابتدا زمان را به ثانیه تبدیل می‌کنیم:

(8 × 60) + 20 = 500 s

اکنون:

Distance = Speed × Time

300,000 × 500 = 150,000,000 km

پس فاصله متوسط زمین تا خورشید تقریباً ۱۵۰ میلیون کیلومتر است.

روبه‌رو = شمال
پشت سر = جنوب
دست راست = شرق
دست چپ = غرب

۵ــ وسط خط مذکور را تعیین نمایید و از آن نقطه خطی به میله وصل کنید. خط حاصل جهت شمال و جنوب جغرافیایی را نشان می‌دهد. سمتی که سایه تشکیل می‌شود، جهت شمال و سمت مقابل، جهت جنوب جغرافیایی می‌باشد.

خط عمود بر آن که از محل میله می‌گذرد، راستای شمال ـ جنوب است. در ایران، در زمان موردنظر این فعالیت، سمتی که سایه قرار می‌گیرد شمال و جهت مقابل آن جنوب است.

۱ــ کمترین و بیشترین زاویه میل قبله مربوط به کدام استان‌هاست؟

بیشترین زاویه میل قبله مربوط به بندرعباس، مرکز استان هرمزگان و زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان، هر دو با ۷۲ درجه است.

برای نمونه، زاویه میل قبله در تهران ۳۸ درجه از جنوب به سمت غرب است.

سپس زاویه میل قبله شهرستان خود را از یک منبع معتبر پیدا کنید و از جهت جنوب، به همان اندازه به سمت غرب زاویه بسازید. امتداد این خط، جهت تقریبی قبله در محل موردنظر را نشان می‌دهد.

عدد پاسخ برای شهرهای مختلف متفاوت است.

تیر یا عطارد: جو قابل توجهی ندارد و تغییرات دمایی سطح آن بسیار شدید است؛ بنابراین آب مایع پایدار و شرایط مناسب زندگی زمینی در سطح آن وجود ندارد.

مشتری: یک سیاره بسیار بزرگ گازی است و سطح جامد مشخصی مانند زمین ندارد. فشار و دما در لایه‌های عمیق آن بسیار زیاد است و جو آن نیز دارای طوفان‌های شدید و شرایط نامناسب برای زندگی انسان و جانداران زمینی است.

۵ــ نقطهٔ اشتراک سه دایره را علامت‌گذاری کنید.
سازوکار سامانه موقعیت‌یاب (GPS) نیز این‌گونه است.

پاسخ مرحله ۵: با اضافه شدن دایره سوم، یکی از دو موقعیت احتمالی حذف می‌شود و نقطه مشترک سه دایره محل موردنظر را در مدل ساده فعالیت مشخص می‌کند.

• برخی ماهواره‌های مدارهای پایین به شکلی کنترل‌شده از مدار خارج می‌شوند و هنگام ورود به جو بیشتر بخش‌های آنها می‌سوزد.
• بعضی ماهواره‌های مدارهای بالا، به‌ویژه ماهواره‌های زمین‌آهنگ، می‌توانند به مدار قبرستان منتقل شوند تا مزاحم ماهواره‌های فعال نباشند.
• ماهواره‌ای که از کنترل خارج شده باشد ممکن است در مدار باقی بماند و به بخشی از زباله‌های فضایی تبدیل شود.

بنابراین منفجر کردن ماهواره‌ها در مدار، روش معمول و مناسب پایان مأموریت نیست؛ زیرا خود می‌تواند تعداد زیادی قطعه زباله فضایی خطرناک ایجاد کند.

بنابراین اگر محل برخورد شهاب‌سنگ‌ها را تصادفی در نظر بگیریم، احتمال سقوط آنها در اقیانوس‌ها بیشتر است. این موضوع به معنای جذب شدن شهاب‌سنگ‌ها به طرف آب نیست؛ بلکه نتیجه بیشتر بودن مساحت اقیانوس‌هاست.

تا امروز شواهد قطعی و تأییدشده‌ای از وجود حیات کنونی یا گذشته در مریخ به دست نیامده است، اما پژوهش برای یافتن نشانه‌های احتمالی حیات گذشته همچنان ادامه دارد.