مطالب درسی
جواب درس ۱ علوم پنجم؛ پاسخ درس اول زنگ علوم صفحه ۲ تا ۶
جواب کامل درس ۱ علوم پنجم زنگ علوم، شامل پاسخ مشخص کنید، کاوشگری و فکر کنید صفحات ۲، ۴، ۵ و ۶ کتاب.
در درس اول علوم پنجم با عنوان «زنگ علوم» یاد میگیریم دانشمندان برای پاسخ دادن به پرسشهای خود چگونه پیشبینی، آزمایش، اندازهگیری و نتیجهگیری میکنند. در این درس با ساخت و بررسی فرفرههای چرخان، اثر پهنای بال و طول بال فرفره بر زمان فرود آمدن آن را بررسی میکنیم. در ادامه پاسخ فعالیتها، جدولها، کاوشگری و فکر کنید صفحات ۲ تا ۶ علوم پنجم را به ترتیب کتاب میخوانید.
جواب مشخص کنید صفحه ۲ علوم پنجم
مبین و همکلاسیهایش قرار بود در مسابقهی «فرفرههای چرخان» شرکت کنند. آنها میخواستند بدانند که «چرا برخی فرفرههای چرخان دیرتر به زمین میرسند؟».
پیشبینی گروه مبین: «هر چه پهنای بال فرفرهی چرخان بیشتر باشد، فرفره دیرتر به زمین میرسد.»
۱- مشخص کنید:
چه چیزی را باید تغییر داد؟
چه چیزی را باید تغییر داد؟
پاسخ: پهنای بال فرفره را باید تغییر دهیم.
چه چیزی را باید اندازه گرفت؟
پاسخ: زمان رسیدن فرفره به زمین را باید اندازه بگیریم.
چه چیزهایی را نباید تغییر داد؟
پاسخ: جرم و جنس کاغذ، ارتفاعی که فرفرهها را از آن رها میکنیم، طول بال فرفره و طول دم فرفره نباید تغییر کنند. برای اینکه نتیجهی آزمایش درست باشد، فقط پهنای بال فرفرهها باید با هم تفاوت داشته باشد.
نکته: در یک آزمایش علمی، وقتی میخواهیم اثر یک عامل را بررسی کنیم، باید تا حد امکان فقط همان عامل را تغییر دهیم و بقیهی شرایط را یکسان نگه داریم.
پاسخ ساخت فرفره صفحه ۳ علوم پنجم
۲- با استفاده از راهنمای زیر، فرفرهای بسازید.
مراحل انجام فعالیت:
۱- یک تکه کاغذ مستطیلشکل به طول ۱۶ سانتیمتر و عرض ۶ سانتیمتر بردارید.
۲- مانند شکل کتاب، کاغذ را به قسمتهای مشخصشده تقسیم کنید.
۳- قسمتهایی را که با خط پیوسته مشخص شدهاند ببرید و قسمتهای نقطهچین را مانند شکل تا بزنید.
۴- به انتهای دم فرفره یک گیرهی فلزی وصل کنید.
۵- فرفرهی دیگری بسازید که پهنای بال آن باریکتر باشد.
۶- جرم دو فرفره باید یکسان باشد؛ بنابراین قسمتهایی را که از کاغذ بریدهاید دور نریزید و آنها را با گیره به فرفرهی مناسب وصل کنید تا جرم دو فرفره برابر شود.
۱- یک تکه کاغذ مستطیلشکل به طول ۱۶ سانتیمتر و عرض ۶ سانتیمتر بردارید.
۲- مانند شکل کتاب، کاغذ را به قسمتهای مشخصشده تقسیم کنید.
۳- قسمتهایی را که با خط پیوسته مشخص شدهاند ببرید و قسمتهای نقطهچین را مانند شکل تا بزنید.
۴- به انتهای دم فرفره یک گیرهی فلزی وصل کنید.
۵- فرفرهی دیگری بسازید که پهنای بال آن باریکتر باشد.
۶- جرم دو فرفره باید یکسان باشد؛ بنابراین قسمتهایی را که از کاغذ بریدهاید دور نریزید و آنها را با گیره به فرفرهی مناسب وصل کنید تا جرم دو فرفره برابر شود.
جواب مشخص کنید صفحه ۴ علوم پنجم
۳- یکی از فرفرهها را از ارتفاع ۲ متری رها کنید. مدت زمانی را که طول میکشد تا فرفره به سطح زمین برسد، اندازه بگیرید و در جدول زیر یادداشت کنید. (توجه: هر آزمایش را ۳ بار تکرار کنید.)
توجه: عددهای جدول نمونه هستند. زمان واقعی به فرفرهای که ساختهاید و دقت اندازهگیری شما بستگی دارد؛ امّا باید در مجموع مشاهده کنید که فرفرهی دارای بال پهنتر دیرتر فرود میآید.
نتیجهی کاوش گروه خود را مانند نمونهی زیر بنویسید.
پاسخ: فرفرهای که بال پهنتری دارد، دیرتر به سطح زمین میرسد؛ بنابراین هرچه بال فرفره پهنتر باشد، زمان رسیدن آن به سطح زمین بیشتر میشود.
چرا؟ بال پهنتر با هوای بیشتری برخورد میکند و هوا بیشتر در برابر پایین آمدن فرفره مقاومت میکند؛ به همین دلیل فرفره مدت بیشتری در هوا میماند.
جواب کاوشگری صفحه ۵ علوم پنجم
اکنون با توجه به آنچه پیش از این انجام دادهاید، دربارهی اثر طول بال فرفره بر زمان فرود آمدن آن، مانند مراحل زیر کاوش کنید.
نظر گروه شما چیست؟
پاسخ پیشنهادی: به نظر ما اگر طول بال فرفره بیشتر باشد، فرفره دیرتر به زمین میرسد.
۱- مشخص کنید: چه چیزی را باید تغییر داد؟
پاسخ: طول بال فرفره را باید تغییر دهیم.
چه چیزی را باید اندازه گرفت؟
پاسخ:مدت زمان رسیدن فرفره به سطح زمین را باید اندازه بگیریم.
چه چیزهایی را نباید تغییر داد؟
پاسخ: پهنای بال، طول دم، جرم و جنس کاغذ، تعداد گیرهها و ارتفاع رها کردن فرفرهها را یکسان نگه میداریم تا فقط اثر طول بال بررسی شود.
۲- دو فرفره بسازید که طول بالهایشان متفاوت باشد.
راهنما: یک فرفره با بال کوتاهتر و فرفرهی دیگر را با بال بلندتر بسازید؛ سایر ویژگیهای دو فرفره باید یکسان باشند.
۳- فرفرهها را از ارتفاع ۲ متری رها کنید. مدت زمانی را که طول میکشد تا هر فرفره به سطح زمین برسد، اندازه بگیرید و در جدول زیر یادداشت کنید. (توجه: هر آزمایش را ۳ بار تکرار کنید.)
توجه: این اعداد یک نمونهی قابل قبول برای تکمیل جدول هستند. در آزمایش واقعی ممکن است عددهای شما کمی متفاوت باشند، اما فرفرهی دارای بال بلندتر باید در مجموع زمان بیشتری برای رسیدن به زمین نیاز داشته باشد.
۴- نتیجهی کاوش خود را بنویسید.
پاسخ: هرچه طول بال فرفره بیشتر باشد، فرفره مدت بیشتری در هوا میماند و دیرتر به زمین میرسد. بال بلندتر با هوای بیشتری برخورد میکند و مقاومت هوا باعث میشود سرعت پایین آمدن فرفره کمتر شود.
جواب فکر کنید صفحه ۶ علوم پنجم
اینها دانههای درخت افرا هستند. اگر آنها را از ارتفاع یکسانی رها کنیم، کدام یک دیرتر به زمین میرسد؟ توضیح دهید.
پاسخ:دانهی سمت چپ که بخش بالمانند پهنتری دارد، دیرتر به زمین میرسد. چون سطح بیشتری با هوا برخورد میکند و مقاومت هوا در برابر پایین آمدن آن بیشتر است. بنابراین این دانه آرامتر فرود میآید.
ارتباط این سؤال با آزمایش فرفره: همانطور که فرفرهی دارای بال پهنتر یا بلندتر دیرتر فرود میآید، بخش بالمانند دانهی افرا نیز با افزایش برخورد با هوا باعث میشود دانه آهستهتر به سمت زمین حرکت کند.
جمعبندی درس: در یک کاوش علمی ابتدا پرسشی مطرح میکنیم، سپس پیشبینی میکنیم و برای بررسی آن آزمایشی انجام میدهیم. هنگام آزمایش باید فقط عاملی را که میخواهیم اثر آن را بررسی کنیم تغییر دهیم و سایر شرایط را ثابت نگه داریم. در آزمایش فرفرهها مشاهده کردیم که پهنتر یا بلندتر شدن بال فرفره میتواند زمان فرود آمدن آن را افزایش دهد.
درس های بعدی :
جواب درس ۲ علوم پنجم؛ پاسخ درس دوم ماده تغییر می کند – صفحه ۹ تا ۱۶
جواب درس ۳ علوم پنجم 
پاسخ درس سوم رنگین کمان – صفحه ۱۸ تا ۲۴
جواب درس ۴ علوم پنجم؛ پاسخ برگی از تاریخ زمین – صفحه ۲۷ تا ۳۴
