جواب درک و دریافت روان خوانی آخرین درس صفحه ۱۶۴ فارسی دوازدهم
پاسخ کامل سوالات درک و دریافت روان خوانی آخرین درس فارسی دوازدهم صفحه ۱۶۴، شامل بررسی زاویه دید، شخصیتپردازی و راههای پاسداشت زبان فارسی.
در این مطلب، جواب درک و دریافت روانخوانی «آخرین درس» فارسی دوازدهم صفحه ۱۶۴ را به صورت کامل و دانشآموزی بررسی میکنیم. این بخش شامل دو سؤال است که در سؤال نخست، زاویۀ دید و شیوۀ شخصیتپردازی داستان بررسی میشود و در سؤال دوم باید برای پاسداشت زبان فارسی به عنوان رمز هویت ملی راهکارهایی مناسب پیشنهاد کنیم.
برای پاسخ به سؤال اول، تنها نوشتن «زاویۀ دید اول شخص است» کافی نیست؛ بهتر است توضیح دهیم راوی چه کسی است، ماجرا را چگونه روایت میکند و شخصیتهای اصلی از چه راههایی به خواننده معرفی میشوند.
سؤال دوم نیز پاسخ پیشنهادی و باز دارد؛ بنابراین میتوان راهکارهای درست و منطقی دیگری نیز برای حفظ و گسترش زبان فارسی نوشت.
جواب سوال ۱ درک و دریافت روان خوانی آخرین درس
راوی، یکی از دانشآموزان کلاس و از شخصیتهای اصلی داستان است و ماجراها را از زبان خودش برای خواننده تعریف میکند. بهکار رفتن واژهها و ضمیرهایی مانند «من»، «خاطرم»، «میترسیدم»، «دیدم»، «اندیشیدم» و «خود را به مدرسه رساندم» نشان میدهد که راوی خود در حوادث داستان حضور دارد.
در این نوع زاویۀ دید، خواننده حوادث را بیشتر از دریچۀ احساس، فکر و برداشت راوی میبیند؛ به همین دلیل ما بهخوبی از ترس او هنگام دیر رسیدن، پشیمانیاش از درس نخواندن، تغییر احساسش نسبت به معلم و کتابها و اندوه او در آخرین ساعت کلاس آگاه میشویم.
در آغاز داستان، او بیش از درس و مدرسه به هوای دلپذیر، صحرا و آواز پرندگان علاقه دارد؛ اما وقتی میفهمد دیگر امکان آموختن زبان ملی خود را نخواهد داشت، همان کتابها و درسهایی که پیشتر برایش خستهکننده بودند، ناگهان ارزش فراوانی پیدا میکنند.
چون ماجرا از زبان خود او بیان میشود، حسرت و پشیمانی این شخصیت را مستقیمتر احساس میکنیم.
۱- دانشآموز راوی
۲- معلّم
نویسنده برای معرفی شخصیتها بیشتر از رفتار، گفتوگو، افکار، احساسات و واکنش آنان در برابر حوادث استفاده میکند؛ بنابراین بخش مهمی از شخصیتپردازی داستان غیرمستقیم است. در بعضی قسمتها نیز ویژگیها و ظاهر شخصیتها به طور مستقیم توصیف میشوند.
اما پس از شنیدن خبر ممنوع شدن آموزش زبان ملی، شخصیت او دچار تحولی جدی میشود. او از اینکه وقت خود را هدر داده پشیمان میشود، کتابهایش را مانند دوستانی عزیز میبیند و حتی سختگیریها و تنبیههای گذشته معلم را فراموش میکند.
بنابراین مهمترین ویژگی شخصیت راوی، تحول و بیداری او در طول داستان است. او از دانشآموزی کمتوجه به فردی تبدیل میشود که ارزش زبان، آموزش، مدرسه، معلم و هویت ملی را درک میکند.
در آخرین روز کلاس، با وجود اندوه فراوان، با حوصله و دقت درس میدهد و تلاش میکند تا آخرین فرصت ممکن دانش خود را به شاگردان انتقال دهد.
او همچنین فردی منصف و خودانتقادگر است؛ زیرا وقتی از کوتاهی دانشآموزان در یادگیری سخن میگوید، تمام تقصیر را بر گردن آنها نمیاندازد. او خانوادهها و حتی خودش را نیز در کمتوجهی به آموزش مقصر میداند.
میهندوستی و علاقۀ عمیق او به زبان ملی نیز در سخنانش درباره اهمیت حفظ زبان و بهویژه در پایان داستان آشکار میشود؛ جایی که دیگر از شدت اندوه نمیتواند سخن بگوید و تنها بر تختۀ کلاس مینویسد: «زنده باد میهن!»
از طریق رفتار: پوشیدن لباس رسمی، ادامۀ تدریس با وجود اندوه و نوشتن «زنده باد میهن».
از طریق گفتوگو: سخنان او درباره زبان ملی، مسئولیت مردم و اهمیت یادگیری.
از طریق نگاه راوی: راوی در پایان، معلم را باعظمتتر و باشکوهتر از همیشه میبیند.
از طریق حالات ظاهری: رنگپریدگی، لرزش دست و شکستن صدا بر اثر بغض، شدت احساس و وابستگی او به مدرسه و میهن را آشکار میکند.
شخصیتپردازی: دو شخصیت اصلی، دانشآموز راوی و معلّم هستند. راوی در آغاز به درس بیتوجه است، اما در پایان ارزش زبان و آموزش را درمییابد. معلّم نیز فردی دلسوز، مسئولیتپذیر و میهندوست است. شخصیتها بیشتر از طریق رفتار، گفتوگو، افکار و احساساتشان شناسانده میشوند.
جواب سوال ۲ درک و دریافت روان خوانی آخرین درس
۱- درست سخن گفتن و درست نوشتن
یکی از سادهترین و مؤثرترین راهها این است که در نوشتارهای رسمی، کتابها، رسانهها و فضای مجازی تا حد امکان اصول درستنویسی و دستور زبان فارسی رعایت شود.
۲- مطالعۀ آثار ارزشمند فارسی
خواندن آثار شاعران و نویسندگان برجستهای مانند فردوسی، سعدی، حافظ، مولوی و دیگر نویسندگان و شاعران فارسیزبان سبب آشنایی بیشتر نسل جوان با توانایی، زیبایی و گستردگی زبان فارسی میشود.
۳- حمایت از نویسندگان، شاعران، پژوهشگران و مترجمان
فراهم کردن زمینۀ فعالیتهای ادبی و علمی و توجه به آثار ارزشمند فارسی، به پویایی و گسترش زبان کمک میکند.
۴- ساخت واژههای مناسب فارسی برای مفاهیم جدید
با پیشرفت علم و فناوری، واژههای تازهای وارد زبان میشوند. میتوان برای واژههای بیگانه، برابرهای فارسی دقیق، روان و قابل استفاده ساخت و آنها را بهدرستی رواج داد.
۵- پرهیز از کاربرد بیدلیل واژههای بیگانه
استفاده از واژۀ خارجی در جایی که معادل فارسیِ روشن و رایجی وجود دارد، ضرورتی ندارد. البته پاسداشت زبان به معنی حذف همۀ واژههای غیرایرانی نیست؛ بلکه هدف، تقویت توان فارسی در بیان مفاهیم است.
۶- آموزش درست زبان فارسی در مدرسه
آموزش املا، نگارش، دستور زبان، خواندن و درک متون باید به گونهای باشد که دانشآموز فقط مطالب را حفظ نکند، بلکه بتواند در زندگی واقعی درست، روشن و زیبا بنویسد و سخن بگوید.
۷- تولید مح روشن و زیبا بنویسدتوای علمی و فرهنگی به زبان فارسی
نوشتن کتاب، مقاله، محتوای آموزشی و منابع علمی با زبان فارسیِ روان سبب میشود زبان فارسی توان خود را در حوزههای جدید علمی و تخصصی نیز حفظ کند.
۸- توجه به زبان فارسی در فضای مجازی
بخش بزرگی از ارتباطات امروز در شبکههای اجتماعی و فضای اینترنت انجام میشود. رعایت املای صحیح، جملهبندی مناسب و تولید محتوای باکیفیت فارسی میتواند به حفظ و گسترش زبان کمک کند.
۹- آشنا کردن کودکان و نوجوانان با ادبیات فارسی
خانواده و مدرسه میتوانند با معرفی داستانها، شعرها و کتابهای جذاب، علاقۀ نسل جدید را به زبان و ادبیات فارسی بیشتر کنند.
۱۰- معرفی زبان و ادبیات فارسی در سطح جهانی
ترجمۀ آثار برجستۀ فارسی به زبانهای دیگر، آموزش فارسی به علاقهمندان در کشورهای مختلف و معرفی ادبیات و فرهنگ ایران، به شناخته شدن و گسترش زبان فارسی کمک میکند.
۱۱- تقویت جایگاه علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور
هرچه تولید علمی، ادبی، هنری و فرهنگی به زبان فارسی گستردهتر و اثرگذارتر باشد، جایگاه این زبان نیز در جهان تقویت میشود.
به همین دلیل، حفظ زبان به معنای حفظ بخشی مهم از هویت تاریخی و فرهنگی یک جامعه است. همین اندیشه در داستان «آخرین درس» نیز دیده میشود؛ جایی که معلّم حفظ زبان یک ملتِ تحت سلطه را به داشتن کلید زندان تشبیه میکند.
نکات مهم امتحانی درک و دریافت آخرین درس
زاویۀ دید داستان: اول شخص.
راوی: دانشآموزی که خود یکی از شخصیتهای داستان است.
نشانه زاویۀ دید اول شخص: کاربرد ضمیر و شناسههای اول شخص و بیان مستقیم افکار و احساسات راوی.
شخصیتهای برجسته: دانشآموز راوی و معلّم.
ویژگی مهم شخصیت راوی: شخصیتی پویا و تحولیابنده دارد؛ در آغاز به درس کمتوجه است و در پایان ارزش زبان و آموزش را درمییابد.
ویژگیهای معلّم: دلسوز، میهندوست، مسئولیتپذیر، منصف، صبور و علاقهمند به زبان ملی.
شیوۀ شخصیتپردازی: بیشتر از راه رفتار، گفتوگو، افکار، احساسات و واکنش شخصیتها انجام شده است.
نکتۀ مهم سؤال دوم: این پرسش پاسخ پیشنهادی دارد و میتوان راهکارهای منطقی دیگری نیز نوشت.
راههای مهم پاسداشت فارسی: درستنویسی، مطالعۀ آثار ادبی، واژهسازی و یافتن برابر مناسب برای واژههای بیگانه، تقویت آموزش فارسی، حمایت از نویسندگان و پژوهشگران و تولید محتوای باکیفیت فارسی.
زبان و هویت: زبان یکی از مهمترین ابزارهای انتقال فرهنگ، تاریخ و هویت یک ملت به نسلهای آینده است.
ارتباط با داستان: در «آخرین درس»، حفظ زبان ملی به داشتن کلید زندان تشبیه شده است؛ یعنی ملتی که زبان خود را حفظ میکند، یکی از مهمترین ابزارهای حفظ هویت و امید به رهایی را در اختیا دارد.
