معنی و آرایه‌ های درس چهاردهم طوطی و بقال فارسی دهم؛ صفحه ۱۱۵ و ۱۱۶

در این مطلب معنی درس چهاردهم فارسی دهم «طوطی و بقال» را به صورت بیت به بیت بررسی می‌کنیم. برای هر بیت، علاوه بر معنی روان، معنی واژه‌های دشوار، آرایه‌های ادبی و نکات زبانی، مفهوم و پیام بیت نیز توضیح داده شده است تا برای مطالعه درس و آمادگی امتحان کامل باشد.

معنی درس چهاردهم طوطی و بقال فارسی دهم

واژه‌ها: وی: او؛ خوش‌نوا: خوش‌آواز؛ گویا: سخنگو.

نکته زبانی: «را» در «وی را طوطی‌ای» نشانۀ مالکیت و دارندگی است؛ یعنی او طوطی‌ای داشت.

آرایه‌ها: «را / گویا» قافیه و «طوطی‌ای» ردیف است.

واژه‌ها: بودی: می‌بود؛ نکته گفتن: سخنان ظریف و شیرین گفتن؛ سوداگران: بازرگانان و اهل خرید و فروش.

آرایه‌ها: تکرار «دکان»؛ «دکان / سوداگران» قافیه.

واژه‌ها: خطاب: سخن گفتن با دیگری؛ ناطق: سخنگو؛ نوا: آواز و آهنگ؛ حاذق: ماهر و چیره‌دست؛ بدی: می‌بود.

آرایه‌ها: «ناطق / حاذق» قافیه و «بدی» ردیف است.

واژه‌ها: جست: جهید، پرید؛ صدر: بالا و قسمت برتر؛ گریخت: فرار کرد؛ بریخت: ریخت.

آرایه‌ها: گریخت / بریخت: جناس ناهمسان و قافیه.

واژه‌ها: خواجه: سرور، صاحب و آقا؛ فارغ: آسوده؛ خواجه‌وش: مانند خواجه و بزرگ‌منش؛ وش: مانند.

آرایه‌ها: خواجه‌وش: تشبیه؛ تکرار «خواجه».

واژه‌ها: جامه: لباس؛ کَل: کچل؛ ضرب: ضربه و زدن.

آرایه‌ها: چرب / ضرب: جناس ناهمسان و قافیه.

واژه‌ها: روزکی چندی: چند روز اندک؛ ندامت: پشیمانی.

آرایه‌ها: سخن کوتاه کردن: کنایه از سکوت کردن؛ «کوتاه / آه» قافیه و «کرد» ردیف.

واژه‌ها: دریغ: افسوس؛ میغ: ابر.

آرایه‌ها: ریش برکندن: کنایه از شدت پشیمانی و اندوه؛ آفتاب نعمت: اضافه تشبیهی؛ آفتاب / میغ: تناسب؛ پنهان شدن آفتاب نعمت زیر میغ، تصویری از از دست رفتن نعمت است.

واژه‌ها: چون: هنگامی که؛ خوش‌زبان: خوش‌سخن.

آرایه‌ها: دست / سر / زبان: تناسب؛ زمان / زبان: جناس ناهمسان؛ زبان: مجاز از سخن.

واژه‌ها: درویش: فقیر و نیازمند؛ نطق: سخن گفتن؛ مرغ: پرنده.

نکته زبانی: «را» در «هر درویش را» به معنی به است؛ اما «را» در «مرغ خویش را» نشانۀ مفعول است.

واژه‌ها: حیران: سرگشته؛ زار: درمانده و بیچاره؛ بد: بود؛ نومیدوار: ناامید.

آرایه‌ها: روز / شب: تضاد؛ تکرار «سه».

واژه‌ها: گون: گونه و نوع؛ شگفت: عجیب؛ اندر: در؛ به گفت آمدن: شروع به سخن گفتن.

واژه‌ها: جولقی: درویش و ژنده‌پوش؛ سر برهنه: بدون کلاه؛ طاس: کاسۀ فلزی.

آرایه‌ها: سر بی‌موی جولقی به پشت طاس و طشت تشبیه شده است؛ طاس / طشت: تناسب.

واژه‌ها: اندر گفت آمد: شروع به سخن گفتن کرد؛ در زمان: فوراً و بی‌درنگ؛ بانگ: فریاد؛ فلان: آن شخص.

واژه‌ها: کَل: کچل؛ کَلان: کچل‌ها؛ آمیختی: همراه و همنشین شدی؛ مگر: آیا.

واژه‌ها: قیاس: مقایسه؛ خلق: مردم؛ دلق: لباس پشمین و کهنه؛ صاحب دلق: درویش ژنده‌پوش؛ پنداشت: تصور کرد.

آرایه‌ها: خلق / دلق: جناس ناهمسان؛ «را» ردیف است.

واژه‌ها: پاکان: انسان‌های پاک و وارسته؛ قیاس: مقایسه؛ ماند: مانند باشد؛ نبشتن: نوشتن.

آرایه‌ها: شیر / شیر: جناس همسان؛ یکی به معنی شیر خوردنی و دیگری شیر درنده است.

واژه‌ها: جمله: همه؛ عالم: جهان، در اینجا مردم جهان؛ زین سبب: به این دلیل؛ ابدال: مردان کامل و اولیای الهی.

آرایه‌ها: عالم: مجاز از مردم جهان؛ «گمراه / آگاه» قافیه و «شد» ردیف.

واژه‌ها: گون: گونه؛ لیک: ولی؛ زان: از آن؛ زین: از این.

آرایه‌ها: نیش / عسل: تقابل معنایی؛ «محل / عسل» قافیه.

واژه‌ها: گیا: گیاه؛ سرگین: فضولات حیوان؛ مشک: مادۀ خوشبو؛ ناب: خالص.

آرایه‌ها: آب / گیاه: تناسب؛ سرگین / مشک: تقابل معنایی؛ آب / ناب: جناس ناهمسان.

واژه‌ها: آبخور: آبشخور و محل آب خوردن؛ خالی: تهی.

آرایه‌ها: خالی / پر: تضاد.

واژه‌ها: اشباه: شبیه‌ها و همانندان؛ فرق: تفاوت.

آرایه‌ها: صد هزاران: بیان کثرت و فراوانی؛ هفتاد ساله راه: کنایه از فاصلۀ بسیار زیاد؛ هزاران / هفتاد: تناسب؛ «بین» ردیف است.

واژه‌ها: بسی: بسیار؛ ابلیس: شیطان؛ آدم‌روی: دارای چهرۀ انسانی؛ نشاید: شایسته نیست.

آرایه‌ها: ابلیس / آدم: تضاد؛ آدم‌روی: انسان‌نما؛ دست دادن: کنایه از دوستی و همنشینی؛ هست / دست: جناس ناهمسان؛ تکرار «دست».

معنی کلمات مهم درس طوطی و بقال

مهم ترین آرایه های درس طوطی و بقال

پیام و مفهوم درس طوطی و بقال چیست؟

مولوی در حکایت «طوطی و بقال» ابتدا داستانی ساده و طنزآمیز تعریف می‌کند؛ طوطی به سبب ریختن روغن‌ها از صاحب خود کتک می‌خورد و کچل می‌شود. هنگامی که مرد کچلی را می‌بیند، تصور می‌کند او نیز حتماً روغن ریخته و به همین علت کچل شده است. مولوی از این اتفاق ساده برای بیان یک حقیقت عمیق استفاده می‌کند: نباید انسان‌ها و کارهای آنان را فقط بر اساس شباهت ظاهری با یکدیگر مقایسه کرد.

تمثیل در درس طوطی و بقال

خلاصه درس چهاردهم طوطی و بقال

نکات مهم امتحانی درس چهاردهم فارسی دهم