جواب کارگاه متن‌ پژوهی درس دهم فارسی دهم؛ دریادلان صف‌شکن صفحه ۸۱ و ۸۲

📘 نکته: این کارگاه متن‌پژوهی مربوط به درس دهم «دریادلان صف‌شکن» است و سؤال‌های آن در سه بخش قلمرو زبانی، ادبی و فکری مطرح شده‌اند.

✓ پاسخ پیشنهادی:
توسّل به حضرت زهرا ـ جلیقۀ نجات ـ زهرای مرضیه ـ رُعب و وحشت ـ تحوّل عظیم

💡 نکته املایی: واژه‌هایی مانند توسّل، جلیقه، مرضیه، رُعب، وحشت و تحوّل از کلمات مهم املایی این درس هستند و بهتر است شکل صحیح نوشتن آنها را به خاطر بسپارید.

✓ پاسخ:
فراموشی: نسیان
بی‌ریا و صمیمی: ساده و بی‌تکلّف

۳- به جمله‌های زیر توجه کنید.

الف) خطوط دفاعی دشمن یکسره فروریخت.
ب) آنها تاریخ آیندۀ بشریت را می‌سازند و آیندۀ بشریت، آیندۀ الهی است.
پ) اینها دریادلان صف‌شکنی هستند که دل شیطان را از رُعب و وحشت می‌لرزانند.

✓ بررسی جمله‌ها:

جملۀ الف: یک فعل «فروریخت» دارد؛ بنابراین جملۀ ساده است.

جملۀ ب: از دو جملۀ ساده تشکیل شده که با حرف پیوند هم‌پایه‌ساز «و» به یکدیگر متصل شده‌اند.

جملۀ پ: یک جملۀ مرکب است؛ زیرا دو بخش آن از نظر معنایی به یکدیگر وابسته‌اند و حرف «که» نقش پیوند وابسته‌ساز را دارد.

جملۀ پایه یا هسته: اینها دریادلان صف‌شکنی هستند.

پیوند وابسته‌ساز: که

جملۀ پیرو یا وابسته: دل شیطان را از رُعب و وحشت می‌لرزانند.

جملۀ ساده: جمله‌ای است که یک فعل دارد.

جملۀ مرکب: از یک جملۀ پایه و یک یا چند جملۀ پیرو تشکیل می‌شود.

پیوندهای هم‌پایه‌ساز: و، امّا، ولی، یا و …

پیوندهای وابسته‌ساز: که، تا، چون، اگر، زیرا، به‌طوری‌که، هنگامی‌که و …

✓ جملۀ مرکب:
«تاریخ، مشیت باری تعالی است که از طریق انسان‌ها به انجام می‌رسد.»

✓ جملۀ ساده:
«تو خود جواب را می‌دانی: عشق.»

⭐ دقت کنید: برای جملۀ ساده باید نمونه‌ای انتخاب کنیم که یک فعل داشته باشد. به همین دلیل «تو خود جواب را می‌دانی: عشق» نمونه‌ای روشن و بدون ابهام برای جملۀ ساده است.

حسرت نبرم به خواب آن مرداب
کآرام درون دشت شب خفته است

✓ پاسخ:
خوابیدن مرداب: تشخیص یا جان‌بخشی
دشت شب: اضافۀ تشبیهی

💡 چرا «مرداب» تشخیص دارد؟ در واقع خود واژۀ «مرداب» به تنهایی تشخیص نیست. شاعر ویژگی انسانی «خوابیدن» را به مرداب نسبت داده است؛ بنابراین «خوابیدن مرداب» آرایۀ تشخیص یا جان‌بخشی دارد.

آفتاب فتح در آسمان سینۀ مؤمنین درخششی عجیب دارد.

✓ پاسخ:

آفتاب فتح:
مشبّه: فتح
مشبّه‌به: آفتاب

آسمان سینه:
مشبّه: سینه
مشبّه‌به: آسمان

📘 نکته ادبی: هر دو مورد تشبیه بلیغ اضافی هستند؛ زیرا ادات تشبیه و وجه شبه در آنها حذف شده و مشبّه و مشبّه‌به در قالب ترکیب اضافی آمده‌اند.

✓ پاسخ:
«حال آنکه در معرکۀ قلوب مجاهدان خدا، آرامشی که حاصل ایمان است، حکومت دارد.»

💡 ارتباط مفهومی: مفهوم آیه این است که دل‌ها با یاد خدا آرام می‌گیرند. در متن درس نیز آرامش رزمندگان نتیجۀ ایمان و یاد خدا دانسته شده است.

حسرت نبرم به خواب آن مرداب
کآرام درون دشت شب خفته است

دریایم و نیست باکم از طوفان
دریا همه عمر خوابش آشفته است

✓ پاسخ کامل: در هر دو متن بر شجاعت، پویایی، حرکت، مقاومت و نترسیدن از خطر و سختی‌ها تأکید شده است. رزمندگان درس «دریادلان صف‌شکن» مانند دریای متلاطم شعر، انسان‌هایی فعال و مبارز هستند که از خطر نمی‌هراسند و سکون و بی‌تحرکی را نمی‌پذیرند.

✍️ پاسخ کوتاه برای امتحان: هر دو متن بر شجاعت، پویایی، مقاومت و نترسیدن از خطر تأکید دارند و سکون و بی‌تحرکی را ناپسند می‌دانند.

✓ پاسخ: زیرا نویسنده میان ایمان، ایثار، شجاعت و مبارزۀ رزمندگان ایرانی و مجاهدان صدر اسلام و قیام عاشورا پیوند معنایی می‌بیند. از نگاه او، همان رویارویی تاریخی حق و باطل در جبهه‌های دفاع مقدس نیز ادامه پیدا کرده است.

✍️ پاسخ کوتاه برای امتحان: زیرا رزمندگان ایرانی نیز مانند مجاهدان صدر اسلام و یاران امام حسین (ع)، با ایمان و فداکاری در راه حق با دشمن مبارزه می‌کنند.

در قلمرو زبانی این درس با جملۀ ساده و مرکب، جملۀ پایه و پیرو و پیوندهای هم‌پایه‌ساز و وابسته‌ساز آشنا می‌شویم.

در قلمرو ادبی آرایه‌های تشخیص و تشبیه و ارکان تشبیه بررسی می‌شوند.

در قلمرو فکری نیز مفاهیمی مانند آرامش حاصل از ایمان، شجاعت، پویایی، مقاومت و پیوند رزمندگان دفاع مقدس با مبارزان راه حق مورد توجه قرار گرفته است.

⭐ جملۀ ساده: یک فعل دارد.
⭐ جملۀ مرکب: دارای جملۀ پایه و یک یا چند جملۀ پیرو است.
⭐ «که»: پیوند وابسته‌ساز
⭐ «و»: از مهم‌ترین پیوندهای هم‌پایه‌ساز
⭐ خوابیدن مرداب: تشخیص
⭐ دشت شب: اضافۀ تشبیهی
⭐ آفتاب فتح: فتح مشبّه و آفتاب مشبّه‌به
⭐ آسمان سینه: سینه مشبّه و آسمان مشبّه‌به
⭐ عامل آرامش رزمندگان: ایمان و یاد خدا
⭐ بدر، حنین و عاشورا: یادآور مبارزۀ تاریخی جبهۀ حق در برابر باطل

معنی و آرایه‌ های درس دهم دریادلان صف‌ شکن فارسی دهم؛ صفحه ۷۷ تا ۸۰

جواب درک و دریافت صفحه ۷۳ فارسی دهم؛ پیرمرد چشم ما بود

معنی و آرایه‌های روان‌خوانی پیرمرد چشم ما بود درس نهم فارسی دهم

جواب تمرینات کارگاه متن‌پژوهی درس نهم فارسی دهم؛ کلاس نقاشی