معنی و آرایه‌ های گنج حکمت حقه راز فارسی دهم صفحه ۵۲

در این مطلب معنی گنج حکمت «حقّه راز» فارسی دهم صفحه ۵۲ را جمله به جمله همراه با معنی واژه‌ها، آرایه‌های ادبی، نکات دستوری و مفهوم کلی حکایت بررسی می‌کنیم. «حقّه راز» حکایتی کوتاه و آموزنده از کتاب اسرارالتوحید است که اهمیت رازداری و شایستگی انسان برای شنیدن اسرار را نشان می‌دهد.

معنی گنج حکمت حقه راز فارسی دهم صفحه ۵۲

واژه‌ها: یکی: یک نفر؛ نزدیک: نزد، پیش؛ شیخ: پیر و مرشد؛ اسرار: رازها، جمع «سرّ»؛ حق: خداوند؛ با من نمایی: به من نشان دهی.
نکته دستوری: «ای شیخ» منادا است و «نمایی» در اینجا به معنی «نشان دهی» به کار رفته است.
مفهوم: مرد خواهان آگاهی از اسرار الهی است.

واژه‌ها: باز گرد: برگرد؛ بازگشت: برگشت.

واژه‌ها: بفرمود: دستور داد؛ بگرفتند: گرفتند؛ حقّه: محفظه یا جعبه‌ای کوچک که درِ جداگانه دارد؛ سر حقّه: درِ جعبه.
نکته زبانی: «بـ» در «بفرمود» و «بگرفتند» از ویژگی‌های زبان و نثر قدیم است.

واژه‌ها: دیگر روز: روز دیگر، فردای آن روز؛ باز آمد: برگشت؛ آنچ: آنچه؛ وعده کرده‌ای: قول داده‌ای.
نکته زبانی: «آنچ» صورت قدیمی و کوتاه‌شده «آنچه» است.

واژه‌ها: وی: او؛ زینهار: آگاه باش، مراقب باش؛ سر حقّه: درِ جعبه.
نکته دستوری: «باز نکنی» فعل نهی است.
مفهوم: شیخ با این کار می‌خواهد میزان رازداری و خویشتن‌داری مرد را آزمایش کند.

واژه‌ها: برگرفت: برداشت؛ سودا: اندیشه، هوس و میل؛ سرّ: راز.
آرایه‌ها: «سودای کاری کسی را گرفتن» کنایه از هوس و میل شدید به انجام کاری پیدا کردن است.
نکته دستوری: در «سودای آنش بگرفت»، ساخت جمله قدیمی است و معنی آن «سودای آن، او را گرفت» است؛ بنابراین «ـش» به مرد بازمی‌گردد و در بازنویسی امروزی می‌توان آن را در جایگاه مفعولی دید.
مفهوم: کنجکاوی مرد بر صبر و خویشتن‌داری او غلبه می‌کند.

واژه‌ها: هر چند: هر قدر؛ سر حقّه: درِ جعبه؛ جست: جهید، پرید؛ برفت: رفت.
نکته دستوری: در «هر چند صبر کرد، نتوانست»، بخشی از جمله به قرینه حذف شده و مفهوم آن این است که نتوانست بیشتر صبر کند و جعبه را باز نکند.
مفهوم: مرد در آزمون صبر و رازداری موفق نمی‌شود.

واژه‌ها: خدای تعالی: خداوند بلندمرتبه؛ طلب کردم: درخواست کردم.
نکته ادبی: پرسش مرد همراه با تعجب و اعتراض است.

واژه‌ها: درویش: در این متن، مرد اهل سلوک و طالب معرفت؛ پنهان داشتن: مخفی و محفوظ نگه داشتن؛ سرّ خدای: راز الهی؛ نگاه داشتن: حفظ کردن.
آرایه‌ها: «چگونه نگاه خواهی داشت؟» پرسش انکاری است؛ یعنی «نمی‌توانی نگاه داری».
مفهوم: کسی که توانایی حفظ یک راز کوچک را ندارد، شایستگی دریافت و نگهداری اسرار بزرگ‌تر را نیز ندارد.

معنی کلمات گنج حکمت حقه راز فارسی دهم

آرایه ها و نکات ادبی حقه راز

پیام و مفهوم گنج حکمت حقه راز چیست؟

خلاصه گنج حکمت حقه راز

مردی نزد شیخی رفت و از او خواست یکی از اسرار الهی را برایش بیان کند. شیخ برای آزمایش او، موشی را در جعبه‌ای قرار داد و سفارش کرد که درِ آن را باز نکند. مرد بر اثر کنجکاوی نتوانست صبر کند، جعبه را گشود و موش فرار کرد. وقتی نزد شیخ بازگشت، شیخ به او فهماند که کسی که حتی نمی‌تواند چنین راز کوچکی را حفظ کند، چگونه می‌تواند امانت‌دار اسرار الهی باشد.

نکات مهم حقه راز برای امتحان