مطالب درسی
جواب سوالات قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس دوم فارسی دهم؛ از آموختن، ننگ مدار
پاسخ سوالات قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس دوم فارسی دهم از آموختن، ننگ مدار، صفحه ۱۹ و ۲۰.
در این مطلب جواب کارگاه متنپژوهی درس دوم فارسی دهم «از آموختن، ننگ مدار» را برای صفحات ۱۹ و ۲۰ میخوانید. پاسخ فعالیتهای قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری به ترتیب کتاب و با توضیح ساده و مناسب امتحان نوشته شده است.
📘 نکته: پاسخها را تا جای ممکن کوتاه، دقیق و مناسب نوشتن در کتاب نوشتهایم؛ اما برای نکات دستوری و ادبی دشوار، توضیح کوتاهی هم اضافه کردهایم تا فقط جواب را حفظ نکنید و مفهوم آن را نیز یاد بگیرید.
جواب قلمرو زبانی صفحه ۱۹ و ۲۰ فارسی دهم
۱- معنی واژههای مشخصشده را بنویسید.
کتابی که در او داد سخنآرایی توان داد، ابداع کنم.
✓ پاسخ:
داد اول: حق، انصاف و عدل
داد دوم: ادا کرد، انجام داد
داد اول: حق، انصاف و عدل
داد دوم: ادا کرد، انجام داد
عشق شوری در نهادِ ما نهاد.
✓ پاسخ:
نهاد اول: سرشت و وجود
نهاد دوم: قرار داد
نهاد اول: سرشت و وجود
نهاد دوم: قرار داد
۲- در متن درس، سه گروه کلمه متضاد بیابید.
✓ پاسخ:
غم ↔ شادی
حق ↔ باطل
امید ↔ نومیدی
غم ↔ شادی
حق ↔ باطل
امید ↔ نومیدی
۳- در کدام جمله متن درس، حذف صورت گرفته است؟ نوع آن را مشخص کنید.
✓ پاسخ:
«نومیدی را در امید، بسته دان و امید را در نومیدی.»
در بخش دوم، عبارت «بسته دان» حذف شده است و چون از قسمت قبلی جمله میتوان آن را فهمید، حذف به قرینه لفظی است.
«نومیدی را در امید، بسته دان و امید را در نومیدی.»
در بخش دوم، عبارت «بسته دان» حذف شده است و چون از قسمت قبلی جمله میتوان آن را فهمید، حذف به قرینه لفظی است.
💡 فرق قرینه لفظی و معنایی چیست؟
اگر کلمه حذفشده را از کلمه یا عبارت دیگری که در جمله آمده است بفهمیم، حذف به قرینه لفظی است؛ اما اگر فقط از معنی جمله متوجه کلمه حذفشده شویم، حذف به قرینه معنایی است.
اگر کلمه حذفشده را از کلمه یا عبارت دیگری که در جمله آمده است بفهمیم، حذف به قرینه لفظی است؛ اما اگر فقط از معنی جمله متوجه کلمه حذفشده شویم، حذف به قرینه معنایی است.
۴- جدول فعلها را با حفظ شخص کامل کنید.
| فعل | امر | ساخت منفی | مضارع اخباری |
|---|---|---|---|
| شنیده بودی | بشنو | نشنیده بودی | میشنوی |
| داری میروی | برو | نمیروی | میروی |
| خواهید پرسید | بپرسید | نخواهید پرسید | میپرسید |
جواب قلمرو ادبی صفحه ۲۰ فارسی دهم
۱- بهرهگیری از «مَثَل» چه تأثیری در سخن دارد؟
✓ پاسخ:
مَثَل باعث رساتر شدن مفهوم، جذابیت سخن و کوتاه و مؤثر شدن کلام میشود.
مَثَل باعث رساتر شدن مفهوم، جذابیت سخن و کوتاه و مؤثر شدن کلام میشود.
✍️ پاسخ کوتاه: باعث رسایی، زیبایی و تأثیرگذاری بیشتر سخن میشود.
۲- دو عبارت کنایی را از متن بیابید و بنویسید.
✓ پاسخ:
«گندمنمای جوفروش بودن» ← کنایه از دورویی و فریبکاری«از جای شدن» ← کنایه از خشمگین و عصبانی شدن
«گندمنمای جوفروش بودن» ← کنایه از دورویی و فریبکاری«از جای شدن» ← کنایه از خشمگین و عصبانی شدن
جواب قلمرو فکری صفحه ۲۰ فارسی دهم
۱- نویسنده، چه کاری را کودکانه میشمارد؟
✓ پاسخ: اینکه انسان در برابر هر اتفاق خوب یا بد، خیلی زود شاد یا اندوهگین شود.
۲- در جمله «اثر غم و شادی پیش مردمان، بر خود پیدا مکن» نویسنده بر کدام ویژگیهای اخلاقی تأکید میکند؟
✓ پاسخ: بر خویشتنداری، وقار، بردباری و کنترل احساسات تأکید میکند.
۳- مفهوم عبارت «گندمنمای جوفروش مباش» را بنویسید.
✓ پاسخ: دورو و فریبکار نباش و ظاهر و باطنت با یکدیگر متفاوت نباشد.
💡 مفهوم سادهتر:
یعنی خودت را بهتر از آنچه واقعاً هستی نشان نده و در رفتار با دیگران صادق باش.
یعنی خودت را بهتر از آنچه واقعاً هستی نشان نده و در رفتار با دیگران صادق باش.
۴- برای مفهوم بیت زیر، عبارتی از متن درس بیابید.
«شاد و بیغم بزی که شادی و غم / زود آیند و زود میگذرند»
«شاد و بیغم بزی که شادی و غم / زود آیند و زود میگذرند»
✓ پاسخ:
«و به هر نیک و بد، زود شادان و زود اندوهگین مشو، که این فعل کودکان باشد.»
«و به هر نیک و بد، زود شادان و زود اندوهگین مشو، که این فعل کودکان باشد.»
۵- حدیث «حاسِبوا قَبلَ أَن تُحاسَبوا» با کدام عبارت درس قرابت معنایی دارد؟
✓ پاسخ:
«اندر همه کاری داد از خویشتن بده، که هر که داد از خویشتن بدهد، از داور مستغنی باشد.»
«اندر همه کاری داد از خویشتن بده، که هر که داد از خویشتن بدهد، از داور مستغنی باشد.»
💡 قرابت معنایی این سؤال:
حدیث «حاسبوا قبل أن تحاسبوا» یعنی «پیش از آنکه به حساب شما رسیدگی شود، خودتان به حساب اعمال خود برسید.» عبارت درس نیز میگوید انسان باید خودش درباره کارهایش منصفانه داوری کند؛ بنابراین هر دو بر خودارزیابی و حسابرسی اعمال خویش تأکید دارند.
حدیث «حاسبوا قبل أن تحاسبوا» یعنی «پیش از آنکه به حساب شما رسیدگی شود، خودتان به حساب اعمال خود برسید.» عبارت درس نیز میگوید انسان باید خودش درباره کارهایش منصفانه داوری کند؛ بنابراین هر دو بر خودارزیابی و حسابرسی اعمال خویش تأکید دارند.
نکات مهم درس دوم فارسی دهم برای امتحان
⭐ پیام اصلی درس: نیکوکاری، صداقت، خویشتنداری، انصاف و آموختن از دیگران
⭐ عبارت کنایی مهم: گندمنمای جوفروش = دورو و فریبکار
⭐ کنایه: از جای شدن = خشمگین شدن
⭐ دستور مهم: حذف به قرینه لفظی و معنایی
⭐ واژههای متضاد مهم: غم / شادی، حق / باطل، امید / نومیدی
⭐ قرابت معنایی مهم: خودارزیابی و حسابرسی اعمال پیش از داوری دیگران
⭐ عبارت کنایی مهم: گندمنمای جوفروش = دورو و فریبکار
⭐ کنایه: از جای شدن = خشمگین شدن
⭐ دستور مهم: حذف به قرینه لفظی و معنایی
⭐ واژههای متضاد مهم: غم / شادی، حق / باطل، امید / نومیدی
⭐ قرابت معنایی مهم: خودارزیابی و حسابرسی اعمال پیش از داوری دیگران
جمعبندی درس «از آموختن، ننگ مدار»
در درس دوم فارسی دهم، عنصرالمعالی کیکاووس به نکاتی مانند نیکوکاری، دوری از دورویی، رعایت حق دیگران، کنترل غم و شادی، حفظ تعادل در زندگی، احترام به خویشاوندان و پرهیز از شرم در آموختن سفارش میکند. جمله پایانی درس، یعنی «از آموختن، ننگ مدار تا از ننگ رسته باشی» نیز بر اهمیت یادگیری و دوری از غرور در آموختن تأکید دارد.
مطلب قبلی : جواب کارگاه متن پژوهی درس اول فارسی دهم؛ پاسخ کامل سوالات
