مطالب درسی
جواب درس ۱۲ علوم پنجم؛ پاسخ از ریشه تا برگ – صفحه ۱۰۰ تا ۱۰۴
جواب کامل درس ۱۲ علوم پنجم - از ریشه تا برگ؛ پاسخ کاوشگری، فعالیت و فکر کنید صفحات ۱۰۰ تا ۱۰۴.
در درس دوازدهم علوم پنجم با عنوان «از ریشه تا برگ» یاد میگیریم گیاه چگونه آب و مواد محلول موجود در خاک را از راه ریشه دریافت میکند، این مواد چگونه از ریشه به ساقه و برگ میرسند و هوا از چه راهی وارد برگ میشود. در این درس با تارهای کشندهی ریشه، آوندها، رگبرگها و روزنههای برگ آشنا میشویم و با چند فعالیت و مشاهدهی میکروسکوپی، نقش هر یک را بررسی میکنیم. در ادامه پاسخ کامل کاوشگریها، فکر کنیدها، فعالیتها و پرسشهای صفحات ۱۰۰ تا ۱۰۴ علوم پنجم را به ترتیب کتاب میخوانید.
جواب سوال صفحه ۱۰۰ علوم پنجم
اما گیاهان چگونه آب و مواد موجود در خاک را با ریشههایشان و نور و هوا را با برگهای خود میگیرند؟
پاسخ: گیاه آب و مواد محلول موجود در خاک را به کمک ریشه و تارهای کشنده دریافت میکند. آب و مواد از طریق آوندها به ساقه و برگها میرسند. گیاه نیز هوا را از راه روزنههای ریز موجود در برگها دریافت میکند.
جواب کاوشگری صفحه ۱۰۰ و ۱۰۱ علوم پنجم
دانهای را در خاک میکاریم، بعد از مدتی ریشهای از آن خارج میشود. این ریشه کمکم بزرگ میشود و آب و مواد مورد نیاز گیاه را از خاک میگیرد و وارد گیاه میکند. ریشه چگونه این کار را انجام میدهد؟
وسایل و مواد لازم: دو ظرف کوچک شفاف، دردار و هماندازه، ذرهبین، مقداری آب، پارچهی نخی و چند دانه گندم
۱- ظرفها را شمارهگذاری کنید و در ته هرکدام یک قطعه پارچهی نخی خیس قرار دهید.
۲- در هر ظرف، روی پارچه پنج دانه گندم بگذارید و در ظرف را ببندید.
۳- ظرفها را کنار هم، پشت پنجره قرار دهید.
۴- هر روز به ظرفها سر بزنید و مراقب باشید که پارچهی زیر دانهها خشک نشود.
۵- وقتی دانهها جوانه زدند، آنها را با ذرهبین مشاهده کنید؛ چه میبینید؟
پاسخ: ریشههای سفید و باریکی را میبینیم که روی آنها تعداد زیادی تار بسیار ریز و نازک روییده است. این تارهای ریز همان تارهای کشنده هستند.
۶- تارهای ریزی را که روی ریشههای گیاه ظرف شمارهی ۲ روییده است، با انگشت به آرامی جدا کنید ولی مراقب باشید که به ریشه آسیبی نرسد.
۷- درِ ظرف شمارهی ۲ را ببندید و بار دیگر آن را در کنار ظرف شمارهی ۱ قرار دهید.
پس از چند روز، گیاهان دو ظرف را با هم مقایسه کنید.
پاسخ: گیاه ظرف شمارهی ۱ که تارهای کشندهی آن سالم ماندهاند، شادابتر و دارای رشد مناسبتری است؛ اما رشد گیاه ظرف شمارهی ۲ که تارهای کشندهی آن جدا شدهاند، کم میشود و ممکن است پژمرده شود.
از این فعالیت چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: روی ریشهی گیاهان تارهای کشنده وجود دارد. این تارها آب و مواد محلول موجود در خاک را میگیرند و در اختیار گیاه قرار میدهند. اگر تارهای کشنده آسیب ببینند، گیاه نمیتواند آب و مواد مورد نیاز خود را به اندازهی کافی از خاک دریافت کند و در نتیجه رشد گیاه کم یا متوقف میشود.
جواب فکر کنید صفحه ۱۰۲ علوم پنجم
وقتی میخواهیم گلدان یک گیاه را عوض کنیم، چرا آن گیاه را با خاک اطراف ریشهاش به گلدان دیگر منتقل میکنیم؟
پاسخ: برای اینکه تارهای کشندهی ظریف ریشه آسیب نبینند. اگر گیاه را همراه خاک اطراف ریشه جابهجا کنیم، ریشه و تارهای کشنده کمتر صدمه میبینند و گیاه میتواند پس از انتقال، آب و مواد محلول خاک را بهتر دریافت کند.
جواب سوال از ریشه تا ساقه صفحه ۱۰۲ علوم پنجم
دیدید که مواد موجود در خاک و آب، به وسیلهی تار کشنده وارد ریشه میشوند. به نظر شما، این مواد چگونه از ریشه به ساقه و قسمتهای دیگر گیاه میروند؟
پاسخ: آب و مواد محلول پس از ورود به ریشه، از راه آوندهای گیاه به سمت ساقه و برگها حرکت میکنند. آوندها مانند لولههای باریکی هستند که آب را از ریشه به قسمتهای بالاتر گیاه میرسانند.
جواب فعالیت صفحه ۱۰۲ علوم پنجم
وسایل و مواد لازم: لیوان یا گلدان شیشهای، آب، چند ساقهی برگدار جعفری و قند
ساقههای برگدار جعفری را تمیز بشویید. انتهای ساقهها را بهطور مایل ببرید و آنها را درون محلول آب قند بگذارید.
پیشبینی کنید که مزهی برگهای جعفری تغییر میکند یا نه؟
پیشبینی: بله؛ پیشبینی میکنیم پس از مدتی مزهی برگهای جعفری کمی شیرینتر شود.
برای بررسی درستی پیشبینی خود، مزهی این برگها را با برگهای جعفری معمولی مقایسه کنید.
مشاهده: برگهای جعفری قرارگرفته در محلول آب قند نسبت به جعفری معمولی مزهی شیرینتری پیدا میکنند.
نتیجه: مواد موجود در آب میتوانند همراه آب وارد ساقه شوند و از راه آوندها به قسمتهای بالاتر گیاه و برگها برسند.
نکته: آوندها لولههای باریکی هستند که آب را از ریشه به قسمتهای بالای گیاه، یعنی ساقه و برگ میبرند. آوندها در برگ، رگبرگ را به وجود میآورند.
جواب فکر کنید صفحه ۱۰۳ علوم پنجم
فرض کنید میخواهید به جشن تولد دوستتان بروید و برای او گلهایی رنگارنگ هدیه ببرید اما گلفروشی فقط گلهای سفید دارد. برای اینکه گلهای رنگی داشته باشید، چه میکنید؟
پاسخ: چند لیوان آب تهیه میکنیم و در هر کدام مقداری رنگ خوراکی یا رنگ مناسب با رنگهای متفاوت میریزیم. انتهای ساقهی گلهای سفید را بهطور مایل میبریم و هر گل را در یکی از لیوانها قرار میدهیم. پس از مدتی، آب رنگی از راه آوندهای ساقه به سمت گلبرگها حرکت میکند و گلبرگها به تدریج رنگی میشوند.
جواب سوال راه ورود هوا به گیاه صفحه ۱۰۳ علوم پنجم
ما هوا را از طریق بینی وارد ششهای خود میکنیم. به نظر شما، گیاهان هوا را از چه راهی میگیرند؟
پاسخ: گیاهان بیشتر هوا را از راه روزنههای بسیار ریز موجود در سطح برگها دریافت میکنند. این سوراخهای ریز امکان تبادل گازها میان گیاه و هوای اطراف را فراهم میکنند.
جواب فعالیت صفحه ۱۰۳ و ۱۰۴ علوم پنجم
وسایل و مواد لازم: میکروسکوپ، تیغه و تیغک، قطرهچکان، آب معمولی و چند برگ تره
۱- برگ تره را بشکنید.
۲- لایهی نازک روی برگ را جدا کنید و روی تیغه بگذارید.
۳- یک قطره آب روی این لایه بریزید. تیغک را روی آن قرار دهید.
۴- این نمونه را زیر میکروسکوپ مشاهده کنید.
۵- مشاهدات خود را نقاشی کنید.
راهنمای نقاشی: در نقاشی خود سلولهای سطح برگ را در کنار یکدیگر رسم کنید و میان آنها روزنههای ریز را نیز نشان دهید. بهتر است یکی از روزنهها را با پیکان مشخص کنید و کنار آن بنویسید: «روزنه».
نتیجهی مشاهده: در رو و پشت برگها سوراخهای بسیار ریزی وجود دارد که به آنها روزنه میگویند. هوا از این روزنهها وارد گیاه میشود. گیاهان نیز برای تنفس به اکسیژن نیاز دارند؛ اکسیژن را از راه روزنهها دریافت و کربندیاکسید را دفع میکنند.
جواب فکر کنید صفحه ۱۰۴ علوم پنجم
اگر بر رو و پشت برگهای گیاه شمعدانی مقداری وازلین بمالیم، آن برگ پژمرده میشود. چرا؟
پاسخ: با مالیدن وازلین روی دو سطح برگ، روزنههای برگ بسته میشوند و تبادل هوا و گازها بهدرستی انجام نمیشود. در نتیجه فعالیت طبیعی برگ مختل میشود و برگ به تدریج پژمرده میشود.
جواب فعالیت صفحه ۱۰۴ علوم پنجم
یک داستان علمی ـ تخیلی با عنوان «از ریشه تا برگ» بنویسید. برای این داستان شکل هم بکشید.
نمونه داستان:
یک روز قطرهی کوچکی از آب باران وارد خاک باغچه شد. قطره آرامآرام میان ذرههای خاک حرکت کرد تا به ریشهی یک گیاه رسید. ناگهان یکی از تارهای کشنده او را همراه با مواد محلول موجود در خاک به داخل ریشه کشید.
قطرهی آب وارد لولهای باریک به نام آوند شد. آوند مثل آسانسوری بلند، قطره را از ریشه به سمت ساقه بالا برد. قطره در راه از شاخهها گذشت تا سرانجام به یکی از برگها رسید.
در برگ، قطره رگبرگهای فراوانی دید که آب را به قسمتهای مختلف برگ میرساندند. همان موقع هوای تازه نیز از سوراخهای بسیار کوچکی به نام روزنه وارد برگ شد.
قطرهی آب با خوشحالی گفت: «حالا فهمیدم گیاه برای زنده ماندن چطور آب و مواد را از خاک میگیرد و هوا را از برگ دریافت میکند!» و سفرش از ریشه تا برگ به پایان رسید.
پیشنهاد برای نقاشی داستان: یک گیاه را کامل بکشید؛ در پایین تصویر ریشه و تارهای کشنده را نشان دهید. سپس با یک پیکان آبی مسیر حرکت آب را از ریشه درون ساقه تا برگ رسم کنید. روی برگ نیز چند روزنه و پیکان ورود هوا را نشان دهید.
نکتهی مهم درس: تارهای کشنده آب و مواد محلول خاک را جذب میکنند، آوندها آب را از ریشه به ساقه و برگ میرسانند و روزنههای برگ راه تبادل هوا و گازها با محیط هستند.
جمعبندی کوتاه درس: پس از جوانه زدن دانه، ریشه رشد میکند و تارهای کشندهی روی آن آب و مواد محلول موجود در خاک را جذب میکنند. این مواد از راه آوندها به ساقه و برگها میرسند و آوندها در برگ، رگبرگها را به وجود میآورند. در رو و پشت برگ نیز روزنههای ریزی وجود دارد که هوا از آنها وارد گیاه میشود. به این ترتیب ریشه، ساقه و برگ با همکاری یکدیگر مواد و شرایط لازم برای زندگی گیاه را فراهم میکنند.
بیشتر بخوانید :
