جواب درس دوم اقتصاد دهم انسانی | انتخاب نوع کسب و کار
پاسخ کامل گفت‌وگو در کلاس، فعالیت‌های فردی و گروهی، فعالیت خارج از کلاس، برای تفکر و تمرین و تحلیل کنید درس ۲ اقتصاد دهم «انتخاب نوع کسب و کار» صفحات ۱۳ تا ۲۱.
درس دوم اقتصاد دهم، انتخاب نوع کسب و کار، به این پرسش می‌پردازد که یک فعالیت اقتصادی را به‌تنهایی شروع کنیم یا با همکاری دیگران. در ادامه، پاسخ فعالیت‌های صفحات ۱۳ تا ۲۱، جدول‌های تکمیل‌شده، تحقیق انواع شرکت‌ها و بررسی چهار ایدهٔ کسب و کار را می‌خوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب درس سوم اقتصاد دهم انسانی | اصول انتخاب درست
جواب گفت و گو در کلاس صفحه ۱۳ اقتصاد دهم
۱ـ شما کار تیمی و گروهی را ترجیح می‌دهید یا کار به‌صورت فردی را؟ چرا؟
پاسخ: کار گروهی را ترجیح می‌دهم؛ چون می‌توانیم وظایف را با توجه به توانایی افراد تقسیم کنیم و برای حل مشکلات از چند فکر کمک بگیریم. البته لازم است مسئولیت هر نفر روشن باشد تا کارها به گردن یک نفر نیفتد.
نمونه پاسخ دیگر: برای کارهایی که به تمرکز و سلیقهٔ شخصی نیاز دارند، مانند نوشتن داستان، کار فردی را بیشتر می‌پسندم؛ چون می‌توانم زمان و روش انجام کار را خودم تعیین کنم.
۲ـ آیا شما در گروه کسب‌وکار خود پیشرو و رهبر خواهید شد یا پیرو؟
پاسخ: اگر دانش و توانایی لازم را داشته باشم، مسئولیت هماهنگی گروه را می‌پذیرم. سعی می‌کنم نظر اعضا را بشنوم، وظایف را منصفانه تقسیم کنم و در برابر نتیجهٔ تصمیم‌ها پاسخ‌گو باشم.
نمونه پاسخ دیگر: ترجیح می‌دهم ابتدا در کنار فردی باتجربه کار کنم و مسئولیت مشخصی داشته باشم. با یادگیری و کسب تجربه، می‌توانم برای پذیرفتن مسئولیت‌های بیشتر آماده شوم.
۳ـ چقدر تحمل پذیرش حرف مخالف را دارید و چقدر می‌توانید دیگران را با منطق و استدلال متقاعد کنید؟
پاسخ: تلاش می‌کنم حرف مخالف را تا پایان بشنوم و مخالفت با نظر خودم را بی‌احترامی ندانم. اگر دلیل طرف مقابل درست باشد، نظرم را اصلاح می‌کنم. برای متقاعد کردن دیگران نیز از مثال، اطلاعات و توضیح پیامدهای هر تصمیم استفاده می‌کنم.
۴ـ چقدر به دنبال سود شخصی هستید و تا چه میزان حاضرید درآمدتان را صرف امور خیر کنید؟
پاسخ: کسب درآمد برای تأمین نیازهای زندگی و ادامهٔ کار برایم مهم است؛ اما دوست دارم پس از پرداخت هزینه‌ها و تعهداتم، بخشی از درآمد را به کمک به نیازمندان اختصاص بدهم. مقدار این کمک باید با توان مالی من هماهنگ باشد.
نمونه پاسخ دیگر: علاوه بر کمک مالی، حاضرم بخشی از وقتم را برای آموزش رایگان به دانش‌آموزان نیازمند صرف کنم؛ چون کمک کردن فقط پرداخت پول نیست.
جواب فعالیت فردی صفحه ۱۵ اقتصاد دهم
با توجه به جدول زیر، شما چه نکات دیگری می‌توانید به این دو ستون اضافه کنید؟ چرا؟
پاسخ: ردیف‌های خاکستری، اطلاعات خود جدول کتاب هستند. عبارت‌های رنگی در دو ردیف آخر، پیشنهادهایی برای تکمیل خانه‌های خالی‌اند.
| مزایای کسب‌وکار شخصی | معایب کسب‌وکار شخصی |
|---|---|
| راه‌اندازی آسان و هزینه‌های نسبتاً اندک | بار سنگین مسئولیت (همه چیز به شما برمی‌گردد، حتی در ناخوشی و سفر) |
| آزادی عمل و سهولت در تصمیم‌گیری (تصمیم‌گیری در مورد بازاریابی، تغییر شرایط بازار و…) | مشکل تأمین مالی (پس‌انداز شخصی و قرض از دوستان و خانواده) |
| مالکیت کامل سود | مسئولیت نامحدود در مقابل بدهی‌ها و دعاوی |
| منافع مالیاتی (فقط یک بار مالیات بر درآمد می‌دهید) | وابستگی زیاد کار به حضور و توانایی صاحب آن |
| ارتباط مستقیم با مشتری و شناخت سریع‌تر خواسته‌های او | محدود بودن مجموعهٔ مهارت‌ها و تجربه‌های مدیریتی به توان صاحب کار |
| امکان اجرای سلیقه و ایده‌های شخصی بدون نیاز به موافقت شریک | دشوارتر شدن گسترش کار، وقتی سرمایه و وقت یک نفر کافی نیست |
دلیل: در کسب و کار شخصی، مالک می‌تواند مستقیم با مشتری صحبت کند و سریع‌تر تغییر ایجاد کند؛ اما اگر بیمار شود یا در موضوعی مهارت کافی نداشته باشد، ممکن است کار با مشکل روبه‌رو شود. برای مثال، صاحب یک تعمیرگاه شاید تعمیرکار خوبی باشد، ولی در حسابداری یا تبلیغات به کمک نیاز داشته باشد.
جواب فعالیت خارج از کلاس صفحه ۱۶ اقتصاد دهم
دربارۀ تفاوت انواع شرکت‌ها تحقیق کنید.
با توجه به قانون تجارت کشور، دربارۀ تفاوت انواع شرکت‌های سهامی عام و خاص، شرکت‌های تضامنی و شرکت‌های با مسئولیت محدود تحقیق کنید و نتیجه را در کلاس ارائه دهید.
پاسخ: تفاوت اصلی این شرکت‌ها در روش تأمین سرمایه و میزان مسئولیت شرکا در برابر بدهی‌هاست:
شرکت سهامی عام: سرمایه به سهم تقسیم می‌شود و بخشی از سرمایهٔ تأسیس از طریق فروش سهام به مردم تأمین می‌شود. مسئولیت صاحبان سهام به مبلغ اسمی سهامشان محدود است.
شرکت سهامی خاص: سرمایه به سهم تقسیم می‌شود، ولی هنگام تأسیس، تمام سرمایه را مؤسسان تأمین می‌کنند. مسئولیت سهام‌داران نیز محدود به مبلغ اسمی سهام آنهاست.
شرکت تضامنی: اگر دارایی شرکت برای پرداخت بدهی‌ها کافی نباشد، هر شریک مسئول پرداخت تمام بدهی باقی‌مانده است؛ بنابراین اعتماد میان شرکا اهمیت زیادی دارد.
شرکت با مسئولیت محدود: سرمایه به سهام تقسیم نمی‌شود و هر شریک، در حالت معمول، فقط تا میزان سرمایهٔ خود در شرکت مسئول بدهی‌ها و تعهدات است.
📌 عام بودن شرکت به معنی دولتی بودن آن نیست؛ تفاوت عام و خاص در این بحث، روش تأمین سرمایه است.
منبع تحقیق: مواد ۱ و ۴ لایحهٔ اصلاحی قانون تجارت و مواد ۹۴ و ۱۱۶ قانون تجارت.
جواب فعالیت فردی صفحه ۱۷ اقتصاد دهم
ساختار و شیوۀ تصمیم‌گیری در شرکت سهامی را تحلیل کنید.
با کمک معلم خود و مراجعه به قانون تجارت، ساختار سازمانی شرکت سهامی را تحلیل کنید.
پاسخ: نمودار کتاب، ارتباط میان صاحبان شرکت، اداره‌کنندگان و بخش‌های اجرایی را نشان می‌دهد:
سهام‌داران از طریق مجمع عمومی در تصمیم‌گیری مشارکت می‌کنند. هیئت مدیره را مجمع انتخاب می‌کند؛ رئیس هیئت مدیره از میان اعضای آن انتخاب می‌شود و مدیرعامل را هیئت مدیره تعیین می‌کند. مدیرعامل در حدود اختیارات واگذارشده، امور اجرایی را پیش می‌برد. بازرس نیز رکن نظارتی جداگانه‌ای است.
نکتهٔ نمودار: رئیس هیئت مدیره به‌تنهایی جای تمام هیئت مدیره تصمیم نمی‌گیرد؛ شکل کتاب، نمایش ساده‌شدهٔ ساختار است.
مثال برای درک بهتر: در یک شرکت تولید پوشاک، مدیر مالی هزینه‌ها را پیگیری می‌کند، مدیر برنامه‌ریزی زمان تولید را تنظیم می‌کند و مدیر اجرایی بر انجام کارها نظارت دارد. هماهنگی این بخش‌ها کمک می‌کند سفارش‌ها به‌موقع آماده شوند.
جواب فعالیت فردی صفحه ۱۸ اقتصاد دهم
با توجه به جدول زیر شما چه نکات دیگری می‌توانید به این دو ستون اضافه کنید؟ چرا؟
پاسخ: خانه‌های رنگی، پاسخ‌های پیشنهادی برای تکمیل جدول هستند.
| مزایای ایجاد شرکت (سهامی) | معایب ایجاد شرکت (سهامی) |
|---|---|
| مسئولیت محدود برای سهام‌داران (ضرر و بدهی سهام‌داران محدود به میزان سهام) | هزینه‌های راه‌اندازی بالاتر |
| امکان افزایش سرمایه و تأمین مالی بانکی (از طریق افزایش سهام‌داران یا افزایش سرمایۀ آنها و نیز وام‌های بانکی) | تأخیر در تصمیم‌گیری |
| امکان رقابت بالاتر (به دلیل مقیاس تولید بالا، امکان سرمایه‌گذاری بیشتر و قیمت پایین‌تر نسبت به رقبا) | پیچیدگی‌ها در رابطه مدیریت و مالکیت و موفقیت‌های غیرفردی |
| تخصص‌گرایی بیشتر (امکان جذب افراد توانمندتر در زمینه‌های تخصصی و ویژه) | تقسیم سود به تناسب مالکیت سهام |
| وابستگی کمتر ادامهٔ فعالیت به حضور یک نفر | قوانین پیچیده‌تر و گزارش‌دهی بیشتر |
| امکان اجرای طرح‌هایی که از توان مالی یک فرد بزرگ‌ترند | احتمال اختلاف میان خواسته‌های سهام‌داران و مدیران |
| امکان ایجاد شعبه و تقسیم کار میان بخش‌های مختلف | نیاز به هماهنگی بیشتر میان واحدها و احتمال افزایش هزینه‌های اداری |
دلیل: شرکت می‌تواند سرمایه و تخصص چند نفر را کنار هم قرار دهد و فعالیت بزرگ‌تری انجام دهد. در مقابل، بیشتر شدن افراد و بخش‌ها، هماهنگی را دشوارتر می‌کند. برای مثال، گسترش یک کارخانه به کمک چند سرمایه‌گذار ممکن می‌شود، ولی دربارهٔ مصرف سود یا خرید تجهیزات جدید ممکن است اختلاف نظر ایجاد شود.
جواب فعالیت گروهی صفحات ۱۹ و ۲۰ اقتصاد دهم
کلاس را به چهار گروه تقسیم کنید و هر گروه مسئول بررسی یکی از کسب‌وکارهای زیر شود (ممکن است به‌صورت هم‌زمان دو یا چند گروه یک کسب‌وکار را بررسی کنند) آنچه در هر کسب‌وکار باید بررسی شود، این است:
۱ـ مزایا و معایب کسب‌وکار گروه خود را درصورتی که فردی، شرکتی و یا تعاونی بود، بررسی کنید.
۲ـ پس از بررسی همه جانبه کسب‌وکار خود بگویید که گروه شما به عنوان یک مشاور اقتصادی کدام‌یک از سازمان‌های تولید را برای این کسب‌وکار توصیه می‌کند؟ چرا؟
📌 پاسخ‌های این فعالیت پیشنهادی‌اند. انتخاب مناسب به سرمایه، اندازهٔ کار و هدف اعضا بستگی دارد؛ بنابراین دلیل انتخاب اهمیت دارد.
ایدۀ کسب‌وکار شماره ۱
شما در یک شهر کوچک ساکنید. از قضا وزارت راه و شهرسازی از کنار شهر شما یک اتوبان بسیار خوب تأسیس می‌کند که پیش‌بینی می‌شود ترافیک سنگینی در آن ایجاد شود. در اطراف شهر شما هم هیچ روستا و آبادی و شهر دیگری نیست. این فکر به ذهنتان می‌رسد که با کسب اجازه از وزارتخانه، یک مجتمع تفریحی در کنار جاده تأسیس کنید (مالکیت زمین‌های اطراف جاده در اختیار چند تن از اهالی شهر شماست).
پاسخ:
فردی: تصمیم‌گیری سریع و مدیریت یکپارچه از مزایای آن است؛ اما خرید یا اجارهٔ زمین، ساخت بنا و تهیهٔ تجهیزات به سرمایهٔ زیادی نیاز دارد و همهٔ خطرهای مالی بر عهدهٔ یک نفر قرار می‌گیرد.
شرکتی: چند سرمایه‌گذار می‌توانند منابع مالی و تخصص‌های لازم را فراهم کنند و مسئولیت بخش‌های مختلف را بپذیرند. در مقابل، تنظیم توافق‌ها و هماهنگی تصمیم‌ها زمان و هزینه می‌خواهد.
تعاونی: اهالی می‌توانند برای استفاده از ظرفیت محلی و ایجاد شغل مشارکت کنند؛ ولی جمع‌آوری سرمایهٔ کافی و هماهنگ کردن نظر اعضا ممکن است دشوار باشد.
پیشنهاد گروه: شرکت را پیشنهاد می‌کنیم؛ زیرا این طرح به سرمایه و مدیریت چند بخش نیاز دارد. لازم است وضعیت استفاده از زمین‌های اهالی نیز از ابتدا روشن شود. اگر هدف اصلی، مشارکت گستردهٔ اهالی و تأمین منافع مشترک آنان باشد، تعاونی هم انتخاب قابل دفاعی است.
ایدۀ کسب‌وکار شماره ۲
شما در یک روستای بسیار خوش آب و هوای کوهستانی زندگی می‌کنید. بیشتر اهالی روستا گله‌های گوسفند دارند و به چوپانی مشغول‌اند. از طرفی مراتع اطراف روستای شما به خاطر شرایط اقلیمی بسیار مستعد کشت گیاهان دارویی است (و بسیاری از این گیاهان حتی به‌صورت خودرو در این منطقه سبز می‌شوند).
این ایده به ذهنتان می‌رسد که با هم‌سن‌وسالان خودتان به اهالی روستا اعلام کنید که مسئولیت صحرا بردن همۀ گوسفندان را به عهده می‌گیرید و هر روز سه نفر از دوستانتان همه گوسفندان را به مرتع ببرند و بقیه نیز به تکثیر گیاهان دارویی بپردازند.
پاسخ:
فردی: برنامه‌ریزی ساده‌تر است؛ اما یک نفر نمی‌تواند هم‌زمان مسئولیت گله‌های فراوان و پرورش گیاهان را به‌خوبی انجام دهد.
شرکتی: امکان تقسیم تخصصی کار و توسعهٔ فروش محصولات وجود دارد؛ ولی برای شروع یک فعالیت کوچک محلی، هزینه‌ها و تشریفات ادارهٔ شرکت ممکن است سنگین باشد.
تعاونی: با هدف همکاری اعضا سازگار است. افراد می‌توانند نوبت‌های نگهداری گوسفندان و کار پرورش گیاهان را تقسیم کنند؛ اما موفقیت آن به نظم، اعتماد و انجام تعهدات همهٔ اعضا وابسته است.
پیشنهاد گروه: تعاونی را پیشنهاد می‌کنیم؛ چون فعالیت بر همکاری و استفادهٔ مشترک از توان اعضا استوار است. باید ساعات کار، مسئولیت نگهداری دام‌ها و روش تقسیم درآمد از ابتدا مشخص باشد.
ایدۀ کسب‌وکار شماره ۳
در منطقۀ شما هندوانه بسیاری کشت می‌شود؛ اما به دلیل نبودن جاده یا کمبود ماشین‌های یخچال‌دار و … هر ساله این هندوانه‌ها، در مزارع از بین می‌روند. این ایده به ذهنتان می‌رسد که هندوانه‌ها را فراوری کنید تا مشکل نگهداری و انتقال آنها حل شود. تبدیل هندوانه به هندوانۀ خشک و یا تهیۀ کنستانتره (پودر) بهترین راه حل است. از طرفی نمی‌شود این کار را با هندوانه کرد، چون خشک کردن و پودر کردن میوه یک فرایند گرمایی است و هندوانه در دمای بالا از بین می‌رود. در اخبار می‌شنوید که یک شرکت دانش‌بنیان شیرازی دستگاهی را ساخته که به جای گرما دادن، از طریق انجماد، میوه‌ها را خشک می‌کند.
پاسخ:
فردی: مالک می‌تواند دربارهٔ خرید و فروش سریع تصمیم بگیرد؛ اما تأمین هزینهٔ دستگاه، محل کار و بازاریابی برای یک نفر دشوار است.
شرکتی: سرمایه‌گذاران و افراد متخصص می‌توانند برای خرید تجهیزات، تولید و فروش همکاری کنند. در مقابل، هماهنگی میان بخش فنی، تأمین محصول و فروش، مدیریت دقیق می‌خواهد.
تعاونی: کشاورزان می‌توانند برای فراوری محصول خود سرمایه جمع کنند و از هدررفت آن بکاهند؛ ولی باید دربارهٔ میزان تحویل محصول، هزینه‌ها و ادارهٔ دستگاه توافق کنند.
پیشنهاد گروه: اگر طرح را سرمایه‌گذاران و متخصصان اجرا کنند، شرکت مناسب است. اگر خود کشاورزان برای فراوری محصولاتشان مشارکت کنند، تعاونی مناسب‌تر خواهد بود. انتخاب ما برای حالت اول، شرکت است؛ چون کار به تجهیزات و تخصص نیاز دارد.
توضیح تکمیلی: پیش از خرید دستگاه باید هزینهٔ تولید و وجود مشتری برای محصول نهایی بررسی شود. صرف داشتن یک دستگاه تازه، سودآوری را تضمین نمی‌کند. این پاسخ بر فرض فنیِ مطرح‌شده در صورت فعالیت استوار است.
ایدۀ کسب‌وکار شماره ۴
شما و گروه دوستانتان به خاطر تلاش‌های درسی فراوانی که داشته‌اید، در بسیاری از موضوعات درسی سرآمد شده‌اید. این ایده به ذهنتان می‌رسد که یک شبکۀ تدریس خصوصی فعال در منطقۀ خود تأسیس کنید.
پاسخ:
فردی: شروع کار آسان‌تر است؛ اما زمان و درس‌های قابل تدریس به توان یک نفر محدود می‌شود. اگر دیگران فقط برای مالک کار کنند، کسب و کار همچنان شخصی است.
شرکتی: دوستان می‌توانند با مالکیت مشترک، درس‌های متفاوت را پوشش دهند و مسئولیت برنامه‌ریزی و پاسخ‌گویی به خانواده‌ها را تقسیم کنند. احتمال اختلاف دربارهٔ سهم درآمد یا کیفیت تدریس از دشواری‌های آن است.
تعاونی: می‌تواند برای تأمین منافع مشترک اعضای مدرس مناسب باشد؛ اما به هماهنگی و مشارکت منظم همهٔ اعضا نیاز دارد.
پیشنهاد گروه: برای شبکه‌ای با نام و مدیریت مشترک، شکل شرکتی را پیشنهاد می‌کنیم. لازم است سهم افراد، مسئولیت هر مدرس و روش محاسبهٔ درآمد روشن باشد تا دوستی جای توافق دقیق را نگیرد.
جواب برای تفکر و تمرین صفحه ۲۱ اقتصاد دهم
۱ـ برای هریک از موارد زیر چه نوع کسب‌وکار (سازمان تولید) را توصیه می‌کنید؟
شرکتی جدید می‌خواهد مجموعه فروشگاه زنجیره‌ای از مواد غذایی سالم راه‌اندازی کند.
پاسخ: شرکت؛ چون راه‌اندازی چند فروشگاه به سرمایه، تأمین منظم کالا و هماهنگی شعبه‌ها نیاز دارد. در قالب شرکت می‌توان مسئولیت خرید، فروش و امور مالی را میان بخش‌ها تقسیم کرد.
یکی از دانش‌آموختگان آشپزی می‌خواهد رستوران‌های زنجیره‌ای افتتاح کند.
پاسخ: شرکت را پیشنهاد می‌کنیم؛ زیرا موضوع، افتتاح چند رستوران است و ادارهٔ شعبه‌ها به سرمایه و گروه مدیریتی نیاز دارد. اگر او فقط یک رستوران کوچک راه‌اندازی می‌کرد، کسب و کار شخصی نیز می‌توانست مناسب باشد.
نویسنده‌ای تصمیم می‌گیرد ادامۀ آخرین کتاب پرفروش خود را بنویسد.
پاسخ: کسب و کار شخصی؛ چون نوشتن کتاب بیشتر به دانش، خلاقیت و کار خود نویسنده وابسته است و برای این فعالیت، تشکیل شرکت ضروری نیست.
گروهی از کشاورزان می‌خواهند برای خرید کود، دانه و سایر مواد مرتبط به‌صورت عمده هزینه کنند و هزینه را در بین اعضا تقسیم کنند.
پاسخ: تعاونی؛ زیرا اعضا نیاز مشترکی دارند و با خرید جمعی می‌توانند هزینه‌ها را کاهش دهند و تهیهٔ نهاده‌های موردنیازشان را بهتر هماهنگ کنند.
گروهی از مهندسان جوان تصمیم گرفته‌اند لوازم خانگی با کیفیت بالا تولید کنند.
پاسخ: شرکت؛ چون تولید لوازم خانگی به ترکیب سرمایه، تخصص فنی، تجهیزات و شبکهٔ فروش نیاز دارد. مهندسان می‌توانند مسئولیت طراحی، تولید، کنترل کیفیت و فروش را تقسیم کنند.
۲ـ به نظر شما آقای محمدی (پدر امیرعلی و ستایش) سازمان تولید خود را باید بر چه مبنایی ترتیب بدهد تا از مشکلات فراوان مالی بیرون بیاید؟ آیا شما به او توصیه می‌کنید با شرایط موجود یک مؤسسۀ خیریه نیز برای کارگرانش ایجاد کند؟ دلیل شما چیست؟
پاسخ: پیشنهاد می‌کنیم آقای محمدی با شریک یا شریکانی قابل اعتماد، فعالیت کارگاه را به شکل شرکتی سازمان دهد. شریک مناسب می‌تواند علاوه بر سرمایه، تجربه و توان مدیریتی بیاورد و بخشی از مسئولیت‌ها را بپذیرد. سهم سرمایه، وظایف و روش تصمیم‌گیری باید از ابتدا روشن باشد.
البته ورود شریک به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند؛ لازم است علت کاهش فروش و فشار مالی نیز بررسی شود. ممکن است کارگاه به اصلاح روش فروش، کنترل هزینه‌ها یا برنامه‌ریزی بهتر نیاز داشته باشد.
در شرایط فعلی، تأسیس مؤسسهٔ خیریهٔ جداگانه را توصیه نمی‌کنیم؛ چون ادارهٔ آن هم منابع و وقت می‌خواهد. بهتر است ابتدا ادامهٔ فعالیت کارگاه و پرداخت حقوق کارگران را سامان دهد. پس از بهتر شدن شرایط، می‌تواند با برنامه‌ای پایدار از کارگران نیازمند حمایت کند یا با یک خیریهٔ موجود همکاری داشته باشد.
جواب تحلیل کنید صفحه ۲۱ اقتصاد دهم
هر کدام از انواع کسب‌وکارهای شخصی، شرکتی، تعاونی و غیرانتفاعی، چه مزایا و معایبی دارد؟
پاسخ:
کسب و کار شخصی: شروع ساده‌تر، تصمیم‌گیری سریع و تعلق کامل سود به مالک از مزایای آن است. محدودیت سرمایه، سنگینی مسئولیت‌ها و وابستگی کار به توان یک نفر، از دشواری‌های آن به شمار می‌رود.
کسب و کار شرکتی: امکان جمع کردن سرمایه و تخصص چند نفر و اجرای فعالیت‌های بزرگ‌تر را فراهم می‌کند. در مقابل، هزینه‌های تأسیس و اداره، هماهنگی دشوارتر و احتمال اختلاف میان افراد را دارد. در شرکت سهامی، مسئولیت سهام‌داران نیز محدود است؛ این ویژگی را نباید به همهٔ انواع شرکت تعمیم داد.
تعاونی: به اعضا کمک می‌کند نیازهای مشترکشان را با همکاری و استفادهٔ جمعی از منابع تأمین کنند. دشواری آن، نیاز به مشارکت منظم، هماهنگی اعضا و توافق دربارهٔ اجرای تصمیم‌هاست. رأی برابر اعضا، ویژگی شیوهٔ ادارهٔ تعاونی است و به‌خودی‌خود عیب محسوب نمی‌شود.
مؤسسهٔ غیرانتفاعی: می‌تواند برای هدف‌هایی مانند آموزش، کمک به نیازمندان و خدمات اجتماعی فعالیت کند. تأمین منابع پایدار و حفظ اعتماد حامیان از چالش‌های آن است. غیرانتفاعی بودن به معنی زیان‌ده بودن نیست؛ هدف اصلی این مؤسسه، خدمت و انجام مأموریت آن است، نه تقسیم سود میان صاحبان.
با توجه به ویژگی‌های شخصیتی خود و دوستانتان، کدام یک از انواع کسب‌وکارها (سازمان تولید) را برای فعالیت اقتصادی ترجیح می‌دهید؟
پاسخ: من و دوستانم شکل شرکتی را ترجیح می‌دهیم؛ چون توانایی‌های متفاوتی داریم. یکی در کار فنی، دیگری در حسابداری و فردی دیگر در ارتباط با مشتری بهتر است. با تقسیم مسئولیت و توافق روشن می‌توانیم از این تفاوت‌ها استفاده کنیم.
نمونه پاسخ دوم: کسب و کار شخصی را ترجیح می‌دهم؛ چون فعالیت موردنظر من کوچک و وابسته به مهارت خودم است و دوست دارم دربارهٔ زمان و روش کار مستقل تصمیم بگیرم.
نمونه پاسخ سوم: تعاونی را انتخاب می‌کنیم؛ چون هدف ما برطرف کردن نیاز مشترک اعضاست و دوست داریم همه در تصمیم‌گیری مشارکت داشته باشند.
خلاصه درس دوم اقتصاد دهم
انتخاب نوع کسب و کار به اندازهٔ فعالیت، سرمایه، هدف و شیوهٔ همکاری افراد بستگی دارد. کسب و کار شخصی استقلال بیشتری دارد، اما مسئولیت و فشار مالی آن بیشتر بر دوش یک نفر است. شرکت امکان گردآوری سرمایه و تخصص را فراهم می‌کند، ولی به هماهنگی و رعایت مقررات بیشتری نیاز دارد. تعاونی برای تأمین نیازهای مشترک اعضا شکل می‌گیرد و مؤسسهٔ غیرانتفاعی هدفی مانند خدمت اجتماعی یا آموزشی را دنبال می‌کند. هیچ‌کدام برای همهٔ فعالیت‌ها بهترین انتخاب نیستند؛ باید مزایا و دشواری‌های هر نوع را با شرایط همان کار سنجید.
مرور درس قبلی :
