جواب فعالیت های درس یازدهم آمادگی دفاعی دهم | پدافند غیرعامل
پاسخ کامل درس ۱۱ آمادگی دفاعی دهم «پدافند غیرعامل» شامل جواب فعالیت های ۱ تا ۵ صفحات ۱۲۸، ۱۲۹، ۱۳۱ و ۱۳۳ کتاب. عنوان رسمی درس نیز «پدافند غیرعامل» است.
درس یازدهم آمادگی دفاعی دهم، «پدافند غیرعامل»، درباره کاهش آسیبها و ادامه خدمات ضروری در شرایط تهدید و بحران است. در این مطلب، پاسخ پرسش صفحه ۱۲۷ و فعالیتهای صفحات ۱۲۸، ۱۲۹، ۱۳۱ و ۱۳۳ را میخوانید. برای تحقیقها و اولویتبندی محل زندگی نیز نمونه پاسخهای قابل استفاده در نظر گرفته شده است.
جواب پرسش صفحه ۱۲۷ آمادگی دفاعی دهم
نکته: اگر فرد مذکور خواب ندیده بود و در عالم بیداری چنین وقایعی اتفاق میافتاد، چه باید میکرد؟
پاسخ: باید تا حد امکان آرامش خود را حفظ میکرد، اطلاعیههای معتبر امدادی را دنبال میکرد و مطابق راهنمایی مسئولان درباره ماندن در محل امن یا تخلیه تصمیم میگرفت. همچنین باید وضعیت اعضای خانواده را بررسی میکرد و برای مصدومان یا افراد مفقودشده از نیروهای امدادی کمک میخواست. ورود به ساختمان آسیبدیده یا محل مشکوک به آلودگی، بدون تجهیزات و آموزش مناسب، میتواند خطر را بیشتر کند.
آمادگی پیش از حادثه نیز اهمیت دارد؛ خانواده میتواند محل ملاقات اضطراری، راه ارتباطی جایگزین و وسایل ضروری مانند آب، چراغقوه، داروهای شخصی و جعبه کمکهای اولیه را از قبل مشخص و آماده کند.
جواب فعالیت ۱ صفحه ۱۲۸ آمادگی دفاعی دهم
ــ وظایف و مأموریتهای سازمان پدافند غیرعامل را در کلاس به بحث بگذارید.
پاسخ: بر اساس توضیحات کتاب، محور اصلی مأموریتهای پدافند غیرعامل، کاهش آسیبپذیری کشور و کمک به ادامه زندگی و خدمات ضروری در شرایط تهدید است. مهمترین موارد عبارتاند از:
۱ـ شناسایی تهدیدها و آسیبپذیریها: بررسی اینکه چه خطرهایی ممکن است مردم و خدمات مهم کشور را تهدید کند و کدام بخشها به حفاظت بیشتری نیاز دارند.
۲ـ افزایش ایمنی زیرساختها: کمک به کاهش آسیبپذیری تأسیسات و مراکز حیاتی، مانند سامانههای آب، برق، ارتباطات و درمان.
۳ـ تداوم خدمات ضروری: برنامهریزی و هماهنگی برای اینکه خدمات مورد نیاز مردم در شرایط بحران متوقف نشود یا سریعتر برقرار شود.
۴ـ آموزش و آمادگی: افزایش آگاهی عمومی و هماهنگی دستگاهها برای برخورد درست با تهدیدهای مختلف.
۵ـ پایدارسازی فعالیتهای کشور: کمک به پیشبینی راههای جایگزین و بازیابی خدمات پس از اختلال.
برای مثال، پیشبینی برق اضطراری برای یک بیمارستان میتواند مانع توقف خدمات ضروری آن هنگام قطع برق شود. این اقدام بدون استفاده از سلاح، آسیبپذیری را کاهش میدهد.
ــ دربارهٔ زیرساختهای کشور با سایر دانشآموزان در کلاس گفتوگو کنید.
پاسخ: زیرساختها مجموعه امکانات، شبکهها و تأسیساتی هستند که زندگی روزمره و فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی به آنها وابسته است.
آب و فاضلاب: تأمین آب سالم، تصفیهخانهها و شبکههای انتقال و توزیع آب.
انرژی: تولید و توزیع برق، گاز و سوخت.
حملونقل: راهها، راهآهن، فرودگاهها، بندرها و وسایل جابهجایی مردم و کالا.
ارتباطات: تلفن، اینترنت و شبکههای مخابراتی.
سلامت: بیمارستانها، مراکز بهداشت و شبکه تأمین دارو و تجهیزات پزشکی.
خدمات مالی: شبکه بانکی و سامانههای پرداخت.
این بخشها به هم وابستهاند؛ برای نمونه، قطع برق میتواند بر پمپهای آب، ارتباطات و خدمات درمانی اثر بگذارد. به همین دلیل، حفاظت از زیرساختها و پیشبینی امکانات جایگزین اهمیت زیادی دارد.
جواب فعالیت ۲ صفحه ۱۲۹ آمادگی دفاعی دهم
اطلاعات و اخبار مربوط به «هک» و «هکرها» را در کلاس به بحث بگذارید.
پاسخ: در بحث امنیت رایانه، هک معمولاً به یافتن و استفاده از ضعفهای یک سامانه برای دسترسی یا تغییر در آن گفته میشود. این کار ممکن است با اجازه صاحب سامانه و برای افزایش امنیت انجام شود یا بدون اجازه و با هدف سرقت اطلاعات و ایجاد اختلال صورت بگیرد.
هکر کلاه سفید: متخصصی است که با مجوز و در محدوده مشخص، ضعفهای امنیتی را بررسی و برای برطرف کردن آنها گزارش تهیه میکند.
هکر کلاه سیاه: بدون مجوز و با هدفهایی مانند سرقت اطلاعات، اخاذی یا تخریب به سامانهها حمله میکند.
هکر کلاه خاکستری: ممکن است بدون اجازه، یک ضعف امنیتی را پیدا کند و بعد آن را گزارش دهد. نداشتن قصد تخریب، بهتنهایی به معنای مجاز بودن این کار نیست.
افراد استفادهکننده از ابزارهای آماده: بعضی مهاجمان دانش فنی عمیقی ندارند و از ابزارهای ساختهشده توسط دیگران سوءاستفاده میکنند؛ با این حال، فعالیت آنها هم میتواند آسیبزا باشد.
این نامها اصطلاحات رایجاند و دستهبندی رسمی و یکسانی در همه منابع ندارند. معیار مهم، داشتن مجوز، رعایت حریم خصوصی و نوع رفتار فرد است؛ همچنین هکر کلاه سفید یک انسان متخصص است، نه بخشی از نرمافزار آنتیویروس.
نمونه خبر برای گفتوگو: در سال ۲۰۱۷، باجافزار «واناکرای» به یک مشکل گسترده جهانی تبدیل شد. باجافزار نوعی بدافزار است که میتواند دسترسی به اطلاعات را مسدود کند و برای بازگرداندن آن پول بخواهد. این رویداد اهمیت بهروزرسانی نرمافزارها و آماده بودن برای حوادث سایبری را نشان داد.
راههای ساده حفاظت از حسابها: استفاده از رمزهای طولانی و متفاوت، فعال کردن تأیید هویت چندمرحلهای، بهروزرسانی نرمافزارها و باز نکردن پیوندها و پیوستهای مشکوک، احتمال سوءاستفاده را کاهش میدهد. نگهداری نسخه پشتیبان جداگانه از اطلاعات مهم نیز به بازیابی آنها کمک میکند.
نتیجه برای بحث کلاسی: امنیت سایبری فقط مسئولیت متخصصان نیست؛ رفتار کاربران نیز اهمیت دارد. نباید رمز عبور و کد ورود خود را در اختیار دیگران بگذاریم یا هر پیام ظاهراً رسمی را معتبر بدانیم.
جواب فعالیت ۳ صفحه ۱۳۱ آمادگی دفاعی دهم
۱ـ تحریم اقتصادی و آثار آن را بر زندگی مردم در کلاس بررسی و موارد آن را فهرست کنید.
پاسخ: تحریم اقتصادی به محدودیتهایی در زمینههایی مانند تجارت، سرمایهگذاری و مبادلات مالی گفته میشود که برای فشار آوردن بر یک کشور یا مجموعه اعمال میشوند. آثار آن، بسته به نوع و گستردگی محدودیتها، میتواند شامل موارد زیر باشد:
- دشوارتر و پرهزینهتر شدن خرید برخی کالاها، مواد اولیه و تجهیزات.
- کاهش دسترسی تولیدکنندگان به بعضی بازارها و منابع مالی.
- اختلال در انتقال پول و پرداختهای بینالمللی.
- افزایش هزینه تولید و فشار بر قیمت برخی کالاها.
- کاهش فرصتهای شغلی در فعالیتهایی که از محدودیتها آسیب میبینند.
- دشواری تأمین برخی اقلام ضروری، حتی در مواردی که خود آن کالا مستقیماً تحریم نشده اما پرداخت یا حمل آن با مانع روبهرو است.
البته همه مشکلات اقتصادی را نمیتوان فقط به تحریم نسبت داد؛ کیفیت مدیریت، سیاستهای اقتصادی و وضعیت تولید داخلی نیز بر زندگی مردم اثر دارند.
۲ـ برخی از راهکارهای اساسی مقابله با تحریم اقتصادی کداماند؟
پاسخ:
- تقویت تولید داخلیِ باکیفیت و حمایت از پژوهش و فناوری.
- کاهش وابستگی درآمد کشور به فروش نفت خام.
- گسترش صادرات متنوع و روابط تجاری قانونی با کشورهای مختلف.
- پیگیری دیپلماسی برای کاهش یا رفع محدودیتها.
- مدیریت درست منابع و کاهش اتلاف آب، انرژی و مواد اولیه.
- شفافیت اقتصادی و مقابله با فساد و سوءاستفاده.
- حمایت هدفمند از خانوادههای آسیبپذیر و تأمین نیازهای ضروری مردم.
در تعبیر کتاب، اقتصاد مقاومتی باید «درونزا و برونگرا» باشد؛ یعنی توان داخلی را تقویت کند و در عین حال از تعامل هوشمندانه با جهان بهره ببرد.
۳ـ با گفتوگوی گروهی معایب اقتصاد متکی به خام فروشی نفت را بررسی کنید.
پاسخ: وابستگی زیاد به فروش نفت خام، درآمد کشور را در برابر تغییر قیمت نفت، محدودیت صادرات و کاهش تقاضا آسیبپذیر میکند. همچنین نفت منبعی پایانپذیر است و نمیتوان برای همیشه به درآمد آن تکیه کرد.
با خامفروشی، بخشی از فرصت ایجاد ارزش افزوده و اشتغال در صنایع فرآوری و تولید محصولات نهایی از دست میرود. تکیه بیش از اندازه بر درآمد نفت نیز ممکن است توجه به سایر بخشها، مانند صنعت، کشاورزی، گردشگری و خدمات دانشبنیان را کاهش دهد.
نمونه: فروش یک ماده خام با تبدیل آن به محصول باکیفیت یکسان نیست؛ فرآوری میتواند فرصت بیشتری برای کسب مهارت، اشتغال و درآمد ایجاد کند. البته انتخاب طرحهای فرآوری باید با بررسی هزینه، بازار و آثار محیطزیستی انجام شود.
جواب فعالیت ۴ صفحه ۱۳۳ آمادگی دفاعی دهم
۱ـ دربارهٔ پدیدهٔ بیوتروریسم (تروریسم زیستی) مطالعه و تحقیق کنید و نتایج را در کلاس درس ارائه دهید.
پاسخ: نمونه تحقیق:
بیوتروریسم و اهمیت آمادگی بهداشتی
بیوتروریسم به سوءاستفاده عمدی از عوامل زیستی یا سموم برای آسیبرساندن و ایجاد ترس و فشار گفته میشود. این تهدید میتواند سلامت انسانها، حیوانات، گیاهان و امنیت غذایی را تحت تأثیر قرار دهد.
پیامدهای آن فقط بیماری نیست؛ اضطراب عمومی، اختلال در فعالیتهای روزمره و هزینههای درمان و کنترل بحران نیز ممکن است افزایش یابد. مقابله با این تهدید به نظام بهداشت آماده، شناسایی سریع رویدادهای غیرعادی، آزمایشگاههای معتبر و همکاری متخصصان نیاز دارد.
پدافند زیستی شامل مراقبت از سلامت، هشدار بهموقع، پیشگیری، درمان و کمک به بازگشت جامعه به شرایط عادی است. اطلاعرسانی روشن و پرهیز از شایعه نیز اهمیت دارد.
هر شیوع بیماری، بیوتروریسم نیست. بیماریها ممکن است بهصورت طبیعی یا بر اثر حادثه گسترش پیدا کنند. تشخیص عمدی بودن یک رویداد به بررسی علمی و شواهد معتبر نیاز دارد.
۲ـ پدافند پرتوی و شیمیایی چیست؟ بهصورت گروهی تحقیق و نتایج را به دبیر محترم تحویل دهید.
پاسخ: نمونه گزارش گروهی:
پدافند پرتوی: مجموعه اقداماتی برای پیشگیری و کاهش آسیب ناشی از پرتوهای یونساز و مواد پرتوزا است. کنترل و نگهداری ایمن منابع پرتوزا، پایش، آموزش و آمادگی مراکز درمانی از بخشهای آن هستند. رویداد پرتوی ممکن است ناشی از حادثه، گمشدن یک منبع پرتوزا یا اقدام عمدی باشد.
پدافند شیمیایی: مجموعه اقداماتی برای جلوگیری از آسیب مواد شیمیایی خطرناک و کاهش پیامدهای انتشار آنها است. نگهداری ایمن مواد، شناسایی خطر، هشدار، آمادهسازی نیروهای متخصص و رسیدگی به آسیبدیدگان در این زمینه اهمیت دارند. تهدید شیمیایی نیز میتواند از حادثه صنعتی، نشت مواد یا اقدام عمدی ناشی شود.
تفاوت اصلی: در پدافند پرتوی، خطر پرتو و مواد پرتوزا مطرح است؛ در پدافند شیمیایی، اثر زیانآور مواد شیمیایی بررسی میشود. تشخیص و تجهیزات تخصصی این دو حوزه یکسان نیست.
نتیجه تحقیق: هدف مشترک هر دو، حفاظت از مردم و محیطزیست و کاهش خسارت است. هنگام رویداد مشکوک، نباید برای شناسایی یا پاکسازی خودسرانه وارد محل شد؛ تصمیمهای حفاظتی باید بر اساس راهنمایی نیروهای مسئول باشد.
۳ـ دربارهٔ مجموعهٔ تلویزیونی «شیوع» که در اسفند ۱۳۹۴ از شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی پخش شد، گفتوگو کنید.
پاسخ: «شیوع» مجموعهای به کارگردانی محمود معظمی است که موضوع تهدید زیستی و تلاش برای مقابله با آن را در قالب یک داستان نمایشی مطرح میکند. ارتباط آن با این درس، توجه به آمادگی در برابر بحرانهای زیستی و اهمیت همکاری بخشهای مختلف است.
برای گفتوگوی کلاسی میتوان درباره ضرورت تشخیص سریع خطر، هماهنگی نیروهای مسئول، اطلاعرسانی درست و نقش مردم در جلوگیری از شایعه صحبت کرد. داستان یک سریال، بهتنهایی مدرک علمی یا تاریخی برای اثبات وقوع یک حمله واقعی نیست.
چند نظر پیشنهادی برای بحث در کلاس
«به نظر من، ارتباط این مجموعه با درس در این است که نشان میدهد آمادگی برای بحران باید پیش از وقوع آن آغاز شود.»
«من نقش اطلاعرسانی را مهم میدانم؛ مردم برای تصمیم درست به خبر روشن و معتبر نیاز دارند.»
«به نظر من، هنگام دیدن داستانهای مربوط به بیماری باید مراقب باشیم درباره یک قوم، ملیت یا گروه از مردم قضاوت نادرست نکنیم.»
جواب فعالیت ۵ صفحه ۱۳۳ آمادگی دفاعی دهم
در منطقه و محل زندگی شما مهمترین اولویتها در پدافند غیرعامل کدامیک از موارد زیر است؟ اولویت اول تا هشتم را مشخص کنید:
ــ حوزهٔ عمرانی و ساخت و ساز
ــ حوزهٔ صنایع
ــ حوزهٔ دارو، آب و غذا
ــ حوزهٔ مخابرات و تلفن همراه
ــ حوزهٔ انرژی
ــ حوزهٔ دفاع (مرزها، مناطق حساس و…)
ــ فضای مجازی
ــ حوزهٔ حمل و نقل
ــ سایر ……
پاسخ: این فعالیت پاسخ یکسانی برای همه مناطق ندارد. نمونههای زیر برای تمرین کلاسیاند و جای ارزیابی تخصصی خطرهای یک منطقه را نمیگیرند. نزدیکترین نمونه به محل زندگی خود را انتخاب و در صورت نیاز اصلاح کنید.
نمونه اول؛ محلهای مسکونی و غیرمرزی با صنایع کم
- حوزهٔ دارو، آب و غذا
- حوزهٔ انرژی
- حوزهٔ مخابرات و تلفن همراه
- حوزهٔ عمرانی و ساخت و ساز
- حوزهٔ حمل و نقل
- فضای مجازی
- حوزهٔ صنایع
- حوزهٔ دفاع
دلیل این ترتیب، توجه به نیازهای حیاتی خانوادهها، ادامه خدمات و دسترسی به کمک است. پایینتر بودن یک حوزه در این نمونه به معنای بیاهمیت بودن آن نیست.
نمونه دوم؛ منطقهای صنعتی
- حوزهٔ دارو، آب و غذا
- حوزهٔ صنایع
- حوزهٔ انرژی
- حوزهٔ مخابرات و تلفن همراه
- حوزهٔ حمل و نقل
- حوزهٔ عمرانی و ساخت و ساز
- فضای مجازی
- حوزهٔ دفاع
در این نمونه، ایمنی صنایع و جلوگیری از پیامدهای اختلال در آنها برای مردم و محیط اطراف، اهمیت بیشتری دارد.
نمونه سوم؛ منطقهای مرزی
- حوزهٔ دارو، آب و غذا
- حوزهٔ دفاع
- حوزهٔ مخابرات و تلفن همراه
- حوزهٔ حمل و نقل
- حوزهٔ انرژی
- حوزهٔ عمرانی و ساخت و ساز
- فضای مجازی
- حوزهٔ صنایع
در این نمونه، علاوه بر نیازهای حیاتی، شرایط مرزی و دسترسی به ارتباطات و خدمات امدادی در نظر گرفته شده است.
پیشنهاد برای بخش «سایر»: آموزش عمومی و آمادگی مدرسهها؛ زیرا آشنایی مردم با رفتار درست در بحران، به کاهش آسیب در همه حوزهها کمک میکند.
خلاصه درس یازدهم آمادگی دفاعی دهم
پدافند غیرعامل به اقداماتی غیرمسلحانه گفته میشود که آسیبپذیری را کاهش میدهند و به ادامه فعالیتهای ضروری کمک میکنند. حفاظت از زیرساختها، امنیت سایبری، کاهش آسیبپذیری اقتصادی و آمادگی در برابر تهدیدهای زیستی، پرتوی و شیمیایی از موضوعات این درس هستند. شناخت خطرها، آموزش، هماهنگی دستگاهها و توجه به ویژگیهای هر منطقه باعث میشود مردم و خدمات ضروری در برابر بحرانها آمادگی بیشتری داشته باشند.
