جواب فعالیت های درس پنجم مطالعات هشتم؛ آسیب های اجتماعی و پیشگیری از آنها
پاسخ کامل فعالیت های درس پنجم مطالعات اجتماعی هشتم «آسیب های اجتماعی و پیشگیری از آنها» شامل جواب صفحات ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۸ و ۲۹، کاربرگه مقابله با خشم و پرسش های مربوط به اعتیاد.
در این مطلب از تاپ ناپ، جواب فعالیتهای درس پنجم مطالعات اجتماعی هشتم «آسیبهای اجتماعی و پیشگیری از آنها» را میخوانید. پاسخ صفحات ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۸ و ۲۹ و کاربرگ شمارهٔ ۳ «مقابله با خشم» همراه با نمونههای قابل استفاده برای گفتوگو و اجرای کلاسی نوشته شده است.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس ششم مطالعات هشتم | قوه قضائیه
جواب فعالیت صفحه ۲۴ مطالعات هشتم
۱ـ متن زیر را بخوانید و دربارهٔ آن گفتوگو کنید:
کدام یک از این خصوصیات، در شما وجود دارد؟
پاسخ: نمونه پاسخ: در من استقلالطلبی، علاقه به تجربههای تازه و حساسیت نسبت به نظر دوستانم وجود دارد. دوست دارم دربارهٔ کارهایم تصمیم بگیرم، تواناییهایم را بشناسم و فعالیتهای جدیدی یاد بگیرم.
آیا این خصوصیات، مسائلی هم برای شما ایجاد کرده است؟ چطور؟
پاسخ: نمونه پاسخ: بله؛ گاهی میخواهم بدون مشورت تصمیم بگیرم و با خانواده اختلافنظر پیدا میکنم. بعضی وقتها هم بیش از اندازه نگران ظاهر خود یا قضاوت دوستانم میشوم و این موضوع تمرکزم را کم میکند.
شما با این خصوصیات یا مسائلی که پیش آمده چگونه برخورد میکنید؟
پاسخ: نمونه پاسخ: سعی میکنم احساساتم را بشناسم، هنگام ناراحتی عجولانه تصمیم نگیرم و دربارهٔ خواستههایم آرام صحبت کنم. برای تصمیمهای مهم نیز از والدین، معلم یا مشاور کمک میگیرم.
راه حل منطقی و درست برخورد با هر یک از آنها چیست؟
پاسخ:
- 🔸 هویتجویی: علاقهها و تواناییهای خود را بشناسیم، هدف تعیین کنیم و برای شناخت بهتر خود با افراد آگاه مشورت کنیم.
- 🔸 هیجانطلبی و میل به تجربه کردن: فعالیتهای سالمی مانند ورزش، هنر، آزمایشهای علمی زیر نظر معلم و اردوهای مدرسه را انتخاب کنیم.
- 🔸 استقلالطلبی: مسئولیت کارهای متناسب با سن خود را بپذیریم و در تصمیمهای مهم، مشورت و پیامدهای انتخابمان را در نظر بگیریم.
- 🔸 حساسشدن نسبت به خود: خودمان را فقط با ظاهر یا نظر دیگران نسنجیم و برای ویژگیها، تلاشها و تواناییهای خود ارزش قائل شویم.
- 🔸 شک و تردید: پرسشهایمان را مطرح کنیم، از منابع معتبر اطلاعات بگیریم و بدون بررسی، هر مطلبی را نپذیریم یا رد نکنیم.
جواب فعالیت صفحه ۲۵ مطالعات هشتم
۲ـ هر یک از شما فکر کنید و پاسخها را روی برگه کاغذ بنویسید.
الف) چه هدفهایی برای زندگی خود دارید؟ سه هدف کوتاهمدت (یعنی هدفی که در یکی دو سال آینده میخواهید به آن برسید) و سه هدف بلندمدت (برای آیندهٔ دورتر) خود را بنویسید.
پاسخ: نمونه هدفها:
سه هدف کوتاهمدت:
۱ـ با مطالعهٔ منظم، اشکالهای درسی خود را برطرف کنم و نتیجهٔ بهتری بگیرم.
۲ـ مهارت مقدماتی کار با رایانه و تایپ را یاد بگیرم.
۳ـ در یک رشتهٔ ورزشی موردعلاقهام، به طور منظم تمرین کنم و پیشرفت کنم.
سه هدف بلندمدت:
۱ـ در رشتهای متناسب با علاقه و استعدادم ادامهٔ تحصیل بدهم.
۲ـ مهارت لازم برای یک شغل مفید و موردعلاقهام را به دست بیاورم.
۳ـ با درآمد حاصل از کارم به استقلال مالی برسم و بتوانم به خانواده و دیگران کمک کنم.
ب) آیا هدفهایی که برای خودتان در نظر گرفتهاید، قابل دسترسی هستند؟ چگونه میتوان به این خواستهها و هدفها رسید؟
پاسخ: بله؛ اگر هدفها با تواناییها و شرایط من هماهنگ باشند، میتوانم برای رسیدن به آنها تلاش کنم. باید هر هدف را به کارهای کوچکتر تقسیم کنم، برنامه داشته باشم، مرتب تمرین کنم و پیشرفتم را بررسی کنم. مشورت، پشتکار و اصلاح برنامه هنگام روبهرو شدن با مشکل نیز به من کمک میکند.
پ) چه کسانی میتوانند در رسیدن شما به این هدفها کمکتان کنند؟ (به طور مستقیم یا غیرمستقیم)
پاسخ: والدین، معلمان، مشاور مدرسه، مربیان و دوستان مسئولیتپذیر میتوانند به طور مستقیم با آموزش، راهنمایی و تشویق کمک کنند. نویسندگان کتابهای آموزشی، تولیدکنندگان آموزشهای معتبر و افرادی که تجربههای مفید خود را منتشر میکنند نیز به طور غیرمستقیم به یادگیری و پیشرفت من کمک میکنند.
جواب فعالیت صفحه ۲۶ مطالعات هشتم
۳ـ الف) ماجرای حامد را بخوانید و به سلیقهٔ خود کامل و در کلاس تعریف کنید. مجسم کنید و حدس بزنید پیامدهای این ماجرا چه میتواند باشد؟
پاسخ: نمونه ادامهٔ داستان: بهرام روی زمین افتاد و دستش آسیب دید. با شنیدن صدای بچهها، بزرگترها بیرون آمدند و خانوادهٔ بهرام او را برای معاینه به درمانگاه بردند. حامد از کاری که کرده بود پشیمان شد و فهمید عصبانیتش باعث آسیب دیدن دوستش و نگرانی دو خانواده شده است. او عذرخواهی کرد و با کمک خانوادهاش برای جبران خسارت توپ و آسیب واردشده اقدام کرد.
این ماجرا میتوانست پیامدهایی مانند آسیب جسمی، هزینهٔ درمان، اختلاف میان خانوادهها، از بین رفتن دوستی و پیگیری شکایت داشته باشد.
ب) چه مشکلاتی برای خانواده حامد و چه دردسرهایی برای خانواده بهرام به وجود میآید؟
پاسخ:
🔸 خانوادهٔ حامد: از رفتار او و پیامدهای آن نگران میشوند و باید برای حل اختلاف، جبران خسارت و جلوگیری از تکرار چنین رفتاری وقت بگذارند. ممکن است موضوع به شکایت و پیگیری نیز برسد.
🔸 خانوادهٔ بهرام: نگران سلامتی او میشوند و برای معاینه، درمان و مراقبت از او وقت و هزینه صرف میکنند. اگر آسیب جدی باشد، درس و زندگی روزمرهٔ بهرام نیز مختل میشود.
پ) به نظر شما حامد از چه راههای دیگری میتوانست عصبانیت خود را به طور صحیح ابراز کند؟
پاسخ: حامد میتوانست ابتدا چند نفس آرام بکشد و کمی مکث کند، سپس توپ را سالم برگرداند و بگوید: «از اینکه توپ چند بار داخل حیاط میافتد و زنگ میزنید ناراحت میشوم؛ لطفاً جای مناسبتری بازی کنید.» اگر مشکل ادامه پیدا میکرد، میتوانست از والدین خود یا بزرگترها برای پیدا کردن راهحل کمک بگیرد.
۴ـ گفتوگو کنید: در هنگام عصبانیت چه اتفاقاتی در بدن میافتد؟ آیا فرد در هنگام عصبانیت میتواند خوب فکر کند؟ چرا؟
پاسخ: هنگام عصبانیت ممکن است ضربان قلب و سرعت تنفس بیشتر شود، ماهیچهها سفت شوند و فرد احساس گرما یا لرزش کند. در خشم شدید، فکر کردن آرام و سنجیدن پیامدهای رفتار دشوارتر میشود و احتمال واکنش عجولانه افزایش مییابد؛ بنابراین بهتر است پیش از تصمیمگیری یا پاسخ دادن، کمی مکث کنیم و آرام شویم.
جواب فعالیت صفحه ۲۸ مطالعات هشتم
۵ـ یکی از سخنان گوهربار پیامبر اکرم (ص) یا امامان بزرگوار (ع) را دربارهٔ غلبهٔ بر خشم، انتخاب کنید. آن را با خط خوش بنویسید و تزیین کنید و سپس به دیوار منزل یا کلاس نصب نمایید.
پاسخ: میتوانید این سخن امام علی (ع) را که در همین صفحهٔ کتاب نوشته شده است، انتخاب کنید:
«خشم دشمن توست، پس آن را بر خود مسلط مگردان.»
امام علی (ع)
سخن را در وسط برگه با خط خوانا بنویسید، نام امام را زیر آن قرار دهید و دور برگه را با حاشیهای ساده تزیین کنید.
۶ـ کاربرگهٔ شمارهٔ (۳) راههای ابراز صحیح خشم را در کلاس، اجرا کنید.
پاسخ: برای اجرای کلاسی، نقشهای هر موقعیت را میان اعضای گروه تقسیم کنید و واکنش مناسب را با استفاده از نمونههای زیر نمایش دهید.
جواب کاربرگ شماره ۳ مطالعات هشتم؛ مقابله با خشم
همفکری کنید و بگویید در هر یک از موقعیتهای زیر افراد باید چه روش یا روشهایی برای مقابله با خشم انتخاب کنند و به کار ببرند.
موقعیت ۱: پدر زهره به او و خواهرش قول داده بود که پنجشنبه آنها را به اتفاق دو نفر از دوستانشان به سینما ببرد ولی آن روز به قول خود عمل نکرد و به خانه تلفن زد و گفت که کاری برایش پیش آمده است. زهره و خواهرش عصبانی شدند و… . آنها باید چه رفتاری از خود بروز بدهند؟
پاسخ: بهتر است ابتدا آرام شوند و بدون داد زدن، دلیل تغییر برنامه را از پدرشان بپرسند. سپس ناراحتی خود را محترمانه بیان کنند و برای زمان دیگری به توافق برسند. مثلاً بگویند: «ما برای سینما رفتن خیلی منتظر بودیم و از لغو شدن برنامه ناراحت شدیم. میتوانیم برای یک روز دیگر برنامه بگذاریم؟» همچنین تغییر برنامه را به دوستانشان اطلاع دهند.
موقعیت ۲: حمیده موضوعی را به یکی از دوستانش میگوید و از او میخواهد به دیگران نگوید، اما چند روز بعد متوجه میشود، چند نفر از همکلاسیهایش موضوع را میدانند. او عصبانی میشود و… . حمیده چه واکنشی باید داشته باشد؟
پاسخ: حمیده باید پس از آرام شدن، در خلوت با دوستش صحبت کند و پیش از متهم کردن او بپرسد موضوع چگونه به دیگران منتقل شده است. میتواند بگوید: «من از تو خواسته بودم این موضوع خصوصی بماند و از اینکه دیگران آن را میدانند ناراحتم.» اگر دوستش آن را گفته باشد، از او بخواهد اشتباهش را بپذیرد و به پخش بیشتر آن کمک نکند. حمیده نیز میتواند برای اعتماد دوباره، حدود روشنتری در دوستی خود تعیین کند.
موقعیت ۳: رضا و خواهرش یک رایانهٔ مشترک دارند. رضا مشغول کار با رایانه بود اما یک دفعه بدون آنکه بخواهد، چند مورد از پروندههای (فایل) مهمی را که خواهرش ذخیره کرده بود، پاک کرد. خواهر رضا، بسیار عصبانی شد. رضا چه کار باید بکند؟
پاسخ: رضا باید آرام بماند، به ناراحتی خواهرش گوش بدهد و مسئولیت اشتباهش را بپذیرد. مثلاً بگوید: «میدانم فایلهایت مهم بودند. ناخواسته پاکشان کردم و متأسفم. بیایید از کسی که بلد است برای برگرداندنشان کمک بگیریم.» او باید برای جبران تلاش کند و با خواهرش دربارهٔ پوشههای جداگانه و نگهداری نسخهٔ پشتیبان از فایلهای مهم توافق کند.
موقعیت ۴: شهرام از نانوایی محل، نان گرفته و در حال رفتن به خانه است. در همسایگی خانهٔ شهرام، پسری زندگی میکند که چند سال از او بزرگتر است و اغلب حالت خشمگین و پرخاشگر دارد. همچنین معمولاً دیگران را مسخره و تحریک به دعوا میکند و بهانهای هم برای دعوا، پیش میکشد. شهرام از کنار او رد میشود تا به خانه برود اما آن پسر جلویش را میگیرد و شروع به فحش دادن میکند. شهرام با متانت به راهش ادامه میدهد اما باز مورد توهین قرار میگیرد. شهرام چه رفتاری باید داشته باشد؟
پاسخ: شهرام نباید وارد دعوا شود یا توهین را با توهین پاسخ دهد. بهتر است فاصله بگیرد و به محل امنی مانند خانه یا مغازهای نزدیک برود. اگر پسر راهش را بسته یا او را تهدید میکند، از یک بزرگتر قابل اعتماد کمک بخواهد. سپس موضوع را به والدینش اطلاع دهد تا برای جلوگیری از تکرار این رفتار پیگیری کنند. کمک خواستن در چنین موقعیتی نشانهٔ تصمیم درست است.
📌 هنگام خشم، به خودمان، دیگران و وسایل آسیب نمیزنیم. ناراحتی را میتوان با گفتوگوی روشن و محترمانه بیان کرد.
ادامهٔ پاسخهای صفحه ۲۸
آیا تاکنون نام انواع موادّ مخدّر را شنیدهاید؟ دربارهٔ موادّ مخدّر چه اطلاعاتی دارید؟
پاسخ: نمونه پاسخ: بله؛ نامهایی مانند تریاک، هروئین، حشیش و شیشه را شنیدهام. این مواد میتوانند بر مغز، هوشیاری و رفتار اثر بگذارند و به سلامت آسیب برسانند. اثر همهٔ آنها یکسان نیست؛ بعضی آرامبخش، بعضی محرک و بعضی توهمزا هستند. مصرف آنها میتواند به وابستگی و اعتیاد منجر شود.
۷ـ آیا فردی که مشکلاتی در زندگی دارد، عاقلانه است به موادّ مخدّر پناه ببرد؟ چرا؟
پاسخ: خیر؛ مصرف مواد مشکل اصلی را حل نمیکند و ممکن است مشکلات جسمی، روانی، مالی و خانوادگی تازهای ایجاد کند. راه درست این است که فرد برای شناخت و حل مشکل، از خانواده، مشاور یا متخصص کمک بگیرد.
۸ـ در سالهای قبل مطالبی دربارهٔ مهارت «نه گفتن» آموختید. توضیح دهید منظور از این مهارت چیست؟
پاسخ: «نه گفتن» یعنی بتوانیم درخواست نادرست، خطرناک یا برخلاف خواستهٔ خود را روشن و قاطع رد کنیم و زیر فشار دیگران تسلیم نشویم. مثلاً اگر کسی مصرف سیگار یا مواد را پیشنهاد کرد، بگوییم: «نه، من مصرف نمیکنم.» اگر اصرار کرد، پاسخ خود را تکرار کنیم و از موقعیت دور شویم. لازم نیست برای رد یک پیشنهاد خطرناک، وارد بحث طولانی شویم.
۹ـ علل گرایش افراد به موادّ مخدّر کداماند؟ راهحل درست برخورد با هر یک از آنها چیست؟
پاسخ:
- 🔸 فرار از مشکلات و ناراحتیها: به جای مصرف مواد، دربارهٔ مشکل با فردی قابل اعتماد صحبت کنیم و مهارت حل مسئله و کمک گرفتن از مشاور را یاد بگیریم.
- 🔸 فشار دوستان و ناتوانی در نه گفتن: پاسخ قاطع را تمرین کنیم، دوستان مسئولیتپذیر انتخاب کنیم و از جمعی که ما را به کار خطرناک تشویق میکند فاصله بگیریم.
- 🔸 کنجکاوی و میل به تجربه: اطلاعات را از منابع معتبر و افراد آگاه به دست بیاوریم و کنجکاوی خود را با فعالیتهای سالم پاسخ دهیم؛ امتحان کردن مواد راه امنی برای شناخت آنها نیست.
- 🔸 خودنمایی و اثبات بزرگ شدن: با مسئولیتپذیری، یادگیری مهارت و تصمیمهای درست توانایی خود را نشان دهیم؛ مصرف مواد نشانهٔ بلوغ و شجاعت نیست.
- 🔸 باور کردن حرفهای فریبنده: ادعاهایی مانند «ضرر ندارد» یا «هر وقت بخواهی کنار میگذاری» را نپذیریم و برای کسب اطلاعات از خانواده، مشاور یا متخصص کمک بگیریم.
- همچنین بخوانید: جواب فعالیت های درس سوم مطالعات هشتم؛ ساختار و تشکیلات دولت
جواب فعالیت صفحه ۲۹ مطالعات هشتم
۱۰ـ با توجه به مطالبی که در این صفحات خواندید و دانستههای قبلی خود، به طور گروهی، پیامدهای مصرف موادّ مخدّر را در زندگی یک فرد، روی کاغذ فهرست کنید و به معلم بدهید.
پاسخ: مصرف مواد، بسته به نوع ماده و شیوه و میزان مصرف، میتواند پیامدهای زیر را داشته باشد:
- 🔸 آسیب به سلامت جسم و روان و ایجاد وابستگی.
- 🔸 اختلال در تمرکز، حافظه، قضاوت و تصمیمگیری.
- 🔸 تغییر خواب، خلقوخو و رفتار.
- 🔸 افت تحصیلی یا کاهش توانایی انجام کار و مسئولیتها.
- 🔸 اختلاف در روابط خانوادگی و دوستانه و کاهش اعتماد.
- 🔸 هزینههای مصرف و درمان و ایجاد مشکلات مالی.
- 🔸 افزایش خطر حوادث و رفتارهای آسیبزا.
- 🔸 مسمومیت شدید و در بعضی موارد مرگ.
۱۱ـ چرا بیشتر کشورها با قاچاقچیان و مصرفکنندگان موادّ مخدّر مبارزه میکنند؟
پاسخ: برای جلوگیری از گسترش مصرف و اعتیاد، حفاظت از سلامت مردم، کاهش آسیبهای خانوادگی و اجتماعی و مقابله با سودجویی قاچاقچیان. مبارزه با قاچاق، دسترسی به مواد را محدود میکند و آموزش، پیشگیری و درمان نیز به کاهش مصرف کمک میکند. افراد گرفتار اعتیاد به درمان و حمایت نیاز دارند و تحقیر یا طرد کردن آنها راهحل مناسبی نیست.
خلاصه درس پنجم مطالعات هشتم؛ آسیبهای اجتماعی و پیشگیری از آنها
نوجوانی دورهٔ شناخت خود، یادگیری مهارت و حرکت به سوی استقلال است. هدفگذاری، مشورت و انتخاب فعالیتهای سالم کمک میکند از فرصتهای این دوره بهتر استفاده کنیم. خشم احساسی طبیعی است، اما باید آن را بدون آسیب زدن به خود، دیگران یا وسایل بیان کنیم. مکث، نفس کشیدن آرام، گفتوگوی محترمانه و کمک گرفتن از بزرگترها از راههای مدیریت خشم هستند. مصرف مواد نیز میتواند سلامت و زندگی فرد را با مشکلات جدی روبهرو کند. آگاهی، مهارت نه گفتن، دوستیهای سالم و کمک گرفتن هنگام مشکلات، در پیشگیری نقش دارند. اعتیاد قابل درمان و مدیریت است و افراد گرفتار آن به حمایت و کمک تخصصی نیاز دارند.
پاسخ درس قبلی : جواب فعالیت های درس چهارم مطالعات هشتم؛ وظایف دولت
