جواب فعالیت های درس یازدهم مطالعات ششم | اصفهان نصف جهان

آیا تاکنون به اصفهان سفر کرده‌اید؟ اگر آری، چه خاطره‌ای از سفر به این شهر دارید؟

پاسخ: بله؛ به‌عنوان نمونه، بازدید از میدان نقش جهان، مسجد امام، کاخ عالی‌قاپو و قدم‌زدن در کنار زاینده‌رود از خاطرات زیبای سفر به اصفهان است.

آیا می‌دانید هرساله هزاران نفر از مردم کشور در بهترین روز‌های تعطیلات خود به این شهر سفر می‌کنند؟

پاسخ: بله؛ وجود بناهای تاریخی باشکوه، معماری و هنر کم‌نظیر، صنایع‌دستی و جاذبه‌های فرهنگی باعث شده است اصفهان یکی از مهم‌ترین مقصدهای گردشگری ایران باشد.

راستی چرا اصفهان شهرت جهانی دارد؟

پاسخ: زیرا اصفهان آثار تاریخی و هنری ارزشمندی، به‌ویژه از دوره صفویه، دارد و میدان‌ها، مسجدها، کاخ‌ها، پل‌ها و صنایع‌دستی آن در جهان شناخته شده‌اند.

کدام بناها و آثار تاریخی باشکوه در این شهر وجود دارد؟

پاسخ: میدان نقش جهان، مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌اللّه، کاخ عالی‌قاپو، کاخ چهلستون، کاخ هشت‌بهشت، بازار قیصریه، سی‌وسه‌پل و پل خواجو از بناها و آثار مشهور اصفهان هستند.

این آثار در چه دوره‌ای به‌وجود آمده‌اند و چه ویژگی‌هایی دارند؟

پاسخ: بسیاری از آثار مشهور اصفهان در دوره صفویه ساخته شده‌اند. معماری باشکوه، گنبد و مناره، کاشی‌کاری، کتیبه‌نویسی، گچ‌بری، سنگ‌کاری و نقاشی‌های مینیاتور از ویژگی‌های آنهاست.

شما و دوستانتان می‌خواهید از اصفهان دیدن کنید و نقشه‌ی صفحه‌ی قبل را خریده‌اید. همفکری کنید و روی نقشه، مکان‌های تاریخی و دیدنی، مساجد، بازار و… را پیدا کنید و نام ببرید.

پاسخ:

✓ مکان‌های تاریخی و دیدنی: کاخ چهلستون، کاخ هشت‌بهشت، کاخ عالی‌قاپو، میدان نقش جهان، پارک شهید رجایی، تالار تیموری، موزه تاریخ طبیعی و موزه هنرهای معاصر

✓ مساجد: مسجد امام و مسجد شیخ لطف‌اللّه

✓ بازارها: بازار قیصریه و بازار هنر

اگر بخواهید مهمان‌سرایی انتخاب کنید که به آثار تاریخی نزدیک باشد، کدام را انتخاب می‌کنید؟

پاسخ: هتل عباسی را انتخاب می‌کنیم؛ زیرا در محدوده مرکزی شهر قرار دارد و به آثاری مانند کاخ هشت‌بهشت، چهلستون و میدان نقش جهان نزدیک است.

با توجّه به شکل بالا، این بناها را نام ببرید.

پاسخ: بازار قیصریه، مسجد شیخ لطف‌اللّه، مسجد امام و کاخ عالی‌قاپو.

۴۰ متر؟ چطور در آن زمان که ابزار و وسایل امروزی را نداشتند این کار را انجام می‌دادند؟!

پاسخ: معماران و بنّایان ماهر با دانش هندسه و محاسبه دقیق، داربست‌های چوبی، قرقره، اهرم، سطح شیب‌دار و نیروی انسان و حیوان، مصالح را جابه‌جا می‌کردند و بناهای بلند را مرحله‌به‌مرحله می‌ساختند.

به تصاویر مسجد امام و مسجد شیخ‌ لطف‌اللّه دقّت کنید. مهم‌ترین تفاوتی که در این دو مسجد مشاهده می‌کنید، چیست؟

پاسخ: مسجد امام مناره‌های بلند دارد؛ اما مسجد شیخ لطف‌اللّه بدون مناره است. همچنین مسجد امام بزرگ‌تر است و گنبدی فیروزه‌ای دارد، درحالی‌که مسجد شیخ لطف‌اللّه کوچک‌تر است و رنگ گنبد آن نخودی است.

به تصاویر مسجد امام و مسجد شیخ لطف‌اللّه در این درس با دقت نگاه کنید. حتماً در محل زندگی شما مساجدی وجود دارند که کمتر از ۵۰ سال از ساخت آنها می گذرد. چه تفاوت هایی میان این دو مسجد با مساجد جدید شهر یا روستای شما وجود دارد؟

پاسخ: مسجد امام و مسجد شیخ لطف‌اللّه گنبدهای بزرگ، کاشی‌کاری‌های ظریف، کتیبه‌های خوش‌نویسی‌شده، گچ‌بری و معماری بسیار پرجزئیات دارند؛ اما بیشتر مسجدهای جدید محل زندگی ما با مصالح امروزی مانند بتن، آهن و آجر ساخته شده‌اند، اندازه کوچک‌تری دارند و تزیینات و کاشی‌کاری آنها ساده‌تر و کمتر است.

به نظر شما چرا امروزه مساجدی با طراحی مشابه این دو مسجد را کمتر می بینیم؟

پاسخ: زیرا ساخت چنین بناهایی به هزینه و زمان بسیار زیاد، فضای وسیع و هنرمندان و استادکاران فراوان نیاز دارد. محدودیت زمین در شهرها و استفاده از روش‌ها و مصالح جدید نیز باعث شده است بیشتر مسجدهای امروزی ساده‌تر و سریع‌تر ساخته شوند.

با توجّه به مطالبی که در این درس آموختید، انواع فنون و هنر‌هایی را که در ساختن بنا‌های تاریخی اصفهان به کار رفته است، فهرست کنید؛ مثال: کاشی کاری،…… .

پاسخ: معماری، کاشی‌کاری، گچ‌بری، سنگ‌کاری و سنگ‌تراشی، خطّاطی، کتیبه‌نویسی، نقّاشی مینیاتور، آجرکاری، منبّت‌کاری و مقرنس‌کاری.

فرض کنید دوستی در خارج از ایران دارید که می‌خواهد به ایران بیاید و از اصفهان دیدن کند. به طور گروهی یک کارت پستال با نشانه‌هایی از شهر اصفهان درست، و او را به دیدن اصفهان دعوت کنید. کارت دعوت گروه خود را به تابلوی کلاس نصب کنید.

پاسخ: نمونه متن کارت دعوت:

راهنمای ساخت: روی کارت می‌توانید تصویر میدان نقش جهان یا سی‌وسه‌پل را بچسبانید و اطراف آن را با طرح کاشی‌های فیروزه‌ای و نماد صنایع‌دستی اصفهان تزیین کنید.

اصفهان مرکز استان اصفهان است، در کوهپایه‌های زاگرس قرار دارد و زاینده‌رود از میان آن عبور می‌کند. نقشه گردشگری، مکان‌های دیدنی و آثار تاریخی یک شهر را نشان می‌دهد و به گردشگران در یافتن مسیرها و انتخاب محل اقامت کمک می‌کند.

اصفهان در دوره‌های مختلف اهمیت داشته، اما اوج شکوفایی آن مربوط به دوره صفویه است. میدان نقش جهان، مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌اللّه، کاخ عالی‌قاپو و بازار قیصریه از آثار مهم این دوره هستند.

گنبد و مناره، کاشی‌کاری، کتیبه‌نویسی، خطّاطی، گچ‌بری، سنگ‌کاری و نقاشی مینیاتور از جلوه‌های معماری و هنر بناهای تاریخی اصفهان‌اند. فراوانی این آثار باشکوه سبب شده است اصفهان به «نصف جهان» شهرت پیدا کند.