جواب فعالیت های درس چهاردهم مطالعات هفتم | منابع آب و خاک
پاسخ کامل فعالیت های درس ۱۴ مطالعات هفتم «منابع آب و خاک» شامل جواب سوالات، تمرین ها و کاربرگه های صفحات ۷۹، ۸۰، ۸۱، ۸۳، ۸۵ و ۸۶ کتاب.
در این مطلب، پاسخ کامل فعالیتهای درس چهاردهم «منابع آب و خاک» از کتاب مطالعات اجتماعی پایه هفتم را بررسی میکنیم. تمام سؤالهای صفحات ۷۹، ۸۰، ۸۱، ۸۳، ۸۵ و ۸۶ و کاربرگههای شماره ۱۱، ۱۲ و ۱۳ بهصورت کامل و مطابق کتاب درسی پاسخ داده شدهاند.
درس قبلی : جواب فعالیت های درس سیزدهم مطالعات هفتم | جمعیت ایران
جواب صفحه ۷۹ مطالعات هفتم
۱- همفکری کنید و روی یک کاغذ بنویسید مردم در چه فعالیتهایی در منزل، شهر، روستا، مدرسه و… از آب استفاده میکنند؟ فهرست خود را در کلاس بخوانید.
پاسخ: مردم در فعالیتهای زیر از آب استفاده میکنند:
✓ آشامیدن و پختن غذا
● شستن دستها، لباسها، ظروف، میوهها و سبزیها
◆ حمامکردن و رعایت بهداشت
✓ نظافت خانه، مدرسه، بیمارستان و دیگر مکانهای عمومی
● آبیاری باغها، باغچهها و زمینهای کشاورزی
◆ آبدادن به دامها و طیور
✓ خاموشکردن آتش و مهار آتشسوزی
● استفاده در کارخانهها، نیروگاهها و کارگاههای تولیدی
◆ پرکردن استخرها و فعالیتهای ورزشی و تفریحی
✓ تولید برق در نیروگاههای برقآبی
۲- به شکل چرخه یا گردش آب در طبیعت توجه کنید و مقابل اعداد ۱ تا ۵، هر مرحله را توضیح دهید.
پاسخ:
| شماره | مرحله چرخه آب | توضیح |
|---|---|---|
| ۱ | تبخیر | آب دریاها، دریاچهها و رودها بر اثر گرمای خورشید تبخیر میشود و به شکل بخار آب بالا میرود. |
| ۲ | تشکیل و جابهجایی ابرها | بخار آب در ارتفاعات سرد و متراکم میشود، ابر تشکیل میدهد و باد ابرها را جابهجا میکند. |
| ۳ | بارش | قطرههای آب موجود در ابرها به شکل باران، برف یا تگرگ بر سطح زمین فرو میریزند. |
| ۴ | رواناب و آبهای جاری | آب حاصل از بارش و ذوب برفها از ارتفاعات به سمت رودها، دریاچهها و دریاها جاری میشود. |
| ۵ | جمعشدن یا نفوذ آب | آبها وارد دریاچهها و برکهها میشوند یا در زمین فرو میروند و آبهای زیرزمینی را تشکیل میدهند. |
جواب صفحه ۸۰ مطالعات هفتم
۳- میانگین بارش سالانه کشور ما حدود ۲۳۰ میلیمتر است. روی نمودار مقابل این میانگین را با برخی از کشورهای همسایه مقایسه کنید. چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: اطلاعات نمودار کتاب به این صورت است:
| کشور | میانگین بارش سالانه |
|---|---|
| ترکیه | ۶۰۰ میلیمتر |
| پاکستان | ۵۰۰ میلیمتر |
| جمهوری آذربایجان | ۴۴۵ میلیمتر |
| افغانستان | ۳۲۵ میلیمتر |
| ایران | ۲۳۰ میلیمتر |
| عراق | ۲۱۵ میلیمتر |
| ترکمنستان | ۱۶۰ میلیمتر |
نتیجه: میزان بارش ایران از ترکیه، پاکستان، جمهوری آذربایجان و افغانستان کمتر و از عراق و ترکمنستان بیشتر است. بنابراین ایران در شمار کشورهای کمباران قرار دارد و منابع آب آن محدود است؛ پس باید در مصرف آب صرفهجویی کنیم و از منابع آب سطحی و زیرزمینی حفاظت کنیم.
جواب صفحه ۸۱ مطالعات هفتم
۴- کاربرگه شماره (۱۱) نقشه پراکندگی رودهای ایران را در کلاس کامل کنید.
نام رودهایی را که با شماره مشخص شدهاند بنویسید.
پاسخ:
| شماره روی نقشه | نام رود |
|---|---|
| ۱ | اترک |
| ۲ | ارس |
| ۳ | سفیدرود |
| ۴ | سیمینهرود |
| ۵ | دز |
| ۶ | زایندهرود |
| ۷ | دالکی |
نام دریاچهها را بنویسید.
پاسخ: دریاچه ارومیه، دریاچه نمک قم، دریاچه بختگان و دریاچه جازموریان.
نام باتلاقی که زایندهرود به آن میریزد چیست؟
پاسخ: زایندهرود به باتلاق گاوخونی میریزد.
دریاچهها، دریاها و مسیر رودها را با مداد آبی رنگ کنید.
پاسخ: مسیر رودهای اترک، ارس، سفیدرود، سیمینهرود، دز، زایندهرود و دالکی و همچنین دریای خزر، خلیج فارس، دریای عمان و دریاچههای مشخصشده را با مداد آبی رنگ میکنیم.
کدامیک از رودها و دریاچههایی که نام بردید، خشک یا بسیار کمآب شدهاند؟ پرسوجو کنید و بنویسید.
پاسخ: دریاچه ارومیه، دریاچه بختگان، جازموریان و باتلاق گاوخونی در دورههایی با خشکی یا کمآبی شدید روبهرو شدهاند. زایندهرود نیز در بخشهایی از سال و در بعضی سالهای کمبارش خشک یا بسیار کمآب میشود و آب سیمینهرود نیز در دورههای خشکسالی کاهش مییابد.
۵- اگر به شما بگویند چرا با آنکه کشور ایران از شمال و جنوب به دریاهای بزرگی راه دارد، با مشکل کمبود آب مواجه است، شما چه پاسخی میدهید؟
پاسخ: آب دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان شور است و بدون شیرینسازی برای آشامیدن و کشاورزی مناسب نیست. بیشتر نواحی داخلی ایران نیز بارندگی کم، تبخیر زیاد و آبوهوای گرم و خشک دارند. رشتهکوهها مانع ورود بخشی از رطوبت دریاها به نواحی داخلی میشوند و بارشها نیز در همه نقاط کشور یکسان نیست؛ بنابراین ایران با محدودیت منابع آب شیرین روبهرو است.
۶- آیا تاکنون نام سواحل مکران را شنیدهاید؟ با معلم خود این محدوده را در نقشه مشخص کنید.
پاسخ: سواحل مکران در جنوب شرقی ایران و در امتداد دریای عمان قرار دارند. این سواحل از حوالی بندر جاسک در استان هرمزگان تا چابهار و خلیج گواتر در استان سیستان و بلوچستان امتداد یافتهاند. برای مشخصکردن آن روی نقشه، بخش ساحلی جنوب شرقی ایران در کنار دریای عمان را علامت میزنیم.
جواب صفحه ۸۳ مطالعات هفتم
۷- با یکی از سالمندان خانواده یا خویشاوندان طبق کاربرگه شماره (۱۲) مصاحبه کنید و نتیجه را در کلاس بخوانید.
پاسخ: نمونه مصاحبه کامل زیر با فرض گفتوگو با پدربزرگ نوشته شده است.
مصاحبه من با آقای محمد رضایی، پدربزرگم، درباره مصرف آب در زمان گذشته
سؤال: آیا وقتی همسن من بودید بهراحتی به آب دسترسی داشتید؟ چطور؟
پاسخ: خیر، دسترسی به آب مانند امروز آسان نبود. مردم آب موردنیاز خود را از چشمه، قنات، چاه یا آبانبار تهیه میکردند و گاهی مجبور بودند ظرفهای آب را از مسافتی دور تا خانه حمل کنند.
سؤال: وقتی جوان بودید، مصرف آب در خانه شما چه فرقی با امروز داشت؟
پاسخ: در گذشته آب کمتر مصرف میشد؛ زیرا تهیه و حمل آب دشوار بود. مردم برای شستوشو، حمامکردن و نظافت از مقدار محدودی آب استفاده میکردند و آب را بیهوده هدر نمیدادند.
سؤال: آیا شما در خانهتان حمام و دوش داشتید؟
پاسخ: خیر، بیشتر خانهها حمام و دوش نداشتند و مردم برای شستوشو به حمام عمومی میرفتند.
سؤال: آیا شما در خانهتان آب گرم داشتید؟ آب را چطور گرم میکردید؟
پاسخ: آب گرم لولهکشی وجود نداشت. آب را در دیگ یا کتری روی اجاق، هیزم یا چراغ نفتی گرم میکردیم.
سؤال: لباسهایتان را چطور میشستید؟
پاسخ: لباسها را با دست و در تشت میشستیم. در بعضی روستاها نیز مردم لباسها را کنار چشمه، قنات یا رودخانه میشستند.
سؤال: آیا در زمان شما مردم از صرفهجویی در آب یا قطع آب و کمبود آب حرف میزدند؟ چرا؟
پاسخ: مردم همیشه ارزش آب را میدانستند؛ زیرا تهیه آن دشوار بود. جمعیت و مصرف آب نیز کمتر از امروز بود، اما هنگام خشکسالی و کمشدن آب چشمهها و قناتها درباره صرفهجویی و کمبود آب صحبت میشد.
نتیجه مصاحبه: مصرف آب در گذشته کمتر از امروز بود. با افزایش جمعیت، گسترش آب لولهکشی و تغییر شیوه زندگی، مصرف آب بیشتر شده است؛ بنابراین امروز صرفهجویی و مصرف صحیح آب اهمیت بیشتری دارد.
جواب صفحه ۸۵ مطالعات هفتم
۸- همفکری کنید و کاربرگه شماره (۱۳) «پیشنهاد درباره مصرف صحیح آب» را در کلاس انجام دهید.
پاسخ: پیشنهادهای مناسب برای کاهش مصرف آب عبارتاند از:
| فعالیت | پیشنهادهای مصرف صحیح آب |
|---|---|
| آبیاری باغچه | باغچه را هنگام عصر یا صبح زود آبیاری کنیم و از آبیاری قطرهای یا آب باقیمانده شستوشوی میوهها استفاده کنیم. |
| مسواکزدن | هنگام مسواکزدن شیر آب را ببندیم و برای شستن دهان از یک لیوان آب استفاده کنیم. |
| حمامکردن | زمان حمامکردن را کوتاه کنیم و هنگام صابونزدن یا شستن موها، دوش حمام را باز نگذاریم. |
| شستن سبزی و میوه | میوهها و سبزیها را در ظرفی پر از آب بشوییم و فقط برای آبکشی نهایی از آب جاری استفاده کنیم. |
| شستن اتومبیل | بهجای شلنگ باز، از سطل آب و دستمال استفاده کنیم یا خودرو را به کارواش مجهز به سامانه بازیافت آب ببریم. |
| استفاده از ماشین لباسشویی | ماشین لباسشویی را زمانی روشن کنیم که ظرفیت آن کامل شده باشد و برنامه شستوشوی اقتصادی را انتخاب کنیم. |
| نظافت حیاط یا راهپله | ابتدا محیط را جارو کنیم و بهجای شستن با شلنگ، از تی و مقدار کمی آب در سطل استفاده کنیم. |
| شستن ظروف | همه ظرفها را در یک محل جمع کنیم، باقیمانده غذا را برداریم و هنگام کفزدن شیر آب را ببندیم تا شستوشو با آب کمتری انجام شود. |
۹- اگر ۱۰ دقیقه زمان دوشگرفتن در حمام طول بکشد، چند لیتر آب، معادل چند لیوان، مصرف میشود؟ حساب کنید.
پاسخ: طبق کتاب، هنگام دوشگرفتن در هر دقیقه بهطور متوسط ۲۰ لیتر آب مصرف میشود:
۲۰ لیتر × ۱۰ دقیقه = ۲۰۰ لیتر آب
اگر گنجایش هر لیوان را حدود ۲۵۰ میلیلیتر در نظر بگیریم، هر لیتر برابر با ۴ لیوان است:
۲۰۰ لیتر × ۴ لیوان = ۸۰۰ لیوان آب
نتیجه: در یک دوش ۱۰ دقیقهای تقریباً ۲۰۰ لیتر آب، معادل ۸۰۰ لیوان مصرف میشود.
۱۰- اگر شعری درباره آب میدانید، در کلاس بخوانید.
پاسخ: شعر پیشنهادی:
آب یعنی زندگی، یعنی بهار
چشمه و رود و درخت میوهدار
قطرهقطره باید آن را پاس داشت
تا بماند سبز، باغ و کوهسار
آب را هرگز نباید داد هدر
تا نماند تشنه، فردای بشر
۱۱- به این تصویر دقت کنید و با همفکری یکدیگر بگویید خاک چه اهمیتی در زندگی موجودات زنده دارد؟
پاسخ: گیاهان برای رشد و دریافت آب و مواد معدنی به خاک نیاز دارند. انسانها و جانوران گیاهخوار از گیاهان تغذیه میکنند و جانوران گوشتخوار نیز از جانوران گیاهخوار غذا به دست میآورند؛ بنابراین خاک پایه تولید غذا و آغاز بسیاری از زنجیرههای غذایی است. خاک همچنین محل زندگی بسیاری از جانوران و جانداران ریز است و آب را در خود ذخیره میکند.
آیا میتوانید کاربردهای دیگر خاک را در زندگی انسان نام ببرید؟
پاسخ: خاک علاوه بر تولید مواد غذایی، کاربردهای زیر را دارد:
✓ کشاورزی و پرورش گیاهان
● ساخت خانه، جاده و دیگر سازهها
◆ تولید آجر، سفال، کاشی و سرامیک
✓ ذخیره و تصفیه طبیعی بخشی از آبها
● فراهمکردن زیستگاه برای جانورانی مانند کرم خاکی و مورچه
جواب صفحه ۸۶ مطالعات هفتم
۱۲- ده مورد از مواد غذایی را که در دو روز گذشته مصرف کردهاید بنویسید و در جدول علامت بزنید.
پاسخ: نمونه تکمیلشده جدول به شکل زیر است. همه این مواد غذایی بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به خاک وابستهاند؛ زیرا خوراک دامها و زنبورها نیز از گیاهانی تأمین میشود که در خاک رشد میکنند.
| مواد غذایی که خوردهام | منبع گیاهی | منبع حیوانی | به خاک وابستگی دارد | به خاک وابستگی ندارد |
|---|---|---|---|---|
| شیر | – | ✓ | ✓ | – |
| نان | ✓ | – | ✓ | – |
| برنج | ✓ | – | ✓ | – |
| تخممرغ | – | ✓ | ✓ | – |
| گوشت | – | ✓ | ✓ | – |
| عدس | ✓ | – | ✓ | – |
| سیب | ✓ | – | ✓ | – |
| ماست | – | ✓ | ✓ | – |
| عسل | – | ✓ | ✓ | – |
| سبزی | ✓ | – | ✓ | – |
