جواب با هم بیندیشید صفحه ۱۰۱ زمین شناسی یازدهم؛ فصل ششم
جواب با هم بیندیشید صفحه ۱۰۱ زمین شناسی یازدهم فصل ۶ زمین شناسی و سازههای مهندسی؛ پاسخ سوال ارتباط امتداد محور سد با امتداد لایهبندی.
در صفحه ۱۰۱ زمینشناسی یازدهم از فصل ششم «زمینشناسی و سازههای مهندسی»، درباره شرایط زمینشناسی مناسب برای ساخت سد صحبت میشود. یکی از عوامل مهم، نحوه قرارگیری لایههای سنگی نسبت به محور سد است.
زمینه لازم از متن کتاب:
در مطالعات زمینشناسی سد، وضعیت مخزن، تکیهگاهها و پی سد از نظر پایداری و فرار آب بررسی میشود. برای جلوگیری از نشت آب، دیوارهها و کف مخزن باید نفوذناپذیر یا دارای نفوذپذیری بسیار کم باشند.
اگر امتداد لایهها عمود بر راستای محور سد باشد، شرایط نامناسبتر است؛ زیرا برخورد سد با لایههای ضعیف، نفوذپذیر، حفرهدار، هوازده یا گسله میتواند سبب ناپایداری و فرار آب شود.
اما اگر امتداد لایهها با محور سد موازی باشد، شرایط مطلوبتر است؛ زیرا میتوان سد را روی لایههای مقاومتر و نفوذناپذیرتر احداث کرد.
جواب با هم بیندیشید صفحه ۱۰۱ زمینشناسی یازدهم
پاسخ: گزینه (ب) برای ساخت سد مناسبتر است.
در گزینه (ب)، امتداد لایههای سنگی با محور سد موازی است. در این حالت میتوان محل سد را به گونهای انتخاب کرد که پی و تکیهگاههای آن روی لایههای مقاومتر و کمنفوذتر قرار گیرند و بدنه سد نیز بیشتر با یک نوع سنگ در ارتباط باشد؛ در نتیجه احتمال نشست نامتقارن، ناپایداری و نشت آب کمتر میشود.
اما در گزینه (الف)، امتداد لایهها نسبت به محور سد وضعیت نامناسبتری دارد و سد با لایههای مختلف برخورد میکند. اگر در میان این لایهها سنگهای سست، نفوذپذیر، هوازده یا حفرهدار وجود داشته باشد، احتمال فرار آب و ناپایداری پی و تکیهگاهها افزایش مییابد.
