مطالب درسی

سوالات متن فصل پانزدهم علوم هفتم با جواب؛ فصل ۱۵ تبادل با محیط

نمونه سوال، پرسش‌های تشریحی، تعریف‌ها و جای خالی فصل پانزدهم علوم هفتم تبادل با محیط، همراه با پاسخ کامل.

در این مطلب سوالات فصل پانزدهم علوم هفتم «تبادل با محیط» را با جواب‌های دقیق، کوتاه و امتحانی آماده کرده‌ایم. سؤال‌ها مهم‌ترین مباحث این فصل مانند دستگاه تنفس، مسیر عبور هوا، کیسه‌های هوایی، دم و بازدم، انتقال گازهای تنفسی، حنجره و تولید صدا، دستگاه دفع ادرار، کلیه، گردیزه یا نفرون، تشکیل ادرار و تنظیم آب بدن را پوشش می‌دهند.

⭐ راهنمای شب امتحان: اگر زمان کمی دارید، ابتدا سؤال‌های ستاره‌دار را بخوانید. در این فصل دو مسیر را حتماً از حفظ باشید: مسیر هوا تا کیسه‌های هوایی و مسیر ادرار از کلیه تا خارج بدن.

سوالات فصل پانزدهم علوم هفتم با جواب

دستگاه تنفس

۱- وظیفه دستگاه تنفس چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: دستگاه تنفس اکسیژن مورد نیاز یاخته‌ها را تأمین و کربن‌دی‌اکسید تولیدشده را از بدن دفع می‌کند.

۲- چرا اکسیژن برای یاخته‌های بدن اهمیت دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: یاخته‌ها برای فعالیت خود به اکسیژن نیاز دارند و اکسیژن در فرایند آزاد کردن انرژی مواد غذایی مانند قندها و چربی‌ها شرکت می‌کند.

۳- مسیر حرکت هوا از خارج بدن تا کیسه‌های هوایی را به ترتیب بنویسید. ⭐

بینی یا دهان ← حلق ← حنجره ← نای ← نایژه ← نایژک ← کیسه‌های هوایی

۴- نایژه چیست؟

✓ پاسخ: نای به دو شاخه تقسیم می‌شود که به هر یک از آن‌ها نایژه می‌گویند.

۵- نایژک‌ها در کجا قرار دارند و به چه چیزی ختم می‌شوند؟ ⭐

✓ پاسخ: نایژک‌ها به تعداد زیاد در شش‌ها پراکنده‌اند و در انتهای آن‌ها کیسه‌های هوایی قرار دارند.

کیسه‌های هوایی و تبادل گازها

۶- تبادل گازهای تنفسی در کجا انجام می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: بین کیسه‌های هوایی شش‌ها و مویرگ‌های خونی اطراف آن‌ها.

۷- در کیسه‌های هوایی اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید چگونه جابه‌جا می‌شوند؟ ⭐

✓ پاسخ: اکسیژن از کیسه‌های هوایی وارد خون می‌شود و کربن‌دی‌اکسید از خون وارد کیسه‌های هوایی می‌شود.

۸- چرا اطراف کیسه‌های هوایی مویرگ‌های فراوانی وجود دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: تا تبادل گازهای تنفسی میان هوا و خون به خوبی انجام شود.

۹- چرا وجود میلیون‌ها کیسه هوایی در شش‌ها برای تبادل گازها مفید است؟ ⭐

✓ پاسخ: زیاد بودن تعداد کیسه‌های هوایی باعث ایجاد سطح گسترده‌ای برای تبادل اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید می‌شود.

دم و بازدم

۱۰- دم و بازدم را تعریف کنید. ⭐

✓ پاسخ: دم: ورود هوا از محیط بیرون به درون شش‌ها.
بازدم: خروج هوا از شش‌ها به محیط بیرون.

۱۱- شش‌ها در کجای بدن قرار دارند؟

✓ پاسخ: درون قفسه سینه.

۱۲- قفسه سینه چه نقشی در تنفس دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: ضمن محافظت از شش‌ها، در باز و جمع شدن آن‌ها نیز نقش دارد.

۱۳- دیافراگم در کجا قرار دارد و چه نقشی دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: در پایین قفسه سینه قرار دارد و با تغییر شکل خود باعث دم و بازدم می‌شود.

۱۴- پرده جنب چیست؟

✓ پاسخ: پرده‌ای دولایه است که شش‌ها را به دیواره داخلی قفسه سینه متصل می‌کند.
💡 نکته: «پرده جنب» در کتاب داخل کادر آیا می‌دانید آمده است؛ بنابراین برای مرور کامل مفید است، اما آن را جزو سؤال‌های خیلی مهم شب امتحان قرار نداده‌ایم.

حنجره و تولید صدا

۱۵- حنجره در کجا قرار دارد؟

✓ پاسخ: بعد از حلق و در ابتدای نای.

۱۶- تارهای صوتی چیستند و چگونه صدا تولید می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: در حنجره دو پرده ماهیچه‌ای وجود دارد که به آن‌ها تارهای صوتی می‌گویند. عبور هوا از میان آن‌ها باعث ارتعاش و تولید صدا می‌شود.

۱۷- هنگام صحبت کردن دم انجام می‌دهیم یا بازدم؟

✓ پاسخ کوتاه: بازدم.

انتقال گازهای تنفسی

۱۸- خون گازهای تنفسی را به کمک چه بخش‌هایی منتقل می‌کند؟ ⭐

✓ پاسخ: به کمک گویچه‌های قرمز و خوناب (پلاسما).

۱۹- اکسیژن پس از ورود به خون چه مسیری را طی می‌کند؟ ⭐

✓ پاسخ: خون آن را به اطراف یاخته‌های بدن می‌رساند و اکسیژن وارد یاخته‌ها می‌شود.

۲۰- کربن‌دی‌اکسید تولیدشده در یاخته‌ها چگونه از بدن خارج می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: وارد خون می‌شود، به شش‌ها می‌رسد و از طریق بازدم از بدن خارج می‌شود.

۲۱- اکسیژن در یاخته‌ها در چه فرایندی شرکت می‌کند؟

✓ پاسخ: در فرایند آزاد کردن انرژی از موادی مانند قندها و چربی‌ها.

دستگاه دفع ادرار

۲۲- چرا بدن به دستگاه دفع نیاز دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: زیرا در بدن افزون بر کربن‌دی‌اکسید، مواد زائد و سمی دیگری نیز تولید می‌شوند که باید از بدن خارج شوند.

۲۳- اوره چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: یکی از مواد زائد و سمی تولیدشده در بدن است که باید دفع شود.

۲۴- کلیه‌ها چه موادی را از خون می‌گیرند و دفع می‌کنند؟ ⭐

✓ پاسخ: مواد زائد مانند اوره، نمک‌های اضافی و آب اضافی بدن را می‌گیرند و به صورت ادرار دفع می‌کنند.

۲۵- دستگاه دفع ادرار از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟ ⭐

✓ پاسخ: کلیه‌ها، میزنای‌ها، مثانه و میزراه.

۲۶- کلیه‌ها چه شکل و چه جایگاهی در بدن دارند؟ ⭐

✓ پاسخ: دو اندام لوبیایی‌شکل هستند که در طرفین ستون مهره‌ها و بالای ناحیه کمر قرار دارند.

۲۷- خون چگونه برای تصفیه وارد کلیه می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: به هر کلیه یک سرخرگ کلیوی وارد می‌شود که انشعابی از بزرگ‌سرخرگ آئورت است و خون را برای تصفیه به کلیه می‌آورد.

۲۸- خون تصفیه‌شده چگونه از کلیه خارج می‌شود؟

✓ پاسخ: از راه سیاهرگ کلیوی خارج و به بزرگ‌سیاهرگ زیرین وارد می‌شود.

گردیزه یا نفرون و تشکیل ادرار

۲۹- گردیزه یا نفرون چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: در ساختمان میکروسکوپی کلیه میلیون‌ها لوله پیچ‌درپیچ وجود دارد که به آن‌ها لوله ادراری یا گردیزه (نفرون) می‌گویند.

۳۰- کار اصلی گردیزه‌ها چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: تصفیه خون و جدا کردن مواد دفعی آن.

۳۱- ادرار چگونه در گردیزه‌ها تشکیل می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: گردیزه‌ها مواد زائد مانند اوره و نمک‌های اضافی را به همراه مقداری آب از مویرگ‌ها می‌گیرند و ادرار را می‌سازند.

۳۲- ادرار پس از تشکیل در گردیزه‌ها چه مسیری را طی می‌کند؟ ⭐

گردیزه ← لوله‌های جمع‌کننده ادرار ← لگنچه ← میزنای ← مثانه ← میزراه

۳۳- وظیفه مثانه چیست؟

✓ پاسخ: ادرار در مثانه ذخیره می‌شود تا زمان دفع فرا برسد.

۳۴- چه زمانی احساس دفع ادرار ایجاد می‌شود؟

✓ پاسخ: وقتی حجم ادرار در مثانه از حد مشخصی بیشتر شود.

تنظیم محیط داخلی و آب بدن

۳۵- مایع بین‌یاخته‌ای چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: یاخته‌های بدن در مایعی قرار دارند که به آن مایع بین‌یاخته‌ای می‌گویند.

۳۶- چرا نوع و مقدار مواد موجود در مایع بین‌یاخته‌ای باید تنظیم شود؟ ⭐

✓ پاسخ: تا یاخته‌های بدن بتوانند کارهای خود را به درستی انجام دهند.

۳۷- کلیه‌ها چگونه در تنظیم محیط داخلی بدن نقش دارند؟ ⭐

✓ پاسخ: با دفع مواد زائد، آب و نمک‌های اضافی به تنظیم ترکیب محیط داخلی بدن کمک می‌کنند.

۳۸- یکی از مهم‌ترین کارهای کلیه چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: تنظیم میزان آب بدن.

۳۹- کلیه‌ها چگونه مقدار آب بدن را تنظیم می‌کنند؟ ⭐

✓ پاسخ: با کم و زیاد کردن دفع آب به صورت ادرار.

۴۰- برای کمک به پیشگیری از سنگ کلیه و مثانه، کتاب چه توصیه‌ای دارد؟

✓ پاسخ: استفاده از آب آشامیدنی دارای مواد معدنی مناسب و استاندارد می‌تواند در پیشگیری از این بیماری‌ها مؤثر باشد.

سوالات مفهومی فصل پانزدهم

۴۱- دستگاه تنفس و دستگاه گردش خون چگونه با یکدیگر همکاری می‌کنند؟ ⭐

✓ پاسخ: دستگاه تنفس اکسیژن را وارد خون و کربن‌دی‌اکسید را از خون خارج می‌کند و دستگاه گردش خون این گازها را بین شش‌ها و یاخته‌های بدن جابه‌جا می‌کند.

۴۲- چرا مویرگ‌های اطراف کیسه‌های هوایی برای تبادل گازها مناسب‌اند؟

✓ پاسخ: وجود تعداد زیاد مویرگ‌ها در کنار کیسه‌های هوایی باعث می‌شود اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید بتوانند میان خون و هوای شش‌ها مبادله شوند.

۴۳- دستگاه گردش خون و کلیه‌ها چگونه با یکدیگر همکاری می‌کنند؟ ⭐

✓ پاسخ: خون مواد زائد را به کلیه‌ها می‌رساند؛ کلیه‌ها خون را تصفیه و مواد زائد و اضافی را جدا می‌کنند و خون تصفیه‌شده دوباره وارد گردش خون می‌شود.

۴۴- دستگاه تنفس و کلیه‌ها چه شباهتی دارند؟

✓ پاسخ: هر دو در دفع مواد زائد بدن نقش دارند؛ شش‌ها کربن‌دی‌اکسید را دفع می‌کنند و کلیه‌ها موادی مانند اوره، نمک و آب اضافی را دفع می‌کنند.

۴۵- اگر کلیه‌ها نتوانند آب و مواد اضافی را به‌درستی دفع کنند چه مشکلی ایجاد می‌شود؟

✓ پاسخ: تنظیم مایع بین‌یاخته‌ای و محیط اطراف یاخته‌ها مختل می‌شود و یاخته‌ها نمی‌توانند فعالیت طبیعی خود را به‌خوبی انجام دهند.

۴۶- چرا نمی‌توانیم مانند گرسنگی و تشنگی، چند روز بدون هوا زنده بمانیم؟ ⭐

✓ پاسخ: چون یاخته‌های بدن برای ادامه فعالیت خود به اکسیژن نیاز دارند و بدون تأمین آن، بدن نمی‌تواند مدت زیادی به فعالیت طبیعی ادامه دهد.

درست یا نادرست فصل پانزدهم علوم هفتم

۱- دستگاه تنفس اکسیژن مورد نیاز یاخته‌ها را تأمین می‌کند. ✅ درست

۲- کیسه‌های هوایی در ابتدای نای قرار دارند. ❌ نادرست

۳- تبادل گازهای تنفسی میان کیسه‌های هوایی و مویرگ‌ها انجام می‌شود. ✅ درست

۴- در کیسه‌های هوایی، کربن‌دی‌اکسید از هوا وارد خون می‌شود. ❌ نادرست

۵- ورود هوا به شش‌ها دم نام دارد. ✅ درست

۶- دیافراگم در پایین قفسه سینه قرار دارد. ✅ درست

۷- حنجره در انتهای نای قرار گرفته است. ❌ نادرست

۸- عبور هوا از میان تارهای صوتی باعث تولید صدا می‌شود. ✅ درست

۹- هنگام صحبت کردن بازدم انجام می‌شود. ✅ درست

۱۰- کلیه‌ها مواد زائد مانند اوره را از خون می‌گیرند. ✅ درست

۱۱- کلیه‌ها درون قفسه سینه قرار دارند. ❌ نادرست

۱۲- گردیزه‌ها کار اصلی تصفیه خون در کلیه را انجام می‌دهند. ✅ درست

۱۳- ادرار از کلیه مستقیماً وارد مثانه می‌شود و از میزنای عبور نمی‌کند. ❌ نادرست

۱۴- مثانه محل ذخیره ادرار است. ✅ درست

۱۵- یکی از مهم‌ترین کارهای کلیه تنظیم میزان آب بدن است. ✅ درست

جای خالی‌های مهم فصل پانزدهم

۱- دستگاه تنفس اکسیژن را تأمین و کربن‌دی‌اکسید را دفع می‌کند.

۲- نای به دو شاخه به نام نایژه تقسیم می‌شود.

۳- در انتهای نایژک‌ها کیسه‌های هوایی قرار دارند.

۴- تبادل گازهای تنفسی بین کیسه‌های هوایی و مویرگ‌های خونی انجام می‌شود.

۵- ورود هوا به شش‌ها دم نام دارد.

۶- خروج هوا از شش‌ها بازدم نام دارد.

۷- پرده ماهیچه‌ای پایین قفسه سینه دیافراگم نام دارد.

۸- تارهای صوتی در حنجره قرار دارند.

۹- یکی از مواد زائد و سمی بدن اوره است.

۱۰- لوله‌های میکروسکوپی کلیه گردیزه یا نفرون نام دارند.

۱۱- ادرار از لگنچه به وسیله میزنای به مثانه می‌رود.

۱۲- محل ذخیره ادرار مثانه است.

۱۳- کلیه‌ها با کم و زیاد کردن دفع آب، میزان آب بدن را تنظیم می‌کنند.

⭐ مهم‌ترین سوالات فصل پانزدهم برای شب امتحان

اگر فرصت کافی برای خواندن همه سؤال‌ها ندارید، حداقل این ۱۸ سؤال را کاملاً یاد بگیرید:

  1. وظیفه دستگاه تنفس چیست؟
  2. مسیر عبور هوا را از بینی تا کیسه‌های هوایی بنویسید.
  3. تبادل گازهای تنفسی در کجا و چگونه انجام می‌شود؟
  4. دم و بازدم را تعریف کنید.
  5. دیافراگم چه نقشی در تنفس دارد؟
  6. تارهای صوتی چگونه صدا تولید می‌کنند؟
  7. خون گازهای تنفسی را چگونه منتقل می‌کند؟
  8. اکسیژن در یاخته‌ها چه نقشی دارد؟
  9. کربن‌دی‌اکسید تولیدشده در یاخته چگونه از بدن خارج می‌شود؟
  10. وظیفه دستگاه دفع ادرار چیست؟
  11. دستگاه دفع ادرار شامل چه بخش‌هایی است؟
  12. کلیه‌ها در کجا قرار دارند و چه کاری انجام می‌دهند؟
  13. گردیزه یا نفرون چیست؟
  14. ادرار چگونه تشکیل می‌شود؟
  15. مسیر حرکت ادرار را به ترتیب بنویسید.
  16. کلیه‌ها چگونه در تنظیم محیط داخلی بدن نقش دارند؟
  17. کلیه‌ها چگونه میزان آب بدن را تنظیم می‌کنند؟
  18. دستگاه تنفس، گردش خون و دفع چگونه با یکدیگر همکاری می‌کنند؟

جمع‌بندی فصل پانزدهم علوم هفتم

در فصل «تبادل با محیط» یاد می‌گیریم که دستگاه تنفس، اکسیژن مورد نیاز یاخته‌های بدن را تأمین و کربن‌دی‌اکسید را دفع می‌کند. هوا پس از عبور از بینی یا دهان، حلق، حنجره، نای، نایژه و نایژک به کیسه‌های هوایی می‌رسد و در آنجا تبادل گازهای تنفسی با خون انجام می‌شود.

در بخش دوم فصل با دستگاه دفع ادرار آشنا می‌شویم. کلیه‌ها خون را تصفیه می‌کنند و مواد زائد مانند اوره، نمک‌های اضافی و مقداری آب را به صورت ادرار جدا می‌کنند. ادرار از کلیه‌ها به وسیله میزنای‌ها به مثانه می‌رسد و سپس از بدن دفع می‌شود.

📘 روش پیشنهادی مطالعه: برای این فصل دو نمودار روی کاغذ بکشید. اول: بینی ← حلق ← حنجره ← نای ← نایژه ← نایژک ← کیسه هوایی. دوم: کلیه ← لگنچه ← میزنای ← مثانه ← میزراه. اگر بتوانید کنار هر قسمت یک وظیفه کوتاه بنویسید، تقریباً هسته اصلی فصل را یاد گرفته‌اید.
اگه خوب بود امتیاز بده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا