مطالب درسی

سوالات متن فصل چهاردهم علوم هفتم با جواب؛ فصل ۱۴ گردش مواد

نمونه سوال، پرسش‌های تشریحی، تعریف‌ها و جای خالی فصل چهاردهم علوم هفتم گردش مواد، همراه با پاسخ کامل.

در این مطلب سوالات فصل چهاردهم علوم هفتم «گردش مواد» را با جواب‌های دقیق، کوتاه و امتحانی آماده کرده‌ایم. سؤال‌ها مهم‌ترین مباحث این فصل مانند دستگاه گردش مواد، قلب و ساختمان آن، گردش عمومی و ششی خون، سرخرگ و سیاهرگ و مویرگ، نبض، خون، خوناب و انواع یاخته‌های خونی را پوشش می‌دهند.

⭐ راهنمای شب امتحان: اگر زمان کمی دارید، ابتدا سؤال‌های ستاره‌دار را بخوانید. در این فصل به‌خصوص مسیر حرکت خون، تفاوت گردش عمومی و ششی، تفاوت رگ‌ها و وظیفه اجزای خون اهمیت زیادی دارند.

سوالات فصل چهاردهم علوم هفتم با جواب

دستگاه گردش مواد

۱- چرا بدن انسان به دستگاه گردش مواد نیاز دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: زیرا بسیاری از یاخته‌های بدن مستقیماً با محیط بیرون ارتباط ندارند و دستگاه گردش مواد، مواد مورد نیاز را به یاخته‌ها می‌رساند و مواد زائد را از آن‌ها دور می‌کند.

۲- دستگاه گردش مواد در انسان شامل چه بخش‌هایی است؟ ⭐

✓ پاسخ: قلب، رگ‌ها و خون.

۳- چرا دستگاه گردش مواد را دستگاه گردش خون نیز می‌نامند؟

✓ پاسخ: زیرا در انسان ماده‌ای که مواد مختلف را در بدن جابه‌جا می‌کند، خون است.

۴- رگ‌های خونی چیستند؟

✓ پاسخ: شبکه‌ای از لوله‌های مرتبط با یکدیگر هستند که خون درون آن‌ها جریان دارد.

۵- وظیفه اصلی قلب در دستگاه گردش مواد چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: قلب مانند یک تلمبه یا پمپ، خون را با فشار در رگ‌ها به گردش درمی‌آورد.

ساختمان قلب

۶- قلب چه نوع اندامی است؟ ⭐

✓ پاسخ: قلب یک تلمبه ماهیچه‌ای و توخالی است.

۷- قلب انسان چند حفره دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: چهار حفره؛ شامل دو دهلیز در بالا و دو بطن در پایین.

۸- حفره‌های بالایی قلب چه نام دارند؟

✓ پاسخ: دهلیز راست و دهلیز چپ.

۹- حفره‌های پایینی قلب چه نام دارند؟

✓ پاسخ: بطن راست و بطن چپ.

۱۰- ارتباط میان حفره‌های بالایی و پایینی قلب چگونه برقرار می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: به کمک دریچه‌های قلبی.

۱۱- بافت‌های تشکیل‌دهنده قلب را نام ببرید. ⭐

✓ پاسخ: بافت ماهیچه‌ای، بافت پوششی و بافت پیوندی.

۱۲- بافت ماهیچه‌ای قلب چه وظیفه‌ای دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: با انقباض خود به خون فشار وارد می‌کند و آن را به درون سرخرگ‌ها می‌راند.

۱۳- بافت پوششی قلب در کجا قرار دارد و چه نقشی دارد؟

✓ پاسخ: درون حفره‌های قلب را می‌پوشاند و در تشکیل دریچه‌های قلبی نیز شرکت دارد.

۱۴- بافت پیوندی اطراف قلب چه وظیفه‌ای دارد؟

✓ پاسخ: به حفاظت از قلب کمک می‌کند.

۱۵- رگ‌های تاجی یا کرونر چه رگ‌هایی هستند؟ ⭐

✓ پاسخ: رگ‌هایی هستند که به بافت خود قلب خون‌رسانی می‌کنند.

ضربان قلب

۱۶- یک ضربان قلب از چه مراحلی تشکیل شده است؟ ⭐

✓ پاسخ: سه مرحله: انقباض دهلیزها، انقباض بطن‌ها و استراحت عمومی.

۱۷- منظور از ضربان قلب چیست؟

✓ پاسخ: مجموع مراحل انقباض دهلیزها، انقباض بطن‌ها و استراحت عمومی قلب را یک ضربان قلب می‌گویند.

گردش عمومی و ششی خون

۱۸- گردش عمومی خون چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: خون روشن و دارای اکسیژن بیشتر از سمت چپ قلب و از راه سرخرگ آئورت به سراسر بدن فرستاده می‌شود تا اکسیژن و مواد مغذی را به یاخته‌ها برساند.

۱۹- گردش ششی خون چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: خون دارای اکسیژن کمتر از بطن راست به وسیله سرخرگ ششی به شش‌ها می‌رود و پس از گرفتن اکسیژن، از راه سیاهرگ‌های ششی به دهلیز چپ برمی‌گردد.

۲۰- خون روشن در کدام سمت قلب قرار دارد؟

✓ پاسخ: در سمت چپ قلب و اکسیژن بیشتری دارد.

۲۱- خون تیره در کدام سمت قلب قرار دارد؟

✓ پاسخ: در سمت راست قلب و اکسیژن کمتری دارد.

۲۲- مسیر گردش ششی خون را به ترتیب بنویسید. ⭐

بطن راست ← سرخرگ ششی ← شش‌ها ← سیاهرگ‌های ششی ← دهلیز چپ

۲۳- مسیر اصلی گردش عمومی خون را به ترتیب بنویسید. ⭐

بطن چپ ← آئورت ← اندام‌ها و یاخته‌های بدن ← بزرگ‌سیاهرگ‌ها ← دهلیز راست
💡 دام امتحانی مهم: این جمله که «همه سرخرگ‌ها خون روشن و همه سیاهرگ‌ها خون تیره دارند» نادرست است. سرخرگ و سیاهرگ را بر اساس جهت حرکت خون نسبت به قلب نام‌گذاری می‌کنیم، نه روشن یا تیره بودن خون.

رگ‌های بدن

۲۴- سه نوع رگ خونی را نام ببرید. ⭐

✓ پاسخ: سرخرگ، سیاهرگ و مویرگ.

۲۵- وظیفه سرخرگ‌ها چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: خون را از قلب به سوی اندام‌ها می‌برند.

۲۶- وظیفه سیاهرگ‌ها چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: خون را از اندام‌ها به قلب برمی‌گردانند.

۲۷- سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها از نظر ساختمان دیواره چه تفاوتی دارند؟ ⭐

✓ پاسخ: سرخرگ‌ها دیواره ضخیم‌تر و قابل ارتجاع‌تری دارند؛ اما دیواره سیاهرگ‌ها نازک‌تر است و خاصیت ارتجاعی کمتری دارد.

۲۸- سرخرگ‌ها به کدام حفره‌های قلب و سیاهرگ‌ها به کدام حفره‌ها متصل‌اند؟ ⭐

✓ پاسخ: سرخرگ‌ها به بطن‌ها و سیاهرگ‌ها به دهلیزها متصل‌اند.

۲۹- مویرگ چگونه تشکیل می‌شود؟

✓ پاسخ: سرخرگ پس از ورود به اندام، انشعاب‌های فراوان پیدا می‌کند و به مویرگ تبدیل می‌شود.

۳۰- دیواره مویرگ چه ویژگی‌ای دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: فقط از یک لایه بافت پوششی ساخته شده و بسیار نازک و نفوذپذیر است.

۳۱- چرا دیواره مویرگ بسیار نازک و نفوذپذیر است؟ ⭐

✓ پاسخ: تا تبادل مواد میان خون و یاخته‌ها به آسانی انجام شود.

۳۲- مویرگ‌ها در پایان مسیر خود چه رگی را تشکیل می‌دهند؟

✓ پاسخ: با اتصال به یکدیگر، سیاهرگ را به وجود می‌آورند.

نبض

۳۳- نبض چگونه ایجاد می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: قلب در هر ضربان خون را با فشار وارد سرخرگ‌ها می‌کند؛ در نتیجه قطر سرخرگ به طور متناوب کم و زیاد می‌شود و این تغییر به صورت موج در طول سرخرگ حرکت می‌کند که آن را به صورت نبض احساس می‌کنیم.

۳۴- چرا با شمارش نبض می‌توان تعداد ضربان قلب را به دست آورد؟

✓ پاسخ: زیرا قلب در هر ضربان یک بار خون را با فشار وارد سرخرگ‌ها می‌کند و هر ضربان قلب یک موج نبض ایجاد می‌کند.

۳۵- چرا پس از دویدن تعداد نبض بیشتر می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: زیرا هنگام فعالیت، یاخته‌ها به اکسیژن و مواد غذایی بیشتری نیاز دارند و قلب باید خون را سریع‌تر در بدن به گردش درآورد.

خون و اجزای آن

۳۶- خون چه نوع بافتی است؟ ⭐

✓ پاسخ: خون نوعی بافت پیوندی است.

۳۷- خون از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟ ⭐

✓ پاسخ: از دو بخش: خوناب یا پلاسما و بخش یاخته‌ای خون.

۳۸- خوناب یا پلاسما چیست و چه موادی دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: بخش مایع خون است و از آب و مواد محلول، به‌ویژه قند، نمک و پروتئین تشکیل شده است.

۳۹- چه مقدار از خون را پلاسما و چه مقدار را بخش یاخته‌ای تشکیل می‌دهد؟

✓ پاسخ: حدود ۵۵ درصد پلاسما و ۴۵ درصد بخش یاخته‌ای.

۴۰- بخش یاخته‌ای خون شامل چه اجزایی است؟ ⭐

✓ پاسخ: یاخته‌های قرمز، یاخته‌های سفید و گِرده‌ها (پلاکت‌ها).

۴۱- وظیفه یاخته‌های قرمز خون چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: انتقال گازهای تنفسی؛ یعنی اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید.

۴۲- یاخته‌های قرمز خون چه شکلی دارند؟

✓ پاسخ: سکه‌مانند و دارای وسط فرورفته هستند.

۴۳- وظیفه یاخته‌های سفید خون چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: دفاع از بدن در برابر عوامل بیگانه مانند میکروب‌ها.

۴۴- وظیفه پلاکت‌ها چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: در انعقاد خون هنگام خونریزی نقش دارند و از هدر رفتن خون جلوگیری می‌کنند.

۴۵- خون چه وظایفی در بدن دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: انتقال مواد، ایجاد ارتباط میان دستگاه‌های بدن، کمک به دفاع از بدن و تنظیم دمای بدن.

۴۶- تقریباً چه مقدار خون در بدن انسان جریان دارد؟

✓ پاسخ: حدود پنج لیتر.

سوالات مفهومی فصل چهاردهم

۴۷- چرا مویرگ‌ها برای تبادل مواد مناسب‌تر از سرخرگ‌ها هستند؟ ⭐

✓ پاسخ: چون دیواره مویرگ فقط یک لایه بافت پوششی، بسیار نازک و نفوذپذیر است و مواد می‌توانند به آسانی از آن عبور کنند.

۴۸- چرا نمی‌توان گفت سرخرگ همیشه خون پر‌اکسیژن دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: چون سرخرگ ششی خون دارای اکسیژن کمتر را از قلب به شش‌ها می‌برد. ملاک سرخرگ بودن، خارج کردن خون از قلب است.

درست یا نادرست فصل چهاردهم علوم هفتم

۱- دستگاه گردش خون انسان شامل قلب، رگ‌ها و خون است. ✅ درست

۲- قلب یک اندام توپر و بدون حفره است. ❌ نادرست

۳- قلب انسان چهار حفره دارد. ✅ درست

۴- بخش عمده قلب از بافت ماهیچه‌ای تشکیل شده است. ✅ درست

۵- گردش عمومی خون از سمت چپ قلب آغاز می‌شود. ✅ درست

۶- در گردش ششی، خون از بطن راست به شش‌ها می‌رود. ✅ درست

۷- همه سرخرگ‌ها دارای خون روشن و پر‌اکسیژن هستند. ❌ نادرست

۸- سرخرگ‌ها خون را از قلب خارج می‌کنند. ✅ درست

۹- سیاهرگ‌ها خون را از قلب به اندام‌ها می‌برند. ❌ نادرست

۱۰- دیواره مویرگ از یک لایه بافت پوششی تشکیل شده است. ✅ درست

۱۱- تبادل مواد میان خون و یاخته‌ها بیشتر در مویرگ‌ها انجام می‌شود. ✅ درست

۱۲- خون نوعی بافت پیوندی است. ✅ درست

۱۳- پلاسما بخش یاخته‌ای خون است. ❌ نادرست

۱۴- یاخته‌های سفید در دفاع از بدن نقش دارند. ✅ درست

۱۵- پلاکت‌ها در انعقاد خون نقش دارند. ✅ درست

جای خالی‌های مهم فصل چهاردهم

۱- دستگاه گردش خون انسان شامل قلب، رگ‌ها و خون است.

۲- قلب یک تلمبه ماهیچه‌ای و توخالی است.

۳- دو حفره بالایی قلب دهلیز نام دارند.

۴- دو حفره پایینی قلب بطن نام دارند.

۵- بزرگ‌ترین سرخرگ بدن آئورت است.

۶- خون از بطن راست به وسیله سرخرگ ششی به شش‌ها می‌رود.

۷- خون اکسیژن‌دار از شش‌ها به وسیله سیاهرگ‌های ششی به قلب برمی‌گردد.

۸- سه نوع رگ بدن سرخرگ، سیاهرگ و مویرگ هستند.

۹- دیواره مویرگ از یک لایه بافت پوششی ساخته شده است.

۱۰- بخش مایع خون خوناب یا پلاسما نام دارد.

۱۱- پلاسما حدود ۵۵ درصد خون را تشکیل می‌دهد.

۱۲- یاخته‌های قرمز وظیفه انتقال گازهای تنفسی را دارند.

۱۳- یاخته‌های سفید از بدن در برابر عوامل بیگانه و میکروب‌ها دفاع می‌کنند.

۱۴- پلاکت‌ها در انعقاد خون نقش دارند.

⭐ مهم‌ترین سوالات فصل چهاردهم برای شب امتحان

اگر فرصت کمی دارید، حداقل پاسخ این سؤال‌ها را کاملاً بلد باشید:

  1. دستگاه گردش خون شامل چه بخش‌هایی است؟
  2. قلب چه نوع اندامی است و چند حفره دارد؟
  3. بافت‌های تشکیل‌دهنده قلب را نام ببرید.
  4. مراحل یک ضربان قلب چیست؟
  5. گردش عمومی خون را توضیح دهید.
  6. گردش ششی خون را توضیح دهید.
  7. مسیر گردش ششی را به ترتیب بنویسید.
  8. مسیر گردش عمومی را به ترتیب بنویسید.
  9. سه نوع رگ خونی را نام ببرید.
  10. سرخرگ و سیاهرگ چه تفاوتی دارند؟
  11. دیواره مویرگ چه ویژگی‌ای دارد و چرا؟
  12. نبض چگونه ایجاد می‌شود؟
  13. خون از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟
  14. پلاسما چیست؟
  15. وظیفه یاخته‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها چیست؟
  16. چرا نمی‌توان گفت همه سرخرگ‌ها خون روشن دارند؟

جمع‌بندی فصل چهاردهم علوم هفتم

در فصل «گردش مواد» یاد می‌گیریم که دستگاه گردش خون از قلب، رگ‌ها و خون تشکیل شده است. قلب با انقباض‌های منظم، خون را در شبکه رگ‌ها به حرکت درمی‌آورد تا اکسیژن و مواد مغذی به یاخته‌های بدن برسند و مواد دیگر از آن‌ها دور شوند.

همچنین با دو مسیر مهم گردش عمومی و گردش ششی خون، تفاوت سرخرگ و سیاهرگ و ساختمان ظریف مویرگ‌ها آشنا می‌شویم. خون نیز از پلاسما و بخش یاخته‌ای تشکیل شده و یاخته‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها هرکدام وظیفه مشخصی دارند.

📘 روش پیشنهادی مطالعه: برای یادگیری این فصل، یک شکل ساده از قلب بکشید و با دو رنگ مسیر گردش ششی و گردش عمومی را مشخص کنید. سپس کنار آن یک جدول سه‌ستونه برای سرخرگ، سیاهرگ و مویرگ و یک جدول سه‌ردیفه برای یاخته قرمز، یاخته سفید و پلاکت بسازید. این روش از حفظ کردن ده‌ها سؤال تکراری مؤثرتر است.
اگه خوب بود امتیاز بده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا