مطالب درسی

معنی و آرایه‌ های شعر زاغ و کبک فارسی یازدهم؛ معنی کلمات صفحه ۲۴

معنی شعر زاغ و کبک فارسی یازدهم صفحه ۲۴، همراه با معنی کلمات و ابیات، آرایه‌های ادبی، نکات زبانی و بررسی قالب شعر.

در این مطلب معنی شعر زاغ و کبک فارسی یازدهم صفحه ۲۴ را بیت به بیت بررسی می‌کنیم. معنی روان ابیات، معنی کلمات دشوار، آرایه‌های ادبی، نکات زبانی و مفهوم هر بیت از شعرخوانی «زاغ و کبک» را در ادامه می‌خوانید.

📘 مشخصات شعر:
عنوان: زاغ و کبک
کتاب: فارسی یازدهم
صفحه: ۲۴
قالب: مثنوی
موضوع: نکوهش تقلید ناآگاهانه و از دست دادن هویت و توانایی‌های فردی

معنی شعر زاغ و کبک فارسی یازدهم صفحه ۲۴

معنی بیت اول شعر زاغ و کبک

زاغی از آنجا که فراغی گزید
رخت خود از باغ به راغی کشید
✓ معنی: زاغی که در آسایش و آرامش بود، تصمیم گرفت از باغ کوچ کند و به سوی صحرا و دامنه‌ای سرسبز برود.

واژه‌ها: فراغ: آسایش، آسودگی؛ گزید: انتخاب کرد؛ رخت: اسباب و وسایل؛ راغ: صحرا و دامنۀ سرسبز کوه.

آرایه‌ها: رخت کشیدن: کنایه از کوچ کردن؛ باغ / راغ: جناس ناهمسان؛ فراغ / راغ: جناس ناهمسان؛ تکرار آوای «غ» نیز باعث ایجاد واج‌آرایی شده است.

⭐ مفهوم: کوچ کردن زاغ از محل زندگی خود و آغاز ماجرای داستان.

معنی بیت دوم شعر زاغ و کبک

دید یکی عرصه به دامان کوه
عرضه‌ده مخزن پنهان کوه
✓ معنی: زاغ در دامنۀ کوه، پهنه‌ای زیبا و سرسبز دید که گویی گنجینه‌های پنهان کوه را آشکار می‌کرد.

واژه‌ها: عرصه: میدان، پهنه و زمین؛ دامان: دامنه؛ عرضه‌ده: نشان‌دهنده، آشکارکننده؛ مخزن: گنجینه.

آرایه‌ها: عرصه / عرضه: جناس ناهمسان؛ مخزن: استعاره از گل‌ها، گیاهان و زیبایی‌های پنهان طبیعت.

⭐ مفهوم: توصیف زیبایی و سرسبزی دامنۀ کوه.

معنی بیت سوم شعر زاغ و کبک

نادره کبکی به جمال تمام
شاهد آن روضه فیروزه‌فام
✓ معنی: در آنجا کبکی کمیاب و بسیار زیبا بود که مانند زیبارویی، به آن باغ و گلزار سرسبز جلوه‌ای دل‌انگیز می‌بخشید.

واژه‌ها: نادره: کمیاب، بی‌مانند؛ جمال: زیبایی؛ شاهد: زیبارو؛ روضه: باغ و گلزار؛ فام: رنگ؛ فیروزه‌فام: فیروزه‌رنگ.

آرایه‌ها: شاهد: استعاره از کبک زیبا؛ روضۀ فیروزه‌فام: تصویری از طبیعت سبز و زیبای دامنۀ کوه.

⭐ مفهوم: زیبایی چشمگیر کبک در میان طبیعت.

معنی بیت چهارم شعر زاغ و کبک

هم حرکاتش متناسب به هم
هم خطواتش متقارب به هم
✓ معنی: همۀ حرکات کبک هماهنگ و موزون بود و گام‌هایش نیز با نظم و تناسب در کنار یکدیگر قرار می‌گرفت.

واژه‌ها: حرکات: جنبش‌ها؛ متناسب: هماهنگ و موزون؛ خطوات: جمع «خطوه»، گام‌ها و قدم‌ها؛ متقارب: نزدیک به یکدیگر.

آرایه‌ها: ساخت دو مصراع از نظر واژگانی و نحوی با یکدیگر هماهنگ و متوازن است؛ هم: واژه‌آرایی؛ تکرار آوای «م» نیز موسیقی بیت را بیشتر کرده است.

⭐ مفهوم: هماهنگی و زیبایی حرکات و راه رفتن کبک.

معنی بیت پنجم شعر زاغ و کبک

زاغ چو دید آن ره و رفتار را
وان روش و جنبش هموار را
✓ معنی: وقتی زاغ آن شیوۀ راه رفتن و حرکات نرم، هماهنگ و زیبای کبک را دید…

واژه‌ها: چو: هنگامی که، وقتی که؛ ره و رفتار: شیوۀ راه رفتن؛ روش: شیوه، راه رفتن؛ جنبش: حرکت؛ هموار: نرم، هماهنگ و روان.

نکته ادبی: این بیت از نظر معنایی به بیت بعد وابسته است و معنی آن با بیت بعد کامل می‌شود؛ بنابراین دو بیت موقوف‌المعانی هستند.

معنی بیت ششم شعر زاغ و کبک

بازکشید از روش خویش پای
در پی او کرد به تقلید جای
✓ معنی: زاغ شیوۀ راه رفتن خودش را کنار گذاشت و تصمیم گرفت به دنبال کبک حرکت کند و از او تقلید کند.

واژه‌ها: در پی: به دنبال؛ تقلید: پیروی کردن؛ جای کردن: قرار گرفتن.

آرایه‌ها: پای کشیدن از چیزی: کنایه از دست کشیدن و رها کردن؛ پای / جای: جناس ناهمسان.

⭐ مفهوم: آغاز تقلید نابجای زاغ از کبک.

معنی بیت هفتم شعر زاغ و کبک

بر قدم او قدمی می‌کشید
وز قلم او رقمی می‌کشید
✓ معنی: زاغ قدم‌هایش را مطابق قدم‌های کبک برمی‌داشت و در همۀ حرکات و رفتار خود از او تقلید می‌کرد.

واژه‌ها: قدم: گام؛ قلم: ابزار نوشتن؛ رقم: خط و نوشته؛ رقمی کشیدن: نوشتن و نقش کردن.

آرایه‌ها: قدم / قلم: جناس ناهمسان؛ قلم / رقم: مراعات نظیر؛ از قلم او رقمی کشیدن: کنایه از پیروی و تقلید کردن؛ قدم: واژه‌آرایی.

⭐ مفهوم: زاغ با دقت می‌کوشد رفتار و راه رفتن کبک را تقلید کند.

معنی بیت هشتم شعر زاغ و کبک

در پی‌اش القصه در آن مرغزار
رفت بر این قاعده روزی سه چار
✓ معنی: خلاصه اینکه زاغ سه چهار روز در آن سبزه‌زار به دنبال کبک رفت و به همین روش از حرکات او تقلید کرد.

واژه‌ها: القصه: خلاصه، کوتاه سخن؛ مرغزار: سبزه‌زار و چمنزار؛ قاعده: روش و شیوه؛ روزی سه چار: سه چهار روز.

⭐ مفهوم: ادامه یافتن تقلید زاغ از کبک برای چند روز.

معنی بیت نهم شعر زاغ و کبک

عاقبت از خامی خود سوخته
رهروی کبک نیاموخته
✓ معنی: سرانجام زاغ به سبب ناپختگی و بی‌تجربگی خود زیان دید و نتوانست شیوۀ راه رفتن کبک را یاد بگیرد.

واژه‌ها: عاقبت: سرانجام؛ خامی: ناپختگی و بی‌تجربگی؛ رهروی: راه رفتن و شیوۀ حرکت.

آرایه‌ها: خامی: کنایه از ناپختگی و بی‌تجربگی؛ سوختن: کنایه از زیان و آسیب دیدن.

⭐ مفهوم: تقلید ناآگاهانه و ناسازگار با توانایی‌های فرد، سرانجام به شکست می‌انجامد.

معنی بیت دهم شعر زاغ و کبک

کرد فرامش ره و رفتار خویش
ماند غرامت‌زده از کار خویش
✓ معنی: زاغ نه‌تنها نتوانست راه رفتن کبک را یاد بگیرد، بلکه شیوۀ راه رفتن خودش را نیز فراموش کرد و از کاری که انجام داده بود زیان دید و پشیمان شد.

واژه‌ها: فرامش: فراموش؛ ره و رفتار: شیوۀ راه رفتن؛ غرامت‌زده: زیان‌دیده، تاوان‌داده.

آرایه‌ها: خویش: واژه‌آرایی؛ ره و رفتار: تناسب معنایی.

⭐ مفهوم: تقلید کورکورانه ممکن است نه‌تنها باعث نشود ویژگی‌های دیگران را به دست آوریم، بلکه توانایی‌ها و هویت خودمان را نیز از ما بگیرد.

معنی کلمات شعر زاغ و کبک فارسی یازدهم

فراغ: آسایش، آسودگی
راغ: صحرا، دامنۀ سرسبز کوه
رخت کشیدن: کوچ کردن
گزیدن: انتخاب کردن
عرصه: میدان، زمین، پهنه
دامان: دامنه
عرضه‌ده: نشان‌دهنده، آشکارکننده
مخزن: گنجینه
نادره: کمیاب، بی‌مانند
جمال: زیبایی
شاهد: زیبارو
روضه: باغ و گلزار
فام: رنگ
فیروزه‌فام: فیروزه‌رنگ
متناسب: هماهنگ
خطوات: گام‌ها، قدم‌ها
متقارب: نزدیک به هم
چو: هنگامی که
جنبش: حرکت
در پی: به دنبال
تقلید: پیروی
رقم: خط و نوشته
القصه: خلاصه، کوتاه سخن
مرغزار: سبزه‌زار، چمنزار
قاعده: روش
رهروی: راه رفتن
فرامش: فراموش
غرامت‌زده: زیان‌دیده، تاوان‌داده

آرایه های ادبی مهم شعر زاغ و کبک

رخت کشیدن: کنایه از کوچ کردن
باغ / راغ: جناس ناهمسان
فراغ / راغ: جناس ناهمسان
عرصه / عرضه: جناس ناهمسان
پای کشیدن از: کنایه از دست کشیدن
پای / جای: جناس ناهمسان
قدم / قلم: جناس ناهمسان
قلم / رقم: مراعات نظیر
از قلم او رقمی کشیدن: کنایه از پیروی کردن
خامی: کنایه از ناپختگی و بی‌تجربگی
سوختن: کنایه از زیان دیدن

پیام و مفهوم شعر زاغ و کبک چیست؟

⭐ پیام اصلی: شعر «زاغ و کبک» انسان را از تقلید کورکورانه و ناآگاهانه برحذر می‌دارد. هر فرد ویژگی‌ها، استعدادها و توانایی‌های مخصوص به خود را دارد. اگر کسی بدون شناخت توانایی‌های خودش تنها بکوشد شبیه دیگران شود، ممکن است نه‌تنها به ویژگی مطلوب آنها دست پیدا نکند، بلکه توانایی‌ها و هویت خود را نیز از دست بدهد.

خلاصه شعر زاغ و کبک فارسی یازدهم

زاغی از باغ به دامنۀ کوه می‌رود و در آنجا کبکی زیبا را می‌بیند که بسیار هماهنگ و موزون راه می‌رود. زاغ از راه رفتن کبک خوشش می‌آید و شیوۀ حرکت خودش را کنار می‌گذارد تا از کبک تقلید کند. چند روز به دنبال او می‌رود، اما نمی‌تواند راه رفتن کبک را یاد بگیرد. در پایان، زاغ حتی شیوۀ راه رفتن خودش را نیز فراموش می‌کند و از تقلید نابجای خود زیان می‌بیند.

نکات مهم امتحانی شعر زاغ و کبک

قالب شعر: مثنوی
موضوع: نکوهش تقلید کورکورانه
رخت کشیدن: کنایه از کوچ کردن
خطوات: گام‌ها و قدم‌ها
پای کشیدن از: کنایه از دست کشیدن
خامی: ناپختگی و بی‌تجربگی
سوختن: کنایه از زیان دیدن
غرامت‌زده: زیان‌دیده و تاوان‌داده
پیام نهایی: تقلید ناآگاهانه می‌تواند باعث از دست رفتن هویت و توانایی‌های فرد شود.
بیشتر بخوانید:
اگه خوب بود امتیاز بده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا