معنی شعر ستایش لطف خدا فارسی یازدهم؛ آرایه‌ها و معنی کلمات صفحه ۱۰

در این مطلب معنی شعر ستایش لطف خدا فارسی یازدهم صفحه ۱۰ را بیت به بیت بررسی می‌کنیم. معنی روان ابیات، معنی واژه‌های دشوار، آرایه‌های ادبی، نکات زبانی و مفهوم هر بیت از شعر «لطف خدا» در ادامه آمده است.

معنی شعر ستایش لطف خدا فارسی یازدهم صفحه ۱۰

واژه‌ها: چاشنی: مزه و طعم؛ چاشنی‌بخش: مزه‌دهنده، دل‌نشین‌کننده؛ حلاوت: شیرینی؛ حلاوت‌سنج: سنجنده و معیار شیرینی؛ بیان: سخن و گفتار.

آرایه‌ها: «چاشنی» و «حلاوت» مراعات نظیر دارند؛ «چاشنی‌بخش زبان‌ها» و «حلاوت‌سنج معنی» با آمیختن مفاهیم مربوط به چشایی با زبان و معنا، حس‌آمیزی ایجاد کرده‌اند؛ «زبان‌ها» می‌تواند مجاز از سخنان باشد.

نکته زبانی: در بیت، فعل به قرینه معنایی حذف شده و مفهوم کامل آن چنین است: «به نام خداوند… سخنم را آغاز می‌کنم.»

واژه‌ها: بلند: سرافراز، ارجمند؛ نژند: خوار، زبون، اندوهگین؛ سر: در اینجا انسان و وجود آدمی؛ دل: در اینجا انسان و وجود آدمی.

آرایه‌ها: «بلند سر» کنایه از سرافرازی و عزت؛ «سر» و «دل» مجاز از انسان؛ «سر» و «دل» مراعات نظیر؛ بیت دارای موازنه است و به مفهوم «خدا هر که را بخواهد عزت می‌دهد و هر که را بخواهد خوار می‌کند» اشاره دارد.

واژه‌ها: نابسته: باز، بسته‌نشده؛ احسان: نیکی، بخشش و نیکوکاری؛ گشاده: باز؛ می‌بایست: لازم و شایسته بود.

آرایه‌ها: «درِ احسان» اضافه استعاری است؛ «در، نابسته، گشاده» تناسب معنایی دارند.

نکته زبانی: «گشاده‌ست» و «داده‌ست» صورت کوتاه‌شده «گشاده است» و «داده است» و فعل ماضی نقلی هستند.

واژه‌ها: ترتیب: نظم و سامان؛ نهاده: قرار داده است؛ وضع: حالت و چگونگی؛ عالم: جهان؛ نی: نه؛ موی: در اینجا مقدار بسیار اندک.

آرایه‌ها: «مو» مجاز از مقدار بسیار کم و ناچیز است؛ «بیش / کم» تضاد دارند؛ تکرار «نی» نیز بر موسیقی و تأکید بیت افزوده است.

نکته زبانی: در بخش «نی کم»، فعل «باشد» به قرینه لفظی حذف شده است؛ یعنی «نه یک مو بیش باشد و نه یک مو کم باشد».

واژه‌ها: لطف: مهر، محبت و نیکویی؛ قرین: همراه؛ ادبار: بدبختی، سیه‌روزی؛ اقبال: خوشبختی، سعادت و نیک‌بختی.

آرایه‌ها: «ادبار / اقبال» تضاد دارند.

واژه‌ها: وگر: و اگر؛ توفیق: فراهم شدن اسباب موفقیت و یاری الهی؛ یک سو نهادن: کنار گذاشتن، روی برگرداندن؛ تدبیر: چاره‌اندیشی؛ رای: اندیشه و نظر.

آرایه‌ها: «یک سو نهادن پای» کنایه از کنار کشیدن و روی برگرداندن؛ «تدبیر / رای» مراعات نظیر؛ «پای / رای» جناس ناهمسان.

نکته زبانی: در «نه از رای» فعل «کار آید» به قرینه لفظی حذف شده است.

واژه‌ها: خرد: عقل و اندیشه؛ روشنایی: در اینجا آگاهی و هدایت؛ ابد: همیشگی، زمان بی‌پایان؛ تیره‌رایی: بداندیشی، نادانی و گمراهی.

آرایه‌ها: «روشنایی / تیره» تضاد دارند؛ «روشنایی» در این بیت مفهومی فراتر از نور ظاهری دارد و به آگاهی و هدایت اشاره می‌کند.

نکته زبانی: «را» در «خرد را» در معنی «به» به کار رفته است؛ یعنی «اگر به خرد روشنایی نبخشد».

واژه‌ها: کمال: نهایت و بالاترین درجه؛ عقل: خرد و اندیشه؛ راه: در اینجا مسیر شناخت حقیقت و خداوند؛ آگاه: دانا، باخبر.

آرایه‌ها: «عقل … گوید» تشخیص دارد؛ عبارت «کمال عقل آن است که بگوید از هیچ آگاه نیستم» دارای مفهومی متناقض‌نماست؛ «راه» در اینجا می‌تواند استعاره از مسیر شناخت حقیقت الهی باشد.

معنی کلمات شعر لطف خدا فارسی یازدهم

آرایه های مهم شعر ستایش لطف خدا

مفهوم کلی شعر لطف خدا فارسی یازدهم

خلاصه معنی شعر ستایش لطف خدا

پیام و نکات مهم امتحانی شعر لطف خدا