درس چهارم عربی دوازدهم انسانی با عنوان «نِظامُ الطَّبيعَةِ» درباره نظم و تعادل موجود در طبیعت و تأثیر رفتار انسان بر این تعادل است. متن درس با مثال یک کشاورز نشان میدهد که حذف حتی یک جاندار از چرخه طبیعی میتواند پیامدهای پیشبینینشدهای ایجاد کند. در بخش قواعد نیز مفعول مطلق و دو نوع «تأکیدی» و «نوعی» آن آموزش داده میشود.
معنی آیه آغاز درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
﴿هٰذا خَلْقُ اللهِ فَأَروني ماذا خَلَقَ الَّذينَ مِنْ دونِهِ …﴾ لقمان: ۱۱
این آفرینش خداست؛ پس به من نشان دهید کسانی که غیر از او هستند چه چیزی آفریدهاند؟
معنی متن صفحه ۵۴ درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
نِظامُ الطَّبيعَةِ
نظام طبیعت
تَوازُنُ الطَّبيعَةِ جَميلٌ.
تعادل و هماهنگی طبیعت زیباست.
خَلَقَ اللهُ لِلطَّبيعَةِ نِظاماً يَحْكُمُ جَميعَ الْمَوْجوداتِ مِنْ نَباتٍ وَ حَيَوانٍ وَ كائِناتٍ أُخْرى يَعيشُ بَعْضُها عَلى بَعْضٍ؛ فَيَتَحَقَّقُ التَّوازُنُ وَ الاِسْتِقرارُ فيها.
خداوند برای طبیعت نظامی آفریده است که بر همه موجودات، از گیاهان و جانوران گرفته تا دیگر جاندارانی که برخی از آنها از برخی دیگر تغذیه میکنند، حاکم است؛ در نتیجه تعادل و ثبات در طبیعت برقرار میشود.
وَ أَيُّ خَلَلٍ في نِظامِها يُؤَدّي إِلى تَخريبِها وَ مَوْتِ مَنْ فيها.
ترجمه: هرگونه اختلال و نابسامانی در نظام طبیعت میتواند به تخریب آن و مرگ جانداران موجود در آن منجر شود.
وَ مِنْ مُهَدِّداتِ نِظامِ الطَّبيعَةِ:
از عوامل تهدیدکننده نظام طبیعت:
تَلَوُّثُ الْهَواءِ الَّذي يُسَبِّبُ أَمْطاراً حَمْضيَّةً.
آلودگی هوا که موجب بارانهای اسیدی میشود.
وَ الْإِكْثارُ في اسْتِخْدامِ الْمُبيداتِ الزِّراعيَّةِ وَ الْأَسْمِدَةِ الْكيمياويَّةِ.
زیادهروی در استفاده از آفتکشهای کشاورزی و کودهای شیمیایی.
وَ إيجادُ النُّفاياتِ الصِّناعيَّةِ وَ الْمَنْزِليَّةِ.
و تولید پسماندها و زبالههای صنعتی و خانگی.
فَيَتِمُّ التَّوازُنُ فِي الطَّبيعَةِ مِنْ خِلالِ وُجودِ رَوابِطَ مُتَداخِلَةٍ بَيْنَ الْكائِناتِ الْحَيَّةِ وَ بيئَتِها، وَ لٰكِنْ ظَلَمَ الْإِنْسانُ الطَّبيعَةَ في نَشاطاتِهِ الَّتي تُؤَدّي إِلى اخْتِلالِ هٰذَا التَّوازُنِ ظُلْماً واسِعاً!
تعادل در طبیعت به کمک روابط درهمتنیده میان موجودات زنده و محیط زندگی آنها برقرار میشود؛ اما انسان با فعالیتهایی که سبب برهم خوردن این تعادل میشود، به طبیعت ستم فراوانی کرده است.
معنی متن صفحه ۵۵ درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
وَ الْآنَ لِنَقْرَأْ هٰذِهِ الْقِصَّةَ قِراءَةً دَقيقَةً لِكَيْ نَطَّلِعَ عَلى أَفْعالِ الْإِنْسانِ الْمُخَرِّبَةِ لِلْبيئَةِ:
اکنون این داستان را با دقت بخوانیم تا با رفتارهای ویرانگر انسان نسبت به محیط زیست آشنا شویم.
يُحْكى أَنَّ مُزارِعاً كانَتْ لَهُ مَزْرَعَةٌ كَبيرَةٌ فيها خَضْراواتٌ وَ أَشْجارٌ كَثيرَةٌ.
حکایت شده است که کشاورزی مزرعه بزرگی داشت که در آن سبزیجات و درختان فراوانی وجود داشت.
وَ كانَ يُرَبّي في مَزْرَعَتِهِ أَنْواعَ الطُّيورِ.
او در مزرعه خود انواع پرندگان را نیز پرورش میداد.
ذاتَ يَوْمٍ لاحَظَ الْمُزارِعُ أَنَّ عَدَدَ أَفْراخِ الطُّيورِ يَنْقُصُ تَدْريجيّاً.
روزی کشاورز متوجه شد که تعداد جوجههای پرندگان به تدریج کم میشود.
بَدَأَ الْمُزارِعُ يُفَكِّرُ في سَبَبِ ذٰلِكَ وَ يُراقِبُ الْمَزْرَعَةَ لَيْلاً وَ نَهاراً.
کشاورز شروع کرد درباره علت این اتفاق فکر کند و شب و روز مزرعه را زیر نظر گرفت.
فَلاحَظَ أَنَّ عَدَداً مِنَ الْبوماتِ تَسْكُنُ قُرْبَ الْمَزْرَعَةِ، فَتَهْجُمُ عَلَى الْأَفْراخِ هُجوماً كَبيراً وَ تَأْكُلُها.
پس متوجه شد تعدادی جغد در نزدیکی مزرعه زندگی میکنند و به جوجهها حمله میکنند و آنها را میخورند.
فَقَرَّرَ الْمُزارِعُ التَّخَلُّصَ مِنْها، وَ هٰكَذا فَعَلَ.
کشاورز تصمیم گرفت از شر جغدها خلاص شود و همین کار را نیز انجام داد.
معنی متن صفحه ۵۶ درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
وَ بَعْدَ شُهورٍ شاهَدَ الْمُزارِعُ أَنَّ الْخَضْراواتِ بِالْمَزْرَعَةِ تَتَعَرَّضُ لِلْأَكْلِ وَ التَّلَفِ.
چند ماه بعد کشاورز دید که سبزیجات مزرعه خورده و نابود میشوند.
وَ لَمّا راقَبَ الْأَمْرَ مُراقَبَةً شَديدَةً، لاحَظَ أَنَّ مَجْموعَةً كَبيرَةً مِنْ فِئْرانِ الْحَقْلِ تَهْجُمُ عَلَى الْخَضْراواتِ وَ تَأْكُلُها.
وقتی موضوع را با دقت بیشتری زیر نظر گرفت، متوجه شد گروه بزرگی از موشهای صحرایی به سبزیجات حمله میکنند و آنها را میخورند.
أَخَذَ الْمُزارِعُ يُفَكِّرُ: «لِماذا ازْدادَ عَدَدُ فِئْرانِ الْحَقْلِ ازْدياداً كَبيراً؟!»
کشاورز با خود فکر کرد: «چرا تعداد موشهای صحرایی اینقدر زیاد شده است؟!»
فَذَهَبَ إِلى خَبيرِ الزِّراعَةِ وَ اسْتَشارَهُ.
پس نزد کارشناس کشاورزی رفت و با او مشورت کرد.
فَقالَ لَهُ الْخَبيرُ: «كَيْفَ يَكونُ ذٰلِكَ، وَ هُناكَ بوماتٌ كَثيرَةٌ في مِنْطَقَتِكُمْ؟!»
کارشناس به او گفت: «چطور چنین چیزی ممکن است، در حالی که در منطقه شما جغدهای زیادی وجود دارد؟!»
قالَ لَهُ الْمُزارِعُ: «إِنّي تَخَلَّصْتُ مِنَ الْبوماتِ بِقَتْلِ الْكَثيرِ مِنْها.»
کشاورز گفت: «من با کشتن تعداد زیادی از جغدها از شر آنها خلاص شدم.»
قالَ الْخَبيرُ: «يا لَهُ مِنْ عَمَلٍ مُخَرِّبٍ لِلطَّبيعَةِ! إِنَّكَ تَعَدَّيْتَ عَلى نِظامِ الطَّبيعَةِ تَعَدِّيَ الظّالِمينَ.»
کارشناس گفت: «چه کار ویرانگری برای طبیعت! تو مانند ستمگران به نظام طبیعت تجاوز و دستدرازی کردی.»
فَالْبوماتُ كانَتْ تَتَغَذّى عَلى فِئْرانِ الْحَقْلِ إِضافَةً إِلَى الْأَفْراخِ.
زیرا جغدها علاوه بر جوجهها، از موشهای صحرایی نیز تغذیه میکردند.
وَ بَعْدَ التَّخَلُّصِ مِنْ أَكْثَرِ الْبوماتِ ازْدادَ عَدَدُ فِئْرانِ الْحَقْلِ.
پس از از بین رفتن بیشتر جغدها، تعداد موشهای صحرایی افزایش یافت.
كانَ الْواجِبُ عَلَيْكَ تَصْحيحَ هٰذَا الْخَطَأِ بِالْحِفاظِ عَلى طُيورِكَ لا بِقَتْلِ الْبوماتِ.
تو باید این اشتباه را با محافظت از پرندگانت اصلاح میکردی، نه با کشتن جغدها.
فَإِنِ اسْتَمَرَّتِ الْحالَةُ هٰكَذا، فَسَتُشاهِدُ مَشاكِلَ جَديدَةً فِي الْبيئَةِ الَّتي تَعيشُ فيها مُشاهَدَةً مُؤْلِمَةً.
اگر این وضعیت به همین شکل ادامه پیدا کند، مشکلات تازهای را در محیطی که در آن زندگی میکنی، به شکلی دردناک مشاهده خواهی کرد.
وَ هٰكَذا قَرَّرَ الْمُزارِعُ الْحِفاظَ عَلَى الْأَفْراخِ وَ السَّماحَ لِلْبوماتِ بِدُخولِ مَزْرَعَتِهِ.
پس کشاورز تصمیم گرفت از جوجهها محافظت کند و به جغدها اجازه ورود به مزرعه را بدهد.
فَازْدادَ عَدَدُها مَرَّةً أُخْرى، وَ أَكَلَتْ فِئْرانَ الْحَقْلِ، وَ عادَتِ الْبيئَةُ إِلى حالَتِها الطَّبيعيَّةِ.
تعداد جغدها دوباره افزایش یافت، موشهای صحرایی را خوردند و محیط زیست به حالت طبیعی خود بازگشت.
پیام اصلی داستان: هر جاندار در طبیعت نقشی دارد و دخالت ناآگاهانه انسان در زنجیرههای طبیعی ممکن است مشکلی بزرگتر از مشکل اولیه ایجاد کند.
معنی کلمات جدید درس چهارم عربی دوازدهم انسانی

| أَروني |
نشانم دهید |
اَلِاسْتِقرار |
آرامش و ثبات |
| اَلْأَسْمِدَة |
کودها |
اِطَّلَعَ |
آگاهی یافت |
| اَلْأَفْراخ |
جوجهها |
اَلْإِكْثار |
زیادهروی، بسیار کردن |
| اَلْبيئَة |
محیط زیست |
تَحَقَّقَ |
تحقق یافت |
| تَعَدّى |
دستدرازی کرد |
تَعَرَّضَ |
در معرض قرار گرفت |
| تَغَذّى |
تغذیه کرد |
اَلتَّلَوُّث |
آلودگی |
| اَلتَّوازُن |
تعادل |
اَلْحَقْل |
کشتزار |
| اَلْحَمْضيَّة |
اسیدی |
اَلْخَبير |
کارشناس |
| اَلْخَضْراوات |
سبزیجات |
اَلْخَلَل |
نابسامانی، اختلال |
| راقَبَ |
مراقبت کرد |
رَبّى |
پرورش داد |
| اَلسَّماحُ لِـ |
اجازه دادن به |
اَلْفِئْران |
موشها |
| قَرَّرَ |
تصمیم گرفت |
اَلْكائِنات |
موجودات |
| اَلْمُزارِع |
کشاورز |
اَلْمُهَدِّد |
تهدیدکننده |
| مُؤْلِم |
دردناک |
هُناكَ |
آنجا، وجود دارد |
معنی و جواب حول النص صفحه ۵۸ درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
أ. عَيِّنِ الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرْسِ.
با توجه به متن درس، درست و نادرست را مشخص کن.
۱- اَلرَّوابِطُ الْمُتَداخِلَةُ بَيْنَ الْكائِناتِ الْحَيَّةِ وَ بيئَتِها تُؤَدّي إِلى اخْتِلالِ التَّوازُنِ في الطَّبيعَةِ.
روابط درهمتنیده میان موجودات زنده و محیط آنها باعث برهم خوردن تعادل طبیعت میشود.
✗ نادرست
این روابط باعث برقرار شدن تعادل در طبیعت میشوند.
۲- كانَ الْفَلّاحُ يَمْلِكُ مَزْرَعَةً في شَمالِ إيرانَ يَزْرَعُ فيها الرُّزَّ.
کشاورز مزرعهای در شمال ایران داشت که در آن برنج میکاشت.
✗ نادرست
در متن چنین مشخصاتی برای محل مزرعه یا کشت برنج ذکر نشده است.
۳- ظَنَّ الْمُزارِعُ أَنَّ الْبوماتِ هِيَ الَّتي تَأْكُلُ أَفْراخَ الطُّيورِ.
کشاورز گمان کرد جغدها جوجههای پرندگان را میخورند.
✓ درست
۴- اَلزّارِعُ لَمْ يَسْمَحْ لِلثَّعالِبِ بِالدُّخولِ إِلى مَزْرَعَتِهِ.
کشاورز اجازه ورود روباهها را به مزرعهاش نداد.
✗ نادرست
موضوع متن درباره جغدها است، نه روباهها.
۵- كانَ الْمُزارِعُ يُرَبّي الطُّيورَ وَ الْبوماتِ في مَزْرَعَتِهِ.
کشاورز در مزرعه خود پرندگان و جغدها را پرورش میداد.
✗ نادرست
او پرندگان را پرورش میداد؛ جغدها در نزدیکی مزرعه زندگی میکردند.
۶- في النِّهايَةِ حافَظَ الْمُزارِعُ عَلَى الطُّيورِ وَ أَفْراخِها.
در پایان، کشاورز از پرندگان و جوجههای آنها محافظت کرد.
✓ درست
۷- تُعَدُّ النُّفاياتُ الصِّناعيَّةُ تَهْديداً لِنِظامِ الطَّبيعَةِ.
پسماندهای صنعتی تهدیدی برای نظام طبیعت به شمار میروند.
✓ درست
ب. اِنْتَخِبِ الْكَلِمَةَ الصَّحيحَةَ لِلْفَراغِ.
واژه درست را برای جای خالی انتخاب کن.
۱- بَعْدَ (سِنينَ / شُهورٍ) شاهَدَ الْمُزارِعُ أَنَّ الْخَضْراواتِ بِالْمَزْرَعَةِ تَتَعَرَّضُ لِلْأَكْلِ وَ التَّلَفِ.
پاسخ: شُهورٍ ✅
پس از چند ماه، کشاورز دید که سبزیجات مزرعه در معرض خوردن و نابودی قرار گرفتهاند.
۲- كانَتْ مَجْموعَةٌ كَبيرَةٌ مِنَ (الثَّعالِبِ / الْفِئْرانِ) تَهْجُمُ عَلَى الْخَضْراواتِ وَ تَأْكُلُها.
پاسخ: الْفِئْرانِ ✅
گروه بزرگی از موشها به سبزیجات حمله میکردند و آنها را میخوردند.
۳- عَيْشُ الْحَيَواناتِ بَعْضِها عَلى بَعْضٍ يُحَقِّقُ إيجادَ (النُّفايَةِ / التَّوازُنِ) فِي الطَّبيعَةِ.
پاسخ: التَّوازُنِ ✅
تغذیه جانداران از یکدیگر باعث ایجاد تعادل در طبیعت میشود.
۴- أَيُّ خَلَلٍ في نِظامِ الطَّبيعَةِ يُؤَدّي إِلى تَخْريبِها وَ (مَوْتِ / حَياةِ) مَنْ فيها.
پاسخ: مَوْتِ ✅
هرگونه اختلال در نظام طبیعت میتواند به ویرانی آن و مرگ موجوداتش منجر شود.
۵- إيجادُ النُّفاياتِ الصِّناعيَّةِ وَ الْمَنْزِليَّةِ (يُهَدِّدُ / لا يُهَدِّدُ) نِظامَ الطَّبيعَةِ.
پاسخ: يُهَدِّدُ ✅
پسماندهای صنعتی و خانگی، نظام طبیعت را تهدید میکنند.
۶- تَدَخُّلُ الْإِنْسانِ في أُمورِ الطَّبيعَةِ يُؤَدّي إِلى (تَنْظيمِ / اِخْتِلالِ) تَوازُنِها.
پاسخ: اِخْتِلالِ ✅
دخالت انسان در امور طبیعت ممکن است موجب برهم خوردن تعادل آن شود.
۷- هَدَّدَ الْمُزارِعُ الطَّبيعَةَ في مَزْرَعَتِهِ بِـ (حِفْظِ / قَتْلِ) بوماتِها.
پاسخ: قَتْلِ ✅
کشاورز با کشتن جغدهای مزرعه، تعادل طبیعت را تهدید کرد.
قاعده مفعول مطلق درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
مفعول مطلق مصدری از فعل همان جمله است و برای تأکید بر انجام فعل یا نشان دادن نوع و چگونگی انجام فعل به کار میرود.
اِسْتَغْفَرْتُ اللهَ.
از خدا آمرزش خواستم.
اِسْتَغْفَرْتُ اللهَ اسْتِغْفاراً.
قطعاً از خدا آمرزش خواستم.
اسْتِغْفاراً ← مفعول مطلق تأکیدی
اِسْتَغْفَرْتُ اللهَ اسْتِغْفاراً صادِقاً.
صادقانه از خدا آمرزش خواستم.
اسْتِغْفاراً ← مفعول مطلق نوعی
صادِقاً ← صفت مفعول مطلق
اِسْتَغْفَرْتُ اللهَ اسْتِغْفارَ الصّالِحينَ.
از خدا مانند درستکاران آمرزش خواستم.
اسْتِغْفارَ ← مفعول مطلق نوعی
الصّالِحينَ ← مضافالیه
نکته مهم:
مفعول مطلق تأکیدی صفت یا مضافالیه ندارد و معمولاً در فارسی با واژههایی مانند «قطعاً»، «حتماً»، «واقعاً» و «بیگمان» ترجمه میشود.
مفعول مطلق نوعی نوع و چگونگی انجام فعل را بیان میکند و معمولاً دارای صفت یا مضافالیه است.
ترجمه و جواب اختبر نفسک صفحه ۶۳ درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
اِخْتَبِرْ نَفْسَكَ: اِنْتَخِبِ التَّرْجَمَةَ الصَّحيحَةَ، ثُمَّ عَيِّنِ الْمَفْعولَ الْمُطْلَقَ، وَ اذْكُرْ نَوْعَهُ.
ترجمه درست را انتخاب کن؛ سپس مفعول مطلق را مشخص کن و نوع آن را بنویس.
۱- ﴿فَاصْبِرْ صَبْراً جَميلاً﴾ المعارج: ۵
گزینه صحیح: ب ✅
به زیبایی صبر کن.
مفعول مطلق: صَبْراً
نوع: مفعول مطلق نوعی؛ زیرا «جَميلاً» صفت آن است.
۲- ﴿… اُذْكُرُوا اللهَ ذِكْراً كَثيراً﴾ الأحزاب: ۴۱
گزینه صحیح: ب ✅
خدا را بسیار یاد کنید.
مفعول مطلق: ذِكْراً
نوع: مفعول مطلق نوعی؛ زیرا «كَثيراً» صفت آن است.
۳- ﴿… كَلَّمَ اللهُ موسى تَكْليماً﴾ النساء: ۱۶۴
گزینه صحیح: الف ✅
خدا با موسی قطعاً سخن گفت.
مفعول مطلق: تَكْليماً
نوع: مفعول مطلق تأکیدی
۴- ﴿… وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزيلاً﴾ الفرقان: ۲۵
گزینه صحیح: ب ✅
و فرشتگان قطعاً فرود آورده شدند.
مفعول مطلق: تَنْزيلاً
نوع: مفعول مطلق تأکیدی
خلاصه درس چهارم عربی دوازدهم انسانی
درس چهارم بر
نظم و تعادل طبیعت تأکید دارد. موجودات زنده به شکلهای مختلف به یکدیگر وابستهاند و حذف یا افزایش غیرطبیعی یکی از آنها میتواند تعادل یک زیستبوم را به هم بزند.
داستان کشاورز نمونهای از همین موضوع است. او برای محافظت از جوجههایش، جغدها را از بین برد؛ اما با کاهش جغدها، تعداد موشهای صحرایی افزایش یافت و محصولات کشاورزی آسیب دید. در نهایت با بازگشت جغدها، جمعیت موشها کنترل شد و محیط دوباره به وضعیت طبیعی بازگشت.
پیام مهم درس: انسان باید پیش از دخالت در طبیعت، پیامدهای رفتار خود را بشناسد؛ زیرا هر موجودی ممکن است در حفظ تعادل محیط نقش مهمی داشته باشد.
از نظر قواعد، این درس مفعول مطلق را آموزش میدهد. مفعول مطلق مصدری از فعل جمله است و دو نوع اصلی دارد: تأکیدی که بر انجام فعل تأکید میکند و نوعی که چگونگی انجام فعل را نشان میدهد.