جواب فعالیت های درس ۱۴ تاریخ دهم انسانی؛ دین و اعتقادات

پاسخ: ۱) اشاره به نقش امشاسپندان یا جاودانان مقدس دارد که در باور زرتشتیان، نیروهای مقدس و یاری‌رسان اهورامزدا در آفرینش و اداره جهان هستند.

۲) به اصل مهم اندیشه زرتشتی یعنی «پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک» اشاره دارد که بر درست‌اندیشی، درست‌گویی و انجام کارهای شایسته تأکید می‌کند.

۳) به باور زرتشتیان درباره جهان پس از مرگ، روز داوری و رسیدگی به اعمال انسان‌ها اشاره دارد.

گزیده متن‌های صفحه قبل را به دقت مطالعه کنید و پس از همفکری با یکدیگر به پرسش‌های زیر پاسخ دهید.

الف) شواهدی که دلالت بر زرتشتی بودن هخامنشیان می‌کنند، کدام‌اند؟

ب) هرودت به چه تفاوت‌هایی درباره باورهای ایرانیان عصر هخامنشیان با اعتقادات یونانیان باستان اشاره کرده است؟

پاسخ: الف) از شواهد مربوط به ارتباط هخامنشیان با آیین زرتشتی می‌توان به اشاره آنان به اهورامزدا در سنگ‌نوشته‌ها اشاره کرد. در کتیبه‌های داریوش بزرگ و دیگر شاهان هخامنشی، اهورامزدا به عنوان آفریننده جهان و پشتیبان شاه معرفی شده است.

ب) هرودت اشاره می‌کند که یونانیان برای خدایان خود تندیس، معبد و محراب می‌ساختند؛ اما ایرانیان مانند یونانیان خدایان را به شکل انسانی تصور نمی‌کردند و بیشتر به پرستش نیروهای مقدس مانند اهورامزدا، خورشید، ماه، زمین، آتش و باد توجه داشتند.

۱) اعتقادات و سیاست دینی شاهان هخامنشی چگونه بود؟
شاهان هخامنشی مانند کوروش بزرگ، سیاستی همراه با احترام نسبت به باورهای دینی ملت‌های مختلف داشتند. آنان معمولاً مردم سرزمین‌های فتح‌شده را در انجام آیین‌های مذهبی خود آزاد می‌گذاشتند و با ادیان مختلف برخورد مداراگونه داشتند.۲) سیاست دینی اشکانیان چه آثار و نتایج فرهنگی و اجتماعی در پی داشت؟
سیاست دینی اشکانیان باعث شد پیروان ادیان و فرهنگ‌های مختلف در قلمرو ایران احساس امنیت بیشتری داشته باشند. آزادی نسبی مذهبی زمینه همزیستی اقوام و مذاهب گوناگون را فراهم کرد و گروه‌هایی مانند یونانیان، یهودیان، مسیحیان و بوداییان امکان فعالیت داشتند.

۳) آثار و پیامدهای سیاسی و دینی رسمی شدن دین زرتشتی در دوران ساسانی را بررسی کنید.
با رسمی شدن دین زرتشتی در دوره ساسانی، جایگاه موبدان افزایش یافت و آتشکده‌های بسیاری ساخته شد. همچنین برخی گروه‌های دینی دیگر مانند مانویان و مسیحیان با محدودیت‌ها و فشارهایی روبه‌رو شدند.

۴) بررسی کنید که وجود آتشکده‌های سه‌گانه در دوران ساسانیان، با کدام یک از مباحث درس ۱۲ ارتباط دارد.
وجود آتشکده‌های سه‌گانه با نظام اجتماعی ایران باستان ارتباط دارد؛ زیرا در جامعه ساسانی، دین و روحانیان جایگاه مهمی داشتند و موبدان یکی از گروه‌های قدرتمند اجتماعی محسوب می‌شدند.

۵) تأثیر رقابت و دشمنی سیاسی میان امپراتوری‌های ساسانی و روم را بر وضعیت مسیحیان ایران شرح دهید.
به دلیل رقابت میان ایران ساسانی و روم، برخی مسیحیان ایران به دلیل ارتباط دینی با روم مورد سوءظن حکومت قرار گرفتند. در نتیجه، در دوره‌هایی فشارهایی بر آنان وارد شد و محدودیت‌هایی برای آنها ایجاد گردید.

دین و باورهای مذهبی از مهم‌ترین بخش‌های زندگی ایرانیان باستان بود. آیین زرتشت بر پرستش اهورامزدا و اصولی مانند پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک تأکید داشت.

شاهان هخامنشی در کتیبه‌های خود از اهورامزدا یاد می‌کردند و در بسیاری از موارد نسبت به باورهای دینی ملت‌های مختلف رویکردی همراه با مدارا داشتند.

در دوره اشکانیان نیز آزادی مذهبی بیشتری وجود داشت و اقوام و پیروان ادیان مختلف می‌توانستند آیین‌های خود را انجام دهند.

در دوره ساسانی، دین زرتشتی به دین رسمی حکومت تبدیل شد و موبدان نفوذ زیادی پیدا کردند. این موضوع باعث تقویت جایگاه دین زرتشتی شد، اما برخی پیروان ادیان دیگر با محدودیت‌هایی مواجه شدند.