جواب فعالیت های درس ۱۱ تاریخ دهم انسانی؛ آیین کشور داری

ب) تحقیق کنید که فرّه ایزدی یا فرّ کیانی در ایران باستان چه مفهومی داشته و ارتباط آن با ادعای اعطای مقام شاهی از سوی اهورامزدا به شاهان هخامنشی چه بوده است.

ب) فرّه ایزدی یا فرّ کیانی در باور ایرانیان باستان نوعی نیروی مقدس و الهی بود که نشانه شایستگی فرمانروایی به شمار می‌رفت. پادشاهی که دارای این فرّه بود، از حمایت و تأیید نیروهای الهی برخوردار دانسته می‌شد و مردم حکومت او را مشروع می‌پذیرفتند.

ب) در زمان کنونی چه نهادها یا وزارتخانه‌هایی تقریباً همان وظایف مأموران برید را انجام می‌دهند؟

ب) برخی سازمان‌های نظارتی، بازرسی‌های دولتی، وزارت اطلاعات، سازمان‌های مرتبط با ارتباطات و نهادهای نظارتی امروزی بخشی از وظایفی مشابه را انجام می‌دهند.

۲) نقش داریوش بزرگ را در طراحی و سامان‌دهی نظام اداری سیاسی هخامنشیان ارزیابی کنید.
داریوش بزرگ با ایجاد سازمان ساتراپی‌ها، تقسیم‌بندی منظم قلمرو، تقویت دستگاه اداری مرکزی و نظارت بر فرمانداران، نقش مهمی در ایجاد یک حکومت منظم و قدرتمند داشت. اقدامات او باعث شد امپراتوری هخامنشی بهتر اداره شود.

۳) تفاوت شیوه‌های حکومت هخامنشیان و اشکانیان را از نظر تمرکز قدرت توضیح دهید.
هخامنشیان حکومتی متمرکز داشتند و شاه بر سراسر قلمرو نظارت مستقیم داشت. در مقابل، حکومت اشکانیان غیرمتمرکز بود و فرمانروایان محلی و خاندان‌های بزرگ قدرت و استقلال بیشتری داشتند.

۴) مجلس‌های دوران اشکانیان چه نقشی در اداره امور کشور داشتند؟
مجلس‌های اشکانی از بزرگان خاندان‌ها، درباریان و روحانیان تشکیل می‌شدند و در تصمیم‌های مهمی مانند انتخاب جانشین شاه و مسائل جنگ و صلح به پادشاه کمک می‌کردند.

۵) علل و نتایج گسترش تشکیلات اداری در زمان ساسانیان را توضیح دهید.
ساسانیان برای افزایش قدرت حکومت مرکزی و کنترل بهتر سرزمین‌ها، دستگاه اداری منظم و گسترده‌ای ایجاد کردند. نتیجه این کار کاهش قدرت حکومت‌های محلی و افزایش هماهنگی در اداره کشور بود.

۶) وضعیت قضاوت و دادرسی را در زمان هخامنشیان خلاصه کنید.
در دوره هخامنشی، قضاوت به شکل رسمی و غیررسمی انجام می‌شد. قضات منصوب شاه، روحانیان و بزرگان محلی در اجرای عدالت نقش داشتند و بر رعایت قانون، راستی و انصاف تأکید می‌شد.

۷) شباهت‌ها و تفاوت‌های سپاهیان اشکانی و ساسانی را بیان کنید.
هر دو حکومت بر نیروی سواره‌نظام قدرتمند تکیه داشتند. تفاوت آنها این بود که در دوره ساسانی استفاده از نیروهای سواره سبک و فیل‌های جنگی نیز بیشتر دیده می‌شد.

داریوش بزرگ با اصلاحات اداری و سیاسی، قدرت حکومت مرکزی را افزایش داد. در دوره اشکانیان، به دلیل ساختار غیرمتمرکز حکومت، فرمانروایان محلی استقلال بیشتری داشتند. ساسانیان نیز با ایجاد سازمان اداری منسجم و تقویت حکومت مرکزی، شیوه کشورداری خود را توسعه دادند.

عدالت، راستگویی و مبارزه با ظلم از ارزش‌هایی بود که در اندیشه کشورداری ایرانیان باستان اهمیت زیادی داشت و در کتیبه‌ها و آثار تاریخی این دوره نیز بازتاب یافته است.