جواب پرسش های نمونه درس ۲۲ تاریخ یازدهم؛ صفحه ۱۹۸

پاسخ: امام خمینی چهار وظیفه اصلی برای دولت موقت تعیین کرد:
۱ـ اداره امور مملکت.
۲ـ اجرای همه‌پرسی برای تعیین نظام سیاسی کشور.
۳ـ تشکیل مجلس منتخبان مردم برای تدوین و تصویب قانون اساسی.
۴ـ برگزاری انتخابات مجلس نمایندگان ملت طبق قانون اساسی جدید.

پاسخ: پس از آنکه در همه‌پرسی، جمهوری اسلامی به عنوان نظام سیاسی کشور تعیین شد، امام خمینی از دولت موقت خواست انتخابات لازم برای تشکیل مجلس خبرگان قانون اساسی را برگزار کند.

در مرداد ۱۳۵۸، مجلس خبرگان با انتخاب ۷۲ نماینده از سوی مردم تشکیل شد. این مجلس برای تدوین قانون اساسی:
۱ـ قانون‌های اساسی کشورهای مختلف غربی و اسلامی را بررسی کرد.
۲ـ قانون اساسی پیشین ایران را مورد توجه قرار داد.
۳ـ مبانی فقهی و اسلامی را در تدوین قانون اساسی در نظر گرفت.
۴ـ دیدگاه‌های نمایندگان گروه‌های مختلف سیاسی و فکری را بررسی کرد.

مجلس خبرگان در ۲۴ آبان ۱۳۵۸ قانون اساسی را به تصویب نهایی رساند. سپس متن قانون اساسی در روزهای ۱۱ و ۱۲ آذر ۱۳۵۸ به همه‌پرسی گذاشته شد و با ۹۹٫۵ درصد آرای موافق شرکت‌کنندگان به تصویب رسید.

پاسخ: براساس مطالب کتاب، مهم‌ترین توطئه‌ها و اقدامات آمریکا علیه انقلاب اسلامی عبارت بودند از:
۱ـ تضعیف، حذف و ترور اندیشمندان و متفکران دینی و یاران امام خمینی.
۲ـ ایجاد و حمایت از گروه‌های سیاسی مخالف.
۳ـ حمایت از عوامل ساواک.
۴ـ ایجاد آشوب و ناامنی در استان‌های مختلف.
۵ـ حمله نظامی به طبس.
۶ـ تحریم و محاصره اقتصادی ایران.
۷ـ جنگ تبلیغاتی و شایعه‌پراکنی علیه انقلاب اسلامی.
۸ـ طراحی کودتا.
۹ـ جنگ تحمیلی هشت‌ساله.

پاسخ: این گروه‌ها خواهان سه تغییر عمده بودند:
۱ـ تغییر در ترکیب شورای انقلاب.
۲ـ مسلح کردن گروهک‌ها.
۳ـ انحلال ارتش.

براساس تحلیل کتاب، تحقق این سه خواسته می‌توانست زمینه نفوذ گسترده این گروه‌ها در ساختار قدرت را فراهم کند؛ زیرا با نفوذ در شورای انقلاب به یکی از مهم‌ترین نهادهای تصمیم‌گیری دسترسی پیدا می‌کردند و با مسلح شدن و از میان رفتن ارتش نیز امکان افزایش قدرت نظامی آنان فراهم می‌شد.

نمونه پاسخ پژوهشی: پس از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷، ساختار سیاسی پیشین فروپاشیده بود و نظام جدید برای اداره کشور، حفظ امنیت و آغاز سازندگی به مشارکت گسترده مردم نیاز داشت. یکی از ویژگی‌های این دوره، حضور داوطلبانه گروه‌های مختلف مردم در فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی، امنیتی و عمرانی بود.

۱ـ بازگشت به کار و کمک به عادی شدن اداره کشور:
پس از تشکیل دولت موقت، امام خمینی از مردم خواست اعتصاب‌هایی را که در جریان انقلاب شکل گرفته بود پایان دهند. با بازگشت کارکنان به محل‌های کار، فعالیت اداره‌ها، کارخانه‌ها و دیگر بخش‌های کشور دوباره آغاز شد و شرایط برای اداره عادی جامعه فراهم گردید.

۲ـ همکاری در حفظ نظم و امنیت:
در نخستین روزهای پس از انقلاب، «کمیته‌های انقلاب اسلامی» برای کمک به برقراری نظم و امنیت تشکیل شدند. شمار زیادی از مردم و نیروهای انقلابی به صورت داوطلبانه در حفاظت از محله‌ها، مراکز عمومی و امکانات کشور مشارکت کردند.

۳ـ حضور در سازندگی و محرومیت‌زدایی:
با تشکیل «جهاد سازندگی»، بسیاری از جوانان و نیروهای داوطلب برای آبادانی روستاها و مناطق محروم فعالیت کردند. ساخت و بهسازی راه‌ها، کمک به تأمین امکانات موردنیاز روستاها و مشارکت در طرح‌های عمرانی از نمونه‌های این همکاری بود.

۴ـ کمک به محرومان:
«کمیته امداد امام خمینی» نیز با هدف حمایت از محرومان شکل گرفت و همکاری و کمک‌های مردمی نقش مهمی در گسترش فعالیت‌های آن داشت.

۵ـ مشارکت در نهضت سوادآموزی:
با تأسیس «نهضت سوادآموزی»، گروهی از مردم و نیروهای فرهنگی برای کاهش بی‌سوادی و آموزش افراد بی‌سواد، به‌ویژه در مناطق محروم، وارد فعالیت شدند.

۶ـ مشارکت سیاسی مردم:
مردم علاوه بر فعالیت‌های اجتماعی، در تعیین ساختار نظام جدید نیز حضور گسترده داشتند؛ از شرکت در همه‌پرسی جمهوری اسلامی گرفته تا انتخاب نمایندگان مجلس خبرگان قانون اساسی و مشارکت در همه‌پرسی قانون اساسی.

۷ـ مقابله با آشوب‌ها و حفظ یکپارچگی کشور:
در مناطقی مانند آذربایجان، کردستان و ترکمن‌صحرا نیز بخش‌های گسترده‌ای از مردم در مقابل جریان‌های مسلح و تجزیه‌طلب ایستادند و از تمامیت ارضی کشور و نظام تازه‌تأسیس حمایت کردند.

در مجموع، همکاری داوطلبانه مردم در ماه‌های نخست پس از انقلاب، تنها به یک حوزه محدود نبود و از اداره امور روزمره و حفظ امنیت تا سازندگی، کمک به محرومان، آموزش و مشارکت سیاسی را در بر می‌گرفت. این مشارکت مردمی به تثبیت ساختارهای جدید کشور در شرایط دشوار پس از انقلاب کمک کرد.

نکته مهم: برای پاسخ این فعالیت پژوهشی بهتر است تمرکز اصلی بر ماه‌های نخست پس از پیروزی انقلاب و تشکیل جمهوری اسلامی باشد. بنابراین نمونه‌هایی مانند پایان اعتصاب‌ها، کمیته‌های انقلاب، جهاد سازندگی، کمیته امداد، نهضت سوادآموزی و مشارکت سیاسی مردم ارتباط مستقیم‌تری با محتوای همین درس دارند.

جمع‌بندی درس بیست‌ودوم: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دولت موقت مأمور اداره کشور و فراهم کردن مقدمات استقرار نظام جدید شد. در همه‌پرسی فروردین ۱۳۵۸ جمهوری اسلامی به عنوان نظام سیاسی کشور انتخاب شد و سپس مجلس خبرگان قانون اساسی تشکیل و قانون اساسی تدوین و تصویب گردید. هم‌زمان نهادهای انقلابی برای حفظ امنیت، دفاع از کشور، سازندگی و رفع محرومیت شکل گرفتند. در مقابل، کشور با فعالیت گروه‌های مخالف، آشوب‌های منطقه‌ای و فشارهای خارجی روبه‌رو شد. سرانجام پس از تسخیر سفارت آمریکا و افزایش اختلاف‌ها، مهندس بازرگان در ۱۴ آبان ۱۳۵۸ استعفا کرد و اداره امور کشور به شورای انقلاب سپرده شد.