مطالب درسی

جواب قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس نهم فارسی یازدهم؛ ذوق لطیف

پاسخ کامل سوالات کارگاه متن‌پژوهی درس نهم فارسی یازدهم ذوق لطیف، شامل قلمرو زبانی، ادبی و فکری صفحه ۷۹ و ۸۰.

جواب کارگاه متن پژوهی درس نهم فارسی یازدهم

در این بخش، پاسخ کامل کارگاه متن پژوهی درس نهم فارسی یازدهم «ذوق لطیف» شامل قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری صفحات ۷۹ و ۸۰ را می‌خوانید.

جواب قلمرو زبانی صفحه ۷۹ درس نهم فارسی یازدهم

۱- مترادف هر واژه را بنویسید.
✓ پاسخ:
مفاتیح: کلیدها
مستقر: پایدار، استقرار یافته
متمکّن: ثروتمند، توانگر
۲- از متن درس، چهار ترکیب وصفی که اهمّیت املایی دارند، بیابید و بنویسید.
✓ پاسخ:
مشیّت الهی ـ منبع بی‌شائبه ـ قصّه‌های اصیل ـ انعطاف جادوگرانه ـ ذوق ادبی ـ بحران‌های عصبی
۳- نمونه‌ای از کاربرد نقش تبعی «بدل» در متن مشخص کنید.
✓ پاسخ:
«او و مادر، هر دو آن قصّه‌های شیرین را از مادربزرگشان به یاد داشتند.»

در این جمله، «هر دو» نقش تبعی بدل دارد.

۴- در بند دوم درس، در کدام جمله‌ها «مفعول» دیده می‌شود؟ «نهاد» این جمله‌ها را مشخص کنید.
✓ پاسخ:

«با این حال، او (نهاد) نیز مانند مادرم توکّلی (مفعول) داشت که نهاد آن محذوف است و به او مقاومت و استحکام اراده (مفعول) می‌بخشید.»

«هر عصب و فکر به منبع بی‌شائبۀ ایمان وصل بود که نهاد آن محذوف است و خوب و بد (مفعول) را به عنوان مشیّت الهی می‌پذیرفت.»

«به این زندگی گذرا آن‌قدرها دل نمی‌بست که نهاد آن محذوف است و پیشامد ناگوار (مفعول) را فاجعه‌ای بینگارد.»

جواب قلمرو ادبی صفحه ۷۹ درس نهم فارسی یازدهم

۱- کدام عبارت درس، به ویژگی سهلِ ممتنع بودن سبک سعدی اشاره دارد؟
✓ پاسخ:
«این تنها، خصوصیّت سعدی است که سخنش به سخن همه شبیه باشد و به هیچ‌کس شبیه نباشد. در زبان فارسی، احدی نتوانسته است مانند او حرف بزند و در عین حال، نظیر حرف زدن او را هر روز در هر کوچه و بازار می‌شنویم.»
نکته: سهل و ممتنع یعنی سخنی که در ظاهر ساده و آسان به نظر می‌رسد، امّا گفتن و نوشتن سخنی همانند آن بسیار دشوار است.
۲- به بیت زیر از سعدی توجّه کنید:
هرگز وجود حاضرِ غایب شنیده‌ای؟
من در میان جمع و دلم جای دیگر است

واژه‌های «حاضر» و «غایب» هم‌زمان به یک پدیده نسبت داده شده‌اند. انسانی که حاضر است، در حالت عادی نمی‌تواند غایب باشد؛ زیرا این دو صفت با یکدیگر متناقض‌اند. شاعر این دو مفهوم را هنرمندانه در کنار یکدیگر قرار داده است. به چنین کاربردی آرایۀ متناقض‌نما (پارادوکس) می‌گویند.

آرایۀ متناقض‌نما را در دو سرودۀ «قیصر امین‌پور» بیابید.

الف)

کنار نام تو لنگر گرفت کشتی عشق
بیا که یاد تو آرامشی است طوفانی
✓ پاسخ: «آرامش طوفانی» ← متناقض‌نما

ب)

بارها از تو گفته‌ام از تو / بارها از تو، بارها با تو
ای حقیقی‌ترین مجاز، ای عشق! / ای همه استعاره‌ها با تو
✓ پاسخ: «حقیقی‌ترین مجاز» ← متناقض‌نما

جواب قلمرو فکری صفحه ۸۰ درس نهم فارسی یازدهم

۱- نویسنده برای قصّه‌های ایرانی چه ویژگی‌هایی را برمی‌شمارد؟
✓ پاسخ: قصّه‌هایی پررنگ‌ونگار، پرّان و نرم.
۲- معنی و مفهوم جمله‌های زیر را بنویسید.

الف) سراچۀ ذهنم آماس می‌کرد.

✓ پاسخ: بر وسعت آگاهی و تخیّل من افزوده می‌شد.

ب) از فرط هیجان لُکّه می‌دویدم.

✓ پاسخ: به سبب هیجان زیاد، بالا و پایین می‌پریدم و یورتمه می‌رفتم؛ این حالت نشان‌دهندۀ شادی و هیجان بسیار نویسنده است.
۳- درک و دریافت خود را از عبارت زیر بنویسید.

«هر عصب و فکر به منبع بی‌شائبۀ ایمان وصل بود که خوب و بد را به عنوان مشیّت الهی می‌پذیرفت.»

✓ پاسخ: مردم گذشته به دلیل ایمان عمیقی که به خداوند داشتند، رویدادهای خوب و بد زندگی را به عنوان تقدیر و مشیّت الهی می‌پذیرفتند؛ ازاین‌رو زندگی را بر خود سخت نمی‌گرفتند و در برابر مشکلات و پیشامدهای ناگوار، صبر و مقاومت بیشتری داشتند.
۴- دربارۀ ارتباط بیت پایانی و متن درس توضیح دهید.
به حرص ار شربتی خوردم مگیر از من که بد کردم
بیابان بود و تابستان و آب سرد و استسقا
✓ پاسخ:
نویسنده با فروتنی می‌گوید اگر بدون داشتن مربّی کارآزموده، جرئت نوشتن پیدا کرده و از سبک سعدی تأثیر پذیرفته است، نباید او را سرزنش کرد؛ زیرا از کودکی شرایط برای گرایش او به ادبیات فراهم بوده و به صورت خودآموخته در این مسیر پیش رفته است.

همان‌گونه که انسان تشنه در بیابان و گرمای تابستان نمی‌تواند در برابر آب سرد مقاومت کند، نویسنده نیز با آن همه علاقه و زمینه‌ای که برای آشنایی با سعدی و ادبیات داشته، نمی‌توانسته از خواندن، آموختن و سرانجام نوشتن دور بماند.

بیشتر بخوانید:
اگه خوب بود امتیاز بده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا