مطالب درسی

جواب قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس هشتم فارسی یازدهم؛ در کوی عاشقان

پاسخ کامل سوالات کارگاه متن‌پژوهی درس هشتم فارسی یازدهم در کوی عاشقان، شامل قلمرو زبانی، ادبی و فکری صفحه ۷۲ و ۷۳.

جواب کارگاه متن پژوهی درس هشتم فارسی یازدهم

در این بخش، جواب کارگاه متن پژوهی درس هشتم فارسی یازدهم «در کوی عاشقان» را بررسی می‌کنیم. پاسخ تمامی پرسش‌های قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری صفحات ۷۲ و ۷۳ به صورت کامل و دانش‌آموزی نوشته شده است.

📘 مشخصات:
کتاب: فارسی یازدهم
درس: هشتم – در کوی عاشقان
صفحات: ۷۲ و ۷۳
بخش: کارگاه متن‌پژوهی
شامل: قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری

جواب قلمرو زبانی صفحه ۷۲ درس هشتم فارسی یازدهم

سؤال ۱) واژۀ «مرشد» در متن درس، به چه معنایی است؟

✓ پاسخ: «مرشد» به معنی راهنما، پیر، شیخ و استادِ راه عرفان است؛ یعنی کسی که خود مراحل سیر و سلوک عرفانی را پشت سر گذاشته است و سالکان و مریدان را در مسیر معرفت و کمال راهنمایی می‌کند.

پاسخ کوتاه برای نوشتن در کتاب: مرشد یعنی پیر و راهنمای راه عرفان که مریدان را در مسیر سیر و سلوک هدایت می‌کند.

سؤال ۲) چهار ترکیب اضافی که اهمّیت املایی داشته باشد، از متن درس بیابید و بنویسید.

✓ پاسخ:
۱. مناسکِ حج
۲. اصرارِ مریدان
۳. صاحبِ بصیرت
۴. مجالسِ وعظ
پاسخ‌های دیگری که می‌توان نوشت:
طالبانِ علومِ شریعت
مشتاقانِ معرفت
طرزِ الهی‌نامه
طعن و ناسزای دشمن
⭐ نکته: چون سؤال فقط چهار ترکیب خواسته است، نوشتن چهار مورد نخست کافی است؛ موارد دیگر پاسخ‌های جایگزین هستند.

سؤال ۳) نقش‌های تبعی چیست؟ برای کاربرد هر یک از نقش‌های تبعی مثال مناسب بنویسید.

گاهی یک واژه از نظر نقش دستوری، پیرو گروه اسمی پیش از خود است. به چنین نقش‌هایی نقش‌های تبعی گفته می‌شود. از نقش‌های تبعی مطرح‌شده در این بخش می‌توان به معطوف، بدل و تکرار اشاره کرد.

۱. معطوف:
این پیک‌ها و نامه‌ها عاقبت در دل شمس تأثیر بخشید.
در این جمله «نامه‌ها» به وسیلۀ حرف «و» به «پیک‌ها» پیوند خورده و معطوف است.

۲. بدل:
حضرت محمد، آخرین پیامبر خدا، در سن چهل‌سالگی به پیامبری مبعوث شد.
«آخرین پیامبر خدا» توضیحی برای «حضرت محمد» و در نقش بدل است.

۳. تکرار:
سیب آوردم، سیب.
واژۀ دوم «سیب» تکرار واژۀ نخست و دارای نقش تبعی تکرار است.

جواب قلمرو ادبی صفحه ۷۲ و ۷۳ درس هشتم فارسی یازدهم

سؤال ۱) برای کاربرد هر آرایۀ زیر، نمونه‌ای از متن درس بیابید.

الف) واج‌آرایی:
«ترک منِ خرابِ شب‌گردِ مبتلا کن»
در این عبارت تکرار آواها، به‌ویژه مصوت «ـِ»، باعث ایجاد موسیقی درونی شده است.

ب) حس‌آمیزی:
«غزل‌های گرم»
«جواب تلخ»
«بهانه‌های شیرین»

در این ترکیب‌ها ویژگی مربوط به یک حس برای مفهومی مربوط به حسی دیگر به کار رفته است؛ برای نمونه «تلخ» مربوط به حس چشایی است، اما برای «جواب» به کار رفته است.

پ) تشبیه:
«خورشیدِ عمر»
«آفتابِ عشق»
«دانۀ انسان»
«شمسِ حقیقت»

⭐ نکته امتحانی: ترکیب‌هایی مانند «خورشید عمر»، «آفتاب عشق» و «دانۀ انسان» از نمونه‌های اضافۀ تشبیهی هستند.

سؤال ۲) بخش مشخص‌شده در سرودۀ زیر، بیانگر کاربرد کدام آرایۀ ادبی است؟ دلیل خود را بنویسید.

بیداری زمان را با من بخوان به فریاد
ور مرد خواب و خفتی،
«رو سر بنه به بالین، تنها مرا رها کن»

محمدرضا شفیعی کدکنی

✓ پاسخ: آرایۀ تضمین به کار رفته است؛ زیرا شاعر بخشی از شعر مولانا یعنی «رو سر بنه به بالین، تنها مرا رها کن» را عیناً در سرودۀ خود آورده است.

تعریف تضمین: هرگاه شاعر یا نویسنده، بخشی از شعر یا سخن شخص دیگری را در نوشته یا سرودۀ خود بیاورد، آرایۀ تضمین پدید می‌آید.

جواب قلمرو فکری صفحه ۷۳ درس هشتم فارسی یازدهم

سؤال ۱) دربارۀ اصطلاحات «پیر» و «مراد» و پیوند آن با زندگی مولوی توضیح دهید.

✓ پاسخ: در اصطلاح عرفانی و صوفیانه، پیر و مراد شخصی است که خود مراحل سیر و سلوک را طی کرده و به مقام بالایی از معرفت رسیده است و می‌تواند مریدان را در راه رسیدن به کمال و حقیقت راهنمایی کند. پیر و مراد در حقیقت نمونه‌ای از انسان کامل و راهنمای معنوی است.

در زندگی مولانا، شمس تبریزی نقش پیر و مراد او را داشت. دیدار شمس، مولانا را با دنیایی تازه آشنا کرد و سبب تحول عمیق روحی و عرفانی او شد. مولانا تا پایان عمر پیوند معنوی عمیقی با شمس داشت.

پاسخ کوتاه: پیر و مراد، انسان کامل و راهنمایی است که مرید را در مسیر سیر و سلوک هدایت می‌کند. شمس تبریزی پیر و مراد مولانا بود و سبب تحول روحی و عرفانی او شد.

سؤال ۲) با توجه به متن درس، به اعتقاد مولانا چه چیزی را باید مایۀ دریغ و افسوس دانست؟

برای من تو مَگِری و مگو «دریغ! دریغ!»
به دام دیو دراُفتی؛ دریغ آن باشد
✓ پاسخ: از نظر مولانا، مرگ انسان جای افسوس ندارد؛ آنچه واقعاً باید برای آن افسوس خورد، گرفتار شدن انسان در دام شیطان، هوا و هوس و وابستگی‌های دنیوی است.

سؤال ۳) کدام بیت درس با سرودۀ زیر از حافظ ارتباط معنایی دارد؟ پیام مشترک آن‌ها را بنویسید.

چنین قفس نه سزای چو من خوش‌الحانی است
روم به گلشن رضوان که مرغ آن چمنم
✓ پاسخ:

ما به فلک بوده‌ایم، یار مَلَک بوده‌ای

بیشتر بخوانید:
اگه خوب بود امتیاز بده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا