مطالب درسی
جواب قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس هفتم فارسی یازدهم؛ باران محبت صفحه ۶۰ تا ۶۲
پاسخ کامل سوالات کارگاه متنپژوهی درس هفتم فارسی یازدهم باران محبت، شامل قلمرو زبانی، ادبی و فکری صفحه ۶۰ تا ۶۲.
در این مطلب جواب کارگاه متن پژوهی درس هفتم فارسی یازدهم را بررسی میکنیم. پاسخ کامل قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری صفحات ۶۰، ۶۱ و ۶۲ درس «باران محبت» را همراه با توضیح نکات مهم میخوانید.
📘 مشخصات:
درس: هفتم فارسی یازدهم – باران محبت
صفحات: ۶۰، ۶۱ و ۶۲
بخشها: قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری
درس: هفتم فارسی یازدهم – باران محبت
صفحات: ۶۰، ۶۱ و ۶۲
بخشها: قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری
جواب قلمرو زبانی صفحه ۶۰ درس هفتم فارسی یازدهم
سؤال ۱: معنای واژههای مشخصشده را بنویسید.
تا در تحصیل فضل و ادب، رغبتی صادق نباشد، این منزلت نتوان یافت.
✓ پاسخ:
رغبت: میل، خواست، علاقه
منزلت: مقام، مرتبه و جایگاه
رغبت: میل، خواست، علاقه
منزلت: مقام، مرتبه و جایگاه
ارباب حاجتیم و زبان سؤال نیست
در حضرت کریم، تمنّا چه حاجت است؟
در حضرت کریم، تمنّا چه حاجت است؟
✓ پاسخ:
حضرت: آستان، درگاه و پیشگاه
حضرت: آستان، درگاه و پیشگاه
نانم افزود و آبرویم کاست
بینوایی به از مذلّت خواست
بینوایی به از مذلّت خواست
✓ پاسخ:
مذلّت: خواری، پستی و فرومایگی
مذلّت: خواری، پستی و فرومایگی
سؤال ۲: برای شکلهای مختلف همزه، واژههای مناسب بنویسید.
✓ نمونه پاسخ:
ا: انجمن، ایران
ء: جزء، اشیاء
آ: آفتاب، قرآن
أ: متأثر، تأمین، خلأ
ؤ: مؤکد، تلألؤ
یٔ / ئ: هیئت، جرئت
ا: انجمن، ایران
ء: جزء، اشیاء
آ: آفتاب، قرآن
أ: متأثر، تأمین، خلأ
ؤ: مؤکد، تلألؤ
یٔ / ئ: هیئت، جرئت
⭐ نکته: این سؤال پاسخ واحدی ندارد و دانشآموز میتواند برای هر شکل همزه، نمونههای درست دیگری نیز بنویسد.
سؤال ۳: در بند پایانی درس، جملههای مرکب و پیوندهای وابستهساز را مشخص کنید.
✓ پاسخ:
۱. ابلیس با خود گفت که هر چه دیدم، سهل بود؛ کار مشکل اینجاست.
پیوند وابستهساز: که
۲. اگر ما را وقتی آفتی رسد، از این شخص، از این موضع تواند بود.
پیوند وابستهساز: اگر
۳. اگر حق تعالی را با این قالب سر و کاری باشد یا تعبیهای دارد، در این موضع تواند داشت.
پیوند وابستهساز: اگر
۴. ابلیس را چون در دل آدم بار ندادند و دست رد به رویش باز نهادند، مردود همه جهان گشت.
پیوند وابستهساز: چون
نکته: پیوندهای وابستهساز مهم این بند عبارتاند از: که، اگر و چون.
جواب قلمرو ادبی صفحه ۶۱ درس هفتم فارسی یازدهم
سؤال ۱: عبارت زیر را از دید آرایههای ادبی بررسی کنید.
پس، از ابر کرم، باران محبّت بر خاک آدم بارید و خاک را گِل کرد و به ید قدرت در گِل از گِل، دل کرد.
✓ پاسخ:
ابر کرم: اضافه تشبیهی؛ کرم و بخشندگی به ابر تشبیه شده است.
باران محبت: اضافه تشبیهی؛ محبت به باران تشبیه شده است.
خاک آدم: مجاز از جسم و کالبد آدم.
گِل / دل: جناس ناهمسان.
خاک، گِل، ابر، باران / باریدن: مراعات نظیر.
ابر کرم: اضافه تشبیهی؛ کرم و بخشندگی به ابر تشبیه شده است.
باران محبت: اضافه تشبیهی؛ محبت به باران تشبیه شده است.
خاک آدم: مجاز از جسم و کالبد آدم.
گِل / دل: جناس ناهمسان.
خاک، گِل، ابر، باران / باریدن: مراعات نظیر.
⭐ نکته: زیبایی اصلی عبارت در ساخت تصویر آفرینش انسان است: لطف خدا به ابر و محبت او به باران تشبیه شده و این باران بر خاک آدم میبارد.
سؤال ۲: در بیت زیر «استعاره» را مشخص و بررسی کنید.
سرِ نشتر عشق بر رگ روح زدند
یک قطره فرو چکید و نامش دل شد
یک قطره فرو چکید و نامش دل شد
✓ پاسخ:
رگ روح: اضافه استعاری.
رگ روح: اضافه استعاری.
روح به موجودی جاندار تشبیه شده که دارای رگ است؛ خودِ مشبّهبه حذف شده و یکی از ویژگیهای آن یعنی «رگ داشتن» آمده است.
توضیح سادهتر: روح در واقع رگ ندارد؛ شاعر آن را مانند موجود زندهای تصور کرده که رگ دارد. به همین دلیل «رگ روح» استعاری است.
سؤال ۳: برای هر مفهوم، از متن درس معادل کنایی بیابید.
نپذیرفتن: تن در ندادن
متوسل شدن: در دامن کسی آویختن
شتاب داشتن: دو اسبه آمدن
متوسل شدن: در دامن کسی آویختن
شتاب داشتن: دو اسبه آمدن
جواب قلمرو فکری صفحات ۶۱ و ۶۲ درس هفتم فارسی یازدهم
سؤال ۱: در عبارتهای زیر، مقصود از قسمتهای مشخصشده چیست؟
الف) شما در این آینه، نقشهای بوقلمون بینید.
✓ پاسخ: منظور از «آینه»، وجود و قالب آدم است؛ یعنی در وجود انسان جلوهها، استعدادها و صفات گوناگون آشکار خواهد شد.
ب) هیچکس استحقاق خزانگی و خزانهداری آن گوهر نیافته، خزانگی آن را دل آدم لایق بود.
✓ پاسخ: منظور از «گوهر»، گوهر محبت و معرفت الهی است که دل انسان شایستگی نگهداری و پذیرش آن را یافته است.
پ) از حکمت ربوبیت به سِرّ ملایکه فرو میگفت.
✓ پاسخ: منظور از «سِرّ»، باطن و ضمیر فرشتگان است؛ یعنی خداوند حقیقت و حکمت آفرینش آدم را به آنان بیان میکرد.
سؤال ۲: هر بیت با کدام قسمت از متن درس تناسب مفهومی دارد؟
ناز و نیاز تو شد، همه دلپذیر من
تا ز تو دلپذیر شد، هستی ناگزیر من
تا ز تو دلپذیر شد، هستی ناگزیر من
✓ پاسخ: با بخشی از درس تناسب دارد که در آن از ناز کردن خاک و نیاز و توجه حضرت حق به آن سخن گفته میشود؛ همان بخشی که فرشتگان از این راز شگفتزده میشوند.
نیست جانش محرم اسرار عشق
هر که را در جان، غم جانانه نیست
هر که را در جان، غم جانانه نیست
✓ پاسخ: با این مفهوم درس ارتباط دارد که فرشتگان با عشق سر و کار نداشتهاند و از راز عشق و جایگاه انسان آگاه نیستند.
تو ز قرآن، ای پسر، ظاهر مبین
دیو، آدم را نبیند غیر طین
دیو، آدم را نبیند غیر طین
✓ پاسخ: با عبارت «شما در گِل منگرید، در دل نگرید» تناسب دارد؛ یعنی نباید انسان را فقط از ظاهر خاکی او شناخت، بلکه باید به حقیقت و ارزش درونی او توجه کرد.
⭐ نکته امتحانی: در بیت سوم، «طین» یعنی خاک و گل و منظور این است که ابلیس فقط ظاهر خاکی آدم را دید و از حقیقت درونی او غافل ماند.
سؤال ۳: ارتباط معنایی آیات زیر را با متن درس توضیح دهید.
الف) «وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ کُلَّهَا»
✓ پاسخ: این آیه به آموختن نامها به حضرت آدم اشاره دارد و با بخشی از درس ارتباط دارد که آدم میگوید: اگر شما مرا نمیشناسید، من شما را میشناسم و پس از بیدار شدن، نامهای شما را یکبهیک برمیشمارم.
در هر دو، بر دانش و معرفتی که خداوند به انسان بخشیده است تأکید میشود.
ب) «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ…»
✓ پاسخ: این آیه با بخشی از درس ارتباط دارد که از «گوهر محبت» و «امانت معرفت» سخن میگوید. آسمانها، زمین و کوهها از پذیرش امانت الهی سر باز زدند، اما انسان آن را پذیرفت.
در متن «باران محبت» نیز دل آدم شایستۀ خزانهداری گوهر محبت و معرفت معرفی شده است.
ارتباط با شعر حافظ:
آسمان بار امانت نتوانست کشید
قرعۀ کار به نام من دیوانه زدند
آسمان بار امانت نتوانست کشید
قرعۀ کار به نام من دیوانه زدند
این بیت نیز به همین مفهوم پذیرش امانت الهی از سوی انسان اشاره دارد.
خلاصه جواب کارگاه متن پژوهی درس هفتم فارسی یازدهم
رغبت: میل و علاقه
منزلت: مقام و مرتبه
حضرت: درگاه و آستان
مذلت: خواری
پیوندهای وابستهساز مهم: که، اگر، چون
ابر کرم: اضافه تشبیهی
باران محبت: اضافه تشبیهی
گِل / دل: جناس ناهمسان
رگ روح: اضافه استعاری
تن در ندادن: نپذیرفتن
در دامن آویختن: متوسل شدن
دو اسبه آمدن: شتاب داشتن
آینه: وجود و قالب آدم
گوهر: محبت و معرفت الهی
پیام اصلی: ارزش انسان به حقیقت درونی، دل، معرفت و استعداد پذیرش محبت الهی است.
منزلت: مقام و مرتبه
حضرت: درگاه و آستان
مذلت: خواری
پیوندهای وابستهساز مهم: که، اگر، چون
ابر کرم: اضافه تشبیهی
باران محبت: اضافه تشبیهی
گِل / دل: جناس ناهمسان
رگ روح: اضافه استعاری
تن در ندادن: نپذیرفتن
در دامن آویختن: متوسل شدن
دو اسبه آمدن: شتاب داشتن
آینه: وجود و قالب آدم
گوهر: محبت و معرفت الهی
پیام اصلی: ارزش انسان به حقیقت درونی، دل، معرفت و استعداد پذیرش محبت الهی است.
بیشتر بخوانید:
