جواب قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس دهم فارسی یازدهم؛ بانگ جرس صفحه ۸۸ و ۸۹

سؤال ۱: معادل معنایی واژه‌های زیر را از متن درس بیابید.

✓ پاسخ:
زنگ: جرس
کوچ: رحیل
واجب گردانیدن: فرض

سؤال ۲: در مصراع زیر «جولان» چه معنایی دارد؟

«زان جا به جولان تا خط لبنان برانیم»

✓ پاسخ: در این مصراع، «جولان» به معنی تاخت‌وتاز و حرکت کردن است.

نکته: در همین بیت واژۀ «جولان» دو کاربرد متفاوت دارد؛ یک بار نام سرزمین جولان است و بار دیگر مفهوم تاخت‌وتاز دارد. به همین دلیل میان این دو واژه آرایۀ جناس همسان دیده می‌شود.

سؤال ۳: نقش واژه‌های مشخص‌شده را تعیین کنید.

گاه سفر آمد برادر، ره دراز است
پروا مکن، بشتاب، همّت چاره‌ساز است

✓ پاسخ:
برادر: منادا
ره: نهاد
چاره‌ساز: مسند

سؤال ۴: سه واژۀ مهم املایی از متن درس بیابید و معادل معنایی آن‌ها را بنویسید.

✓ پاسخ پیشنهادی:
خاره: سنگ سخت و محکم
رحیل: کوچ کردن و راهی شدن
جرس: زنگ

پاسخی دیگر:
برای این سؤال می‌توان از واژه‌های مهم دیگری مانند راهوار، قبطیان، هامون، فرض و عَلَم نیز استفاده کرد.

راهوار: روان و خوش‌حرکت
قبطیان: قوم قبط و پیروان فرعون
هامون: دشت
فرض: واجب و لازم
عَلَم: پرچم

سؤال ۱: از متن درس برای هر یک از آرایه‌های ادبی زیر، نمونه‌ای بیابید و بنویسید.

✓ پاسخ:

جناس همسان (تام):
«جولان / جولان»
در یک کاربرد، «جولان» نام منطقه‌ای جغرافیایی است و در کاربرد دیگر به معنی تاخت‌وتاز آمده است.

جناس ناهمسان (ناقص):
نمونه‌هایی مانند: برگ / بر، خار / خاره، باره / خاره، رُفت / رَفت، تنگ / ننگ و کُشت / پُشت

سؤال ۲: مفهوم کنایه‌های زیر را بنویسید.

✓ پاسخ:
برگ سفر بر باره بستن: آمادۀ سفر و حرکت شدن.
عَلَم بر دوش گرفتن: پیشاپیش دیگران قرار گرفتن و مسئولیت رهبری و فرماندهی حرکت را پذیرفتن.

سؤال ۱: در بیت زیر، منظور شاعر از «فرعونیان»، «قبطیان» و «موسی (ع)» چیست؟

وادی پر از فرعونیان و قبطیان است
موسی جلودار است و نیل اندر میان است

✓ پاسخ:
فرعونیان: اشغالگران اسرائیلی
قبطیان: پشتیبانان و حامیان اسرائیل
موسی (ع): اشاره به امام خمینی (ره) به عنوان رهبر مبارزه

نکته مفهومی: شاعر با استفاده از داستان حضرت موسی و مبارزۀ او با فرعون، شرایط روزگار خود را به صورت نمادین بیان کرده است.

سؤال ۲: معنی و مفهوم بیت پنجم را به نثر روان بنویسید.

✓ پاسخ: هنگام حرکت و سفر فرا رسیده است؛ باید راه بیفتیم و خود را به سرزمین مقدس وادی ایمن برسانیم.

سؤال ۳: آیا می‌توان شعر «بانگ جرس» را نوعی حماسه دانست؟ چرا؟

✓ پاسخ: این شعر را نمی‌توان یک حماسۀ طبیعی کامل به شمار آورد؛ زیرا همۀ ویژگی‌های این نوع حماسه را ندارد. با این حال، فضای شعر سرشار از مفاهیمی مانند مبارزه، دلاوری، حرکت و ایستادگی است و از این جهت حال‌وهوایی قهرمانی و حماسی دارد.

سؤال ۴: مقصود از مصراع «پا در رکاب راهوار خویش دارند» چیست؟

✓ پاسخ: یعنی برای حرکت و رویارویی با دشمن کاملاً آماده‌اند و منتظر آغاز حرکت هستند.

سؤال ۵: در مصراع «تخت و نگین از دست اهریمن بگیریم» منظور شاعر از «تخت و نگین» و «اهریمن» چیست؟

✓ پاسخ:
تخت و نگین: سرزمین فلسطین و حق حاکمیت بر آن
اهریمن: رژیم اشغالگر اسرائیل

جمع‌بندی: در کارگاه متن‌پژوهی درس «بانگ جرس»، علاوه بر واژه‌شناسی و نقش‌های دستوری، آرایه‌هایی مانند جناس و کنایه بررسی می‌شوند. در قلمرو فکری نیز تأکید اصلی بر فضای حماسی شعر، مبارزه با اشغالگران، آمادگی برای حرکت و نقش رهبری در این مبارزه است.

معنی شعر بانگ جرس درس دهم فارسی یازدهم؛ آرایه‌ها و معنی کلمات صفحه ۸۶ و ۸۷

جواب درک و دریافت میثاق دوستی صفحه ۸۴ فارسی یازدهم

معنی روان‌ خوانی میثاق دوستی فارسی یازدهم؛ آرایه‌ها و معنی کلمات صفحه ۸۱ تا ۸۴

جواب قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس نهم فارسی یازدهم؛ ذوق لطیف